Yetişkinlerin Âdâb-ı Muâşeret Algısı ve Âdâb-ı Muâşeret Eğitimine Yönelik Görüşleri
DOI:
https://doi.org/10.30523/mutefekkir.1128612Anahtar Kelimeler:
Din Eğitimi- Ahlâk- Ahlâkî Davranış- Âdâb-ı Muâşeret- Âdâb-ı Muâşeret EğitimiÖz
Toplum içinde yaşayan insanların birbiriyle ilişkilerinde gözetmesi gereken tutum, hal ve davranışlardaki nezaket, zarafet, medeniyet ve ahlâkîlik âdâb-ı muâşeret kaidelerini meydana getirmektedir. Âdâb-ı muâşeret zaman içerisinde toplumlarda baskın olarak kabul edilen din, inanç, ahlâk, değer ve gelenekle şekillenen dinamik bir olgudur. Bu nedenle âdâb-ı muâşeret kaidelerinde ve âdâb-ı muâşeretin gerektirdiği davranış biçimlerinde zaman içerisinde değişimler görmek mümkündür. Bu araştırmada, âdâb-ı muâşeret olgusunun zaman içerisindeki değişimi incelenmiş, ardından günümüzdeki algılanış biçimini ve âdâb-ı muâşeret eğitimine yönelik yetişkin bireylerin görüşlerini tespit etmek amacı güdülmüştür. Bu amaç doğrultusunda, çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden yarı yapılandırılmış görüşme tekniğine başvurulmuştur. Konya’da ikamet etmekte olan bireylerle sınırlandırılan çalışmada 18 yaş üstü 23 katılımcıya âdâb-ı muâşeret algılarını ve âdâb-ı muâşeret eğitimine dair görüşlerini tespit etmeye yönelik sorular yöneltilmiştir. Maksimum çeşitliliği yansıtmak maksadıyla farklı eğitim durumları, yaş aralıklarından bireyler araştırmaya dahil edilmiştir. Toplanan veriler, betimsel analize tabii tutularak çeşitli bulgulara ulaşılmıştır. Araştırmanın, günümüzde âdâb-ı muâşeretin insanlar tarafından nasıl algılandığını ve âdâb-ı muâşeret eğitimine yönelik beklenti ve düşüncelerini tespit etmek suretiyle âdâb-ı muâşeret ve öğretimi alanına katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Referanslar
Ahmet Mithat Efendi. Avrupa Âdâb-ı Muâşereti Yahut Alafranga. haz. Fazıl Gökçek. İstanbul: Dergâh Yayınları, 2016.
Akdoğan, Ali. Kur’an ve Sünnetten Örneklerle Sosyal Ahlak. İstanbul: Pınar Yayınları, 2011.
Atalay, Halil. Hayatımızı Güzelleştiren Görgü Kuralları. Konya: Sebat Ofset, 2000.
Atmaca, Aylin. Gençler İçin Görgü Kuralları. İstanbul: Nesil Yayınları, 2017.
Aytürk, Nihat. Sosyal Davranış. Ankara: Nobel Yayıncılık, 2. Basım, 2013.
Beyhakî, Ebû Bekr Ahmed b. el-Hüseyn b. Alî. El-Âdâb Hadislerle İslâm Ahlakı. çev. Faik Akcaoğlu-Muhammed Enes Topgül. İstanbul: Beka Yayıncılık, 2016.
Bilecik, Sümeyra. Erdemli Kişilik İnşası Âdâb-ı Muâşeret ve Ahlaki Davranış Eğitimi. Konya: Yediveren Kitap, 2020.
Bozgeyik, Burhan. Güzel Ahlak ve Âdâb-ı Muâşeret (Görgü Kuralları). İstanbul: Tuğra Neşriyat, 9. Basım, 2015.
Buhârî, Ebû Abdillah Muhammed b. İsmail b. İbrahim b. el-Muğîre. el-Edebü’l-Müfred Hadislerle Müslümanın Edep ve Ahlakı. thk. Muhammed Fuad Abdulbaki. çev. Hanifi Akın. İstanbul: Çelik Yayınevi, 2017.
