Takrir-i Sükûn Kanununa Dair Bazı Düşünceler
DOI:
https://doi.org/10.30523/mutefekkir.130266Anahtar Kelimeler:
Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası- Şeyh Sait İsyanı- İstiklal Mahkemeleri- Takrîr-i Sükûn KanunuÖz
Türk demokrasi tarihinde Takrir-i Sükun Kanunu’nun özel bir yeri vardır. Kanunun çıkarıldığı dönemin siyasal yapısı dikkate alındığında, öncesi ve sonrasındaki gelişmeler Türkiye’nin demokratikleşme sürecinde, önemli kırılmalara yol açmış, siyasal yönetim anlayışı, muhalefetsiz bir tek parti iktidarına dönüşmüştür. Takrir-i Sükun Kanununa tarihsel açıdan bakıldığında farklı yaklaşımların ortaya çıktığı görülmektedir. Bu yaklaşımlar genel itibariyle, ideolojik bir bakış açısını yansıtmaktadır. Çalışma ideolojik yaklaşımlardan kaçınılarak, Takrir-i Sükun Kanunu’nun demokrasi tarihimizdeki etkileri ve dönemin siyasal anlayışını ortaya koymayı amaçlamaktadır.Referanslar
a. TBMM Zabıt Cerideleri
b. Resmi Ceride
Cumhuriyet
İkdam
Tevhid-İ Efkar
Vatan
Ahmad, Feroz, (2005), Modern Türkiye’nin Oluşumu, (çev. Yavuz Alagon), Kaynak Yayınları, İstanbul.
Akşin, Sina, (2001), Ana Çizgileriyle Türkiye’nin Yakın Tarihi, İmaj Yayıncılık, Ankara.
Akyol, Taha, (2012), Atatürk’ün İhtilal Hukuku, Doğan Kitap, İstanbul,
ATASE, (1972), Türkiye Cumhuriyeti’nde Ayaklanmalar, Ankara.
Atatürk, Kemal, (2006), Nutuk (Yay. Haz, Zeynep Korkmaz) 1919-1927,Atatürk Araştırma Merkezi, Ankara.
Aybars, Ergün, (1998), İstiklal Mahkemeleri, Milliyet Yayınları, İstanbul.
Aydemir, Şevket Süreyya, (2001), Tek Adam, III. Cilt, Remzi Kitabevi, İstanbul.
Çavdar, Tevfik,(1999), Türkiye’nin Demokrasi Tarihi 1839-1950, İmge Kitabevi, Ankara.
Goloğlu, Mahmut, (20069, Devrimler ve Tepkileri(1924-1930), Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul 2006.
Göldaş, İsmail, (1997), Takrîr-i Sükûn Görüşmeleri, Belge Yayınları, İstanbul.
Güz, Nurettin, (1991), Türkiye’de Basın-İktidar İlişkileri (1920-1927 ), Gazi Üniversitesi Yayınları, Ankara.
İnönü,İsmet, (2006),Hatıralar, Bilgi Yayınevi, Ankara.
İsmet İnönü’nün Tbmm’deki Konuşmaları 1920-1973, Birinci Cilt (1920-1938), TBMM Kültür, Sanat ve Yayın Kurulu Yayınları, Ankara 1992.
Kandemir, (1955), Feridun, İzmir Suikastının İç Yüzü, C. I, İstanbul.
Karal, Enver Ziya, (1945), Türkiye Cumhuriyeti Tarihi, 1919-1944, İstanbul.
Kinross, Lord, (1994), Atatürk: Bir Milletin Yeniden Doğuşu, Altın Kitaplar, İstanbul.
Köker, Levent, (2000), Modernleşme, Kemalizm ve Demokrasi, İletişim Yayınları, İstanbul.
Kutlu, Hakan, (2007), “Şark İstiklal Mahkemesinde 1925-1927 Döneminde Takrîr-i Sükûn Kanununun Uygulaması”, İnönü Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Tarih Anabilim Dili, Yüksek Lisans Tezi, Malatya.
Kürkçüoğlu, Ömer, (2006), Mondros’tan Musul’a Türk-İngiliz İlişkileri, İmaj Yayınevi, Ankara.
Lewis, Bernard, (1991), Modern Türkiye’nin Doğuşu (çev. Metin Kıratlı), Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara.
Mumcu, Ahmet, (1996), Türk Devriminin Temelleri ve Gelişimi, İnkılap Kitabevi Yayınları,İstanbul.
Okyar, Fethi,(1980), Üç Devirde Bir Adam, (Haz. Cemal Kutay, Tercüman Yayınları, İstanbul.
Öke, Mim Kemal, (2005), Hilafet Hareketleri, 3. Baskı, İrfan Yayınları, İstanbul.
Örgeevren, Ahmet Süreyya, (2002), Şeyh Sait İsyanı ve Şark İstiklal Mahkemesi, Temel Yayınları, İstanbul.
