Üçten Az Talâkla Ayrılık Sonrası Kadının İkinci Evliliğinin Önceki Talâk Bakiyesine Etkisi: Hedm–Binâ Tartışması

This study examines the problem, within Islamic family law, of whether the previous divorces (less than three ṭalāqs) pronounced in a woman’s first marriage retain their legal effect when, after marrying another man, she subsequently remarries her first husband. The scope of the research is limited to cases of separation through revocable divorce (ṭalāq rajʿī) and minor irrevocable separation (baynūna ṣughrā), followed by a second valid marriage in which consummation (dukhūl) has occurred. The aim of the study is to comparatively analyze the approaches of hedm and bināʾ, as developed in the classical fiqh literature, by examining their evidence and underlying rationales, and to determine the view that is preferable. The significance of the study lies in its offering a comprehensive contribution to the literature by addressing this dispute not merely in terms of the number of divorces, but also within the broader framework of the continuity of the marital bond, the reasoning of legal causation (ʿilla), and the principle of precaution (iḥtiyāṭ) in matters related to furūj (legal rulings concerning marriage and sexual relations). The research is conducted through document analysis based on classical and contemporary fiqh sources and adopts a comparative approach encompassing both inter-madhhab and intra-madhhab perspectives. The findings indicate that, in terms of the coherence of evidence and the observance of the principle of precaution in the domain of furūj, the bināʾ approach rests on a stronger legal foundation.

Bu çalışma, İslam aile hukukunda kadının üçten az talâkla boşandığı ilk evliliğinden sonra başka bir erkekle evlenip yeniden ilk kocasıyla evlenmesi hâlinde önceki talâkların önceki talâkların hükmünü sürdürüp sürdürmeyeceği problemini ele almaktadır. Araştırma, ric‘î talak ve beynûnet-i suğrâ ile gerçekleşen ayrılıklar sonrası yapılan ikinci evlilik ve bu evlilikte duhûlün gerçekleşmesi durumları ile sınırlıdır. Çalışmanın amacı, klasik fıkıh literatüründe bu mesele etrafında şekillenen hedm ve binâ yaklaşımlarını delil ve gerekçeleriyle karşılaştırarak değerlendirmek ve tercih edilebilir görüşü tespit etmektedir. Bu bağlamda araştırmanın önemi, söz konusu ihtilafı yalnızca talâk sayısı bakımından değil, evlilik bağının sürekliliği, illet temellendirmeleri ve ihtiyat ilkesi çerçevesinde yeniden ele alarak literatüre bütüncül bir katkı sunmasında yatmaktadır. Araştırma, klasik ve çağdaş fıkıh kaynaklarının incelenmesine dayalı doküman analizi yöntemiyle yürütülmüş, mezhepler arası ve mezhepler içi görüşler mukayeseli olarak ele alınmıştır. Elde edilen bulgular, delillerin bütünlüğü ve furûc (nikâh, cinsel ilişki vb. konularla ilgili hükümler) alanında ihtiyat ilkesinin gözetilmesi açısından binâ yaklaşımının daha güçlü bir hukukî temele sahip olduğunu göstermektedir.