Cevdet, Abdullah. Mükemmel ve Resimli Âdâb-ı Muâşeret Rehberi. İstanbul: Yeni Matbaa, 1927.
Creswell, John. Araştırma Deseni Nitel, Nicel ve Karma Yöntem Yaklaşımları. çev. Selçuk Beşir Demir. Ankara: Eğiten Kitap, 3. Basım, 2017.
Değirmenci, Yaşar. Modern Toplumda Görgü Kuralları. İstanbul: Siyer Yayınları, 2019.
Deniz, Hasan. En Yeni Görgü Kuralları. İstanbul: İnkılap Yayınları, 9. Basım, 1990.
Dönmezbilek, Mecit. Âdâb-ı Muâşeret. Ankara: MGV Yayınları, 7. Basım, 2019.
Duman, Mehmet Zeki. Kur’an-ı Kerim’de Âdâb-ı Muâşeret. Ankara: Fecr Yayınları, 2. Basım, 2018.
Ebû Gudde, Abdülfettah. İslam’da Âdâb-ı Muâşeret Görgü Kuralları. çev. Hasan Atalay. İstanbul: Muallim Neşriyat, 2017.
Esirci, Şükrü. Görgü ve Nezaket Kuralları. Ankara: Bilgi Yayınevi, 2013.
Kaymakcan, Recep - Meydan, Hasan. Ahlak, Değerler ve Eğitimi. İstanbul: Dem Yayınları, 2014.
Kurtbay, Yalçın. Nezaket ve Görgü Kuralları. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları, 1991.
Kurtoğlu, Ayşenur. Günlük Hayatımızda Nezaket ve Görgü. İstanbul: Timaş Yayınları, 2. Basım, 2002.
Meriç, Nevin. Osmanlı’da Gündelik Hayatın Değişimi Âdâb-ı Muâşeret. İstanbul: Kaknüs Yayınları, 2000.
Nevevî, Ebû Zekeriyyâ Yahyâ b. Şeref b. Mürî. Riyâzü’s Salihin. çev. Salih Uçan. İstanbul: Çelik Yayınevi, 2017.
Ongan, Hidayet- Ongan, Sedat. Görgü + Yaşamayı Öğrenmek. İstanbul: Avcıol Basım-Yayın, 4. Basım, 1999.
Özaltın, Şenay Duru. Her Şeyin Bir Âdâbı Var. İstanbul: Alfa Yayınları, 2005.
Sedat, Feliha. Genç Kızlara Muaşeret Usulleri. İstanbul: Muallim Ahmet Halit Kitaphanesi, 1932.
Simavi, Lütfü. Tefrişât ve Âdâb-ı Muâşeret. İstanbul: Marifet Matbaası, 1926.
TBMM Kanun Teklif Bilgileri. Erişim 24 Kasım 2021. https://www5.tbmm.gov.tr//develop/owa/tasari_teklif_sd.onerge_bilgileri?kanunlar_sira_no=237577
TDK Genel Türkçe Sözlük. Erişim 15 Ekim 2021. https://sozluk.gov.tr/
Tunç Yaşar, Fatma. “Âdâb-ı Muâşeret”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. Erişim 15 Ekim 2021. https://islamansiklopedisi.org.tr/âdâb-i-muaseret
Tunç Yaşar, Fatma. Alafranga Halleri: Geç Osmanlı’da Âdâb-ı Muâşeret. İstanbul: Küre Yayınları, 2016.
Uludağ, Süleyman. “Edep”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. Erişim 15 Ekim 2021. https://islamansiklopedisi.org.tr/edep#2-tasavvuf
Uzut, Mevlüt. “Âdâb-ı Muâşeret- Sünnet İlişkisi”. Katre Uluslararası İnsan Araştırmaları Dergisi 4 (2017), 147-157. https://doi.org/10.31120/0.2018.44
Yıldırım, Ali- Şimşek, Hasan. Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 8. Basım, 2011.
Ziya, Safveti. Âdâb-ı Muâşeret Hasbihalleri. Ankara: Türk Ocakları Merkezi Matbuatı, 1927.