Öz, Esat, (1992), Türkiye’de Tek Parti Yönetimi ve Siyasal Katılım, Gündoğan Yayınları, Ankara.
Özoğlu, Hakan, (2011), Cumhuriyet’in Kuruluşunda İktidar Kavgası, (Çev. Zuhal Bilgin), Kitap Yayınevi, İstanbul.
Soyak , Hasan Rıza, (2008), Atatürk’ten Anılar, 5. Baskı, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul.
Toker, Metin, (1968), Şeyh Sait ve İsyanı, Akis Yayınları, Ankara.
Tunaya, (1952), Tarık Zafer, Türkiye’de Siyasi Partiler, 1859-1952, Doğan Kardeş Yayınları, İstanbul.
Tunçay, Mete, (1992), Türkiye Cumhuriyet’inde Tek Parti Yönetimi’nin Kurulması(1923-1931), Cem Yayınevi, İstanbul.
Yalçın, Durmuş ve Diğerleri (Komisyon), (2004), Türkiye Cumhuriyeti Tarihi, C. II, Atatürk Araştırma Merkezi, Ankara.
Yalman, Ahmet Emin, (1970), Yakın Tarihte Gördüklerim ve Geçirdiklerim, C. III. , Rey Yayınları, İstanbul.
Yetkin, Çetin, (1983), Türkiye’de Tek Parti Yönetimi, Altın Kitaplar, İstanbul.
Yök Komisyon, (1997), Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi(Atatürkçülük), YÖK Yayınları, Ankara.
Zürcher, Erik Jan, (2003), Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası (1924-1925), İletişim Yayınları, İstanbul.
İndir
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı Bildirimi
Dergimize malale gönderen yazarlar, dergimizin online sistemine çalışmalarını yüklerken aşağıda belirtilen telif hakkı devir formunu okurlar ve onaylarlar.
MÜTEFEKKİR TELİF HAKKI DEVİR FORMU
Mütefekkir Editörlüğüne,
Derginiz OJS sisteminde başlığı ve yazarları belirtilen çalışma, yayımlanması için değerlendirilmek üzere yüklenmiştir. Bu çalışma daha önce hiçbir yerde yayımlanmamıştır, yayıma kabul edilmemiş ve değerlendirilmek üzere başka bir dergiye gönderilmemiştir.
Çalışmanın, yayıma kabul edilmesi durumunda Esere ilişkin 5846 Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun (FSEK’in) 21. maddesinde düzenlenen “İşleme Hakkı”nı, 22. maddesinde düzenlenen “Çoğaltma Hakkı”nı, 23. maddesinde düzenlenen “Yayma Hakkı”nı, 24. maddesinde düzenlenen “Temsil Hakkı”nı ve 25. maddesinde düzenlenen dijital iletim de dâhil olmak üzere “İ̇şaret Ses ve/veya Görüntü Nakline Yarayan Araçlarla Umuma Yayın”, yeniden iletim, umuma iletim, temsil yetkisi ve üçüncü kişilerin seçtikleri yer ve zamanda Esere erişimi sağlamak suretiyle umuma iletim hakkını ve işbu sözleşmede belirlenen diğer hakları; yer, sayı ve muhteva itibariyle gayrimahdut, süre itibariyle ise işbu sözleşmenin imzalandığı tarihte yürürlükte bulunan kanunun öngördüğü koruma süresince münhasıran Yayıncıya devredilmiştir.
Ayrıca; Manevi haklar Eser Sahibinde (Bundan sonra Yetkilendirilmiş Yazar) kalır. Ancak Yayıncı, kendisine devredilen mali haklar çerçevesinde manevi hakları kullanma yetkisine sahiptir. Bu kapsamda FSEK’in 14. maddesinde düzenlenen “Umuma Arz Salahiyeti”, 15. maddede düzenlenen “Adın Belirtilmesi”, 16. maddede düzenlenen “Eserde Değişiklik Yapılmasını Önleme”, 17. maddede düzenlenen “Zilyede ve Malike Karşı Eser Sahibinin Kullanabileceği Hakları” üçüncü kişilere karşı ileri sürebilir. Buna karşılık, eser sahibinin şerefini ve itibarını zedeleyecek tarzdaki yayını Yetkilendirilmiş Yazarın önleme hakkı mahfuzdur.
Yayıncı, Eserin aslını ya da kopyalarını herhangi bir şekilde veya yöntemle tamamen veya kısmen çoğaltıp yayımlayabilir. Bu bağlamda Yayıncı, Eseri ciltli, ciltsiz yayımlayabileceği gibi, fasiküller hâlinde süreli ya da süresiz yayın formatında, değişik boylarda ve renklerde, görme engelliler için hazırlanacak yazı şekillerinde çoğaltıp yayımlayabilir. Yine Yayıncı, Eseri fiziki ortamda çoğaltıp yayımlayabileceği gibi, internet ve benzeri dijital ortamlar da dâhil olmak üzere bilgisayar, cep telefonu, CD, DVD gibi işaret, ses ve/veya görüntü nakline ve tekrarına yarayan, bilinen ya da ileride geliştirilecek olan ortamlarda da geçici ya da sürekli olarak çoğaltıp yayımlayabilir. Bu kapsamda Yayıncının, Eseri e-kitap ve z-kitap (zenginleştirilmiş kitap) gibi yeni teknolojinin gerektirdiği formatlarda ve mecralarda yayımlayabileceğini, iPhone, iPad, iPod ve Android gibi değişik formatlarda aplikasyonlarını yapabileceğini Yetkilendirilmiş Yazar, kabul, beyan ve taahhüt eder.
