Chomsky’nin Üretici Dil Bilgisi Kuramı ile Klasik Nahiv İlminde Selika (Dil Yetisi)

Main Article Content

Temmâm Hassân
Kahire Üniversitesi, Mısır

Mehmet Emin Güzel
Aksaray Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi Temel İslam Bilimleri Bölümü Arap Dili ve Belagatı Anabilim Dalı

DOI:

10.30523/mutefekkir.659199
Atıf: Hassân, Temmâm - Güzel, Mehmet Emin. "Chomsky’nin Üretici Dil Bilgisi Kuramı ile Klasik Nahiv İlminde Selika (Dil Yetisi)". Mütefekkir 6/12 (2019): 575-584. https://doi.org/10.30523/mutefekkir.659199.

Zotero Mendeley EN EndNote

Öz

Bir yönüyle dillerin kökeni tartışmalarıyla ilişkili olan dil selikası (yetisi), hem klasik dönem Müslüman dilbilimcilerin hem de modern dönem Batılı dilbilimcilerin gündemini meşgul etmiştir. Müslüman dilbilimcileri Arap dili özelinde, Batılı dilbilimciler ise genel olarak dilde bu olgunun ne ifade ettiği, edimsel bir beceri mi yoksa fıtri bir yeti mi olduğu konusunda farklı görüşler öne sürmüşlerdir. Bu çalışmanın amacı, klasik dönem Arap dilbilim temsilcilerinden olan ve selikayı coğrafi ve sosyolojik bir olgu olarak gören Câhiz (ö. 255/869), standart kurallara sahip bir sistem olarak gören İbn Cinnî (ö. 392/1002) ile yapısalcı ve yüzeysel bir olgu olarak gören Cürcânî’nin (ö. 471/1078), modern dönem Batılı dilbilimci, Üretici Dönüşümsel Dilbilgisi kuramını geliştiren ve bu kurama uygun farklı bir selika anlayışı ortaya koyan Noam Chomsky’nin dil selikası hakkındaki görüşlerini mukayeseli bir şekilde ortaya koymaktır. Çalışmanın sonunda da modern dönem Arap dilbilim temsilcilerinden ve çalışmanın yazarı olan Temmâm Hassân’ın dil selikası hakkındaki görüşleri yer almaktadır.

Anahtar Kelimeler:

Selika, Üretici Dilbilgisi, Nahiv, Modern Dilbilim, Dil Edimi

Article Details

Kaynakça

  • Câhiz, Ebu Osman ‘Amr b. Bahr. el-Beyân ve’t-tebyîn. Thk. Abdusselam Muhammed Harun. 4 Cilt. 7. Baskı. Mısır: Mektebetü’l-Hancî, 1418/1998.
  • Chomsky, Noam. Aspects of the Theory of Syntax. Massachuttes: The MIT Press Massachuttes İnstitute of Technology Cambridge, 1965.
  • Cürcânî, Abdulkahir b. Abdurrahman b. Muhammed. Delâilü'l-i'câz. Thk. Muhammed Abduh - Şankitî - Reşit Rıza. Kahire: el-Menâr, 1331/1913.
  • Hassân, Temmâm. Makâlâtün fî’l-luğati ve’l-edeb. 2 Cilt. Kahire: ‘Alemü’l-Kütüb, 1427/2006.
  • Hassân, Temmâm. Menâhicü’l-bahs fi’l-luğa. Kahire: Mektebetu Anglo el-Mısriyye, 1411/1990.
  • İbn Cinnî, Ebü’l-Feth Osman. el-Hasâis. Thk. Muhammed Ali en-Neccâr. 3 Cilt . Kahire: Darü’l-Kütübi’l-Mısriye, 1371/1952.