İndir
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2022 Mütefekkir
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Telif Hakkı Bildirimi
Dergimize malale gönderen yazarlar, dergimizin online sistemine çalışmalarını yüklerken aşağıda belirtilen telif hakkı devir formunu okurlar ve onaylarlar.
MÜTEFEKKİR TELİF HAKKI DEVİR FORMU
Mütefekkir Editörlüğüne,
Derginiz OJS sisteminde başlığı ve yazarları belirtilen çalışma, yayımlanması için değerlendirilmek üzere yüklenmiştir. Bu çalışma daha önce hiçbir yerde yayımlanmamıştır, yayıma kabul edilmemiş ve değerlendirilmek üzere başka bir dergiye gönderilmemiştir.
Çalışmanın, yayıma kabul edilmesi durumunda Esere ilişkin 5846 Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun (FSEK’in) 21. maddesinde düzenlenen “İşleme Hakkı”nı, 22. maddesinde düzenlenen “Çoğaltma Hakkı”nı, 23. maddesinde düzenlenen “Yayma Hakkı”nı, 24. maddesinde düzenlenen “Temsil Hakkı”nı ve 25. maddesinde düzenlenen dijital iletim de dâhil olmak üzere “İ̇şaret Ses ve/veya Görüntü Nakline Yarayan Araçlarla Umuma Yayın”, yeniden iletim, umuma iletim, temsil yetkisi ve üçüncü kişilerin seçtikleri yer ve zamanda Esere erişimi sağlamak suretiyle umuma iletim hakkını ve işbu sözleşmede belirlenen diğer hakları; yer, sayı ve muhteva itibariyle gayrimahdut, süre itibariyle ise işbu sözleşmenin imzalandığı tarihte yürürlükte bulunan kanunun öngördüğü koruma süresince münhasıran Yayıncıya devredilmiştir.
Ayrıca; Manevi haklar Eser Sahibinde (Bundan sonra Yetkilendirilmiş Yazar) kalır. Ancak Yayıncı, kendisine devredilen mali haklar çerçevesinde manevi hakları kullanma yetkisine sahiptir. Bu kapsamda FSEK’in 14. maddesinde düzenlenen “Umuma Arz Salahiyeti”, 15. maddede düzenlenen “Adın Belirtilmesi”, 16. maddede düzenlenen “Eserde Değişiklik Yapılmasını Önleme”, 17. maddede düzenlenen “Zilyede ve Malike Karşı Eser Sahibinin Kullanabileceği Hakları” üçüncü kişilere karşı ileri sürebilir. Buna karşılık, eser sahibinin şerefini ve itibarını zedeleyecek tarzdaki yayını Yetkilendirilmiş Yazarın önleme hakkı mahfuzdur.
Yayıncı, Eserin aslını ya da kopyalarını herhangi bir şekilde veya yöntemle tamamen veya kısmen çoğaltıp yayımlayabilir. Bu bağlamda Yayıncı, Eseri ciltli, ciltsiz yayımlayabileceği gibi, fasiküller hâlinde süreli ya da süresiz yayın formatında, değişik boylarda ve renklerde, görme engelliler için hazırlanacak yazı şekillerinde çoğaltıp yayımlayabilir. Yine Yayıncı, Eseri fiziki ortamda çoğaltıp yayımlayabileceği gibi, internet ve benzeri dijital ortamlar da dâhil olmak üzere bilgisayar, cep telefonu, CD, DVD gibi işaret, ses ve/veya görüntü nakline ve tekrarına yarayan, bilinen ya da ileride geliştirilecek olan ortamlarda da geçici ya da sürekli olarak çoğaltıp yayımlayabilir. Bu kapsamda Yayıncının, Eseri e-kitap ve z-kitap (zenginleştirilmiş kitap) gibi yeni teknolojinin gerektirdiği formatlarda ve mecralarda yayımlayabileceğini, iPhone, iPad, iPod ve Android gibi değişik formatlarda aplikasyonlarını yapabileceğini Yetkilendirilmiş Yazar, kabul, beyan ve taahhüt eder.