Yetkilendirilmiş Yazar, Eserin radyo-TV, uydu ve kablo gibi telli ya da telsiz araçlarla yayın ve yeniden yayın hakkı, umuma iletim, yeniden iletim, temsil yetkisi ile dijital iletim de dâhil olmak üzere üçüncü kişilerin seçtikleri yerde ve zamanda Esere erişimi sağlamak suretiyle umuma iletim, yeniden iletim ve temsil yetkisi hakkını Yayıncıya devir ve temlik etmiştir. Bu kapsamda interaktif uygulamalar, DVD, VCD, CD, MP3, video, GSM, EDGE, UMTS, 2.5G, 3G, LTE, 4G, DVBH, CDMA, HTML, XML, WAP, mobil TV, mobil streaming, mobil live streaming, catch-up, VOD, mobil, internet, sosyal medya, IPTV, WEBTV, HTML, XML, WAP, GSM, iPad, iPod, iPhone ve benzeri akıllı cihazlar ile mobil teknolojinin kullanıldığı cep telefonları ve sair mobil mecralar gibi sözleşmeye imza atıldığı tarihte bilinen ya da ileride geliştirilecek araçlarla yayın, erişimi sağlamak, umuma iletim, umuma erişim sağlama, yayın ve yeniden yayın hakkı ve yetkisi Yayıncıya ait olacaktır.
Yetkilendirilmiş Yazar, Yayıncıya Eserden doğan işleme hakkını ve yetkisini devir ve temlik etmiştir. Bu kapsamda Yayıncı, Eseri her dil ve lehçeye tercüme; müzik, sinema, opera ve tiyatro gibi eser türlerine dönüştürme veya bunlarla birlikte kullanma; sesli ve/veya görüntülü kitaba dönüştürme; külliyata dönüştürme; derleme, farklı yaş gruplarına göre seviyelendirme, uyarlama, özetleme ve veri tabanına ekleme, resimlendirmek suretiyle yayma gibi işleme ve bu işlemeler üzerindeki haklar ve yetkiler münhasıran Yayıncıya aittir.
Yayıncı, Eserin ticarileştirme (marchandasing) haklarının sahibidir. Bu bağlamda Yayıncı, Eserin adı, Eserde geçen herhangi bir karakter, karakterlerin isimleri, olayları, fotoğraf, çizgi ve resimleri, istediği şekilde ve istediği sektörde herhangi bir başka hizmet veya ürün ile birlikte promosyon ya da ticari olsun veya olmasın başkaca amaçlarla kullanabilir. Yayıncı, bu unsurları kendi adına marka veya alan adı olarak da tescil ettirebilir.
Çalışmanın bütün yazarları adına Yetkilendirilmiş Yazarı olarak, devir ve temlik ettiğim haklar bakımından devre ehil olduğumu, Eser üzerinde üçüncü kişilerin herhangi bir hakkının bulunmadığını, işbu sözleşme ile Yayıncıya devrettiğim hakların kendime ait olduğunu ve daha önce hiç kimseye bu hakları devretmediğimi; üçüncü kişilerin Eserin tümü ya da bir bölümü üzerinde herhangi bir hak iddia etmesi durumunda bundan doğabilecek tazminat ve diğer yasal sorumlulukların kendime ait olacağını; Yayıncının bu durumda uğrayabileceği her türlü zararı da derhal ve nakden tazmin edeceğimi ve Yayıncının bu nedenle işbu sözleşmeyi feshetme yetkisinin de bulunduğunu kabul ve beyan ederim.
Eserin Yetkilendirilmiş Yazarı olarak, Mütefekkir'in “Yazarlara Notlar” bölümündeki tüm koşulları kabul ettiğimi/ettiğimizi ve sunduğum/sunduğumuz çalışmanın etik kurallara uygun olarak hazırlandığını, yayımlanacak yazıda editöryal düzeltme yapma hakkının Mütefekkir'e devredildiğini tasdik ederim.
Yetkilendirilmiş Yazar olarak Derginiz OJS sistemine kendi kullanıcı adım ve şifremle girdiğimi ve ekranda gördüğüm “Telif hakkı devir formunu gördüm ve kabul ettim” ibaresini işaretleyerek işbu Telif Hakkı Devir Formunda yazan hususları kabul etmiş olduğumu beyan ederim.