Yetkilendirilmiş Yazar, Eserin radyo-TV, uydu ve kablo gibi telli ya da telsiz araçlarla yayın ve yeniden yayın hakkı, umuma iletim, yeniden iletim, temsil yetkisi ile dijital iletim de dâhil olmak üzere üçüncü kişilerin seçtikleri yerde ve zamanda Esere erişimi sağlamak suretiyle umuma iletim, yeniden iletim ve temsil yetkisi hakkını Yayıncıya devir ve temlik etmiştir. Bu kapsamda interaktif uygulamalar, DVD, VCD, CD, MP3, video, GSM, EDGE, UMTS, 2.5G, 3G, LTE, 4G, DVBH, CDMA, HTML, XML, WAP, mobil TV, mobil streaming, mobil live streaming, catch-up, VOD, mobil, internet, sosyal medya, IPTV, WEBTV, HTML, XML, WAP, GSM, iPad, iPod, iPhone ve benzeri akıllı cihazlar ile mobil teknolojinin kullanıldığı cep telefonları ve sair mobil mecralar gibi sözleşmeye imza atıldığı tarihte bilinen ya da ileride geliştirilecek araçlarla yayın, erişimi sağlamak, umuma iletim, umuma erişim sağlama, yayın ve yeniden yayın hakkı ve yetkisi Yayıncıya ait olacaktır.
Yetkilendirilmiş Yazar, Yayıncıya Eserden doğan işleme hakkını ve yetkisini devir ve temlik etmiştir. Bu kapsamda Yayıncı, Eseri her dil ve lehçeye tercüme; müzik, sinema, opera ve tiyatro gibi eser türlerine dönüştürme veya bunlarla birlikte kullanma; sesli ve/veya görüntülü kitaba dönüştürme; külliyata dönüştürme; derleme, farklı yaş gruplarına göre seviyelendirme, uyarlama, özetleme ve veri tabanına ekleme, resimlendirmek suretiyle yayma gibi işleme ve bu işlemeler üzerindeki haklar ve yetkiler münhasıran Yayıncıya aittir.
Yayıncı, Eserin ticarileştirme (marchandasing) haklarının sahibidir. Bu bağlamda Yayıncı, Eserin adı, Eserde geçen herhangi bir karakter, karakterlerin isimleri, olayları, fotoğraf, çizgi ve resimleri, istediği şekilde ve istediği sektörde herhangi bir başka hizmet veya ürün ile birlikte promosyon ya da ticari olsun veya olmasın başkaca amaçlarla kullanabilir. Yayıncı, bu unsurları kendi adına marka veya alan adı olarak da tescil ettirebilir.
Çalışmanın bütün yazarları adına Yetkilendirilmiş Yazarı olarak, devir ve temlik ettiğim haklar bakımından devre ehil olduğumu, Eser üzerinde üçüncü kişilerin herhangi bir hakkının bulunmadığını, işbu sözleşme ile Yayıncıya devrettiğim hakların kendime ait olduğunu ve daha önce hiç kimseye bu hakları devretmediğimi; üçüncü kişilerin Eserin tümü ya da bir bölümü üzerinde herhangi bir hak iddia etmesi durumunda bundan doğabilecek tazminat ve diğer yasal sorumlulukların kendime ait olacağını; Yayıncının bu durumda uğrayabileceği her türlü zararı da derhal ve nakden tazmin edeceğimi ve Yayıncının bu nedenle işbu sözleşmeyi feshetme yetkisinin de bulunduğunu kabul ve beyan ederim.
Eserin Yetkilendirilmiş Yazarı olarak, Mütefekkir'in “Yazarlara Notlar” bölümündeki tüm koşulları kabul ettiğimi/ettiğimizi ve sunduğum/sunduğumuz çalışmanın etik kurallara uygun olarak hazırlandığını, yayımlanacak yazıda editöryal düzeltme yapma hakkının Mütefekkir'e devredildiğini tasdik ederim.
Yetkilendirilmiş Yazar olarak Derginiz OJS sistemine kendi kullanıcı adım ve şifremle girdiğimi ve ekranda gördüğüm “Telif hakkı devir formunu gördüm ve kabul ettim” ibaresini işaretleyerek işbu Telif Hakkı Devir Formunda yazan hususları kabul etmiş olduğumu beyan ederim.
