İlk Fıkhu’l-Luğa Kitaplarında Sözdizim ve Anlamsal Yoruma Bir Bakış

Main Article Content

Muhammet Mücahit Asutay
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi Temel İslam Bilimleri Bölümü Arap Dili ve Belagatı Anabilim Dalı

DOI:

10.30523/mutefekkir.659190
Atıf: Asutay, Muhammet Mücahit. "İlk Fıkhu’l-Luğa Kitaplarında Sözdizim ve Anlamsal Yoruma Bir Bakış". Mütefekkir 6/12 (2019): 423-440. https://doi.org/10.30523/mutefekkir.659190.

Zotero Mendeley EN EndNote

Öz

Bu makalede, değinilen konular ve ele alınan başlıklar açısından modern dilbilim kitaplarına benzer şekilde hazırlanmış olan üç kitapta, sözdizim ve anlamsal yorum konusu araştırılacaktır. Çağdaş sayılabilecek üç dilcinin yazmış olduğu bu kitaplar: İbn Fâris’in (ö. 395/1004) es-Sâhibî fi fıkhi’l-luğati’l-ʽArabiyye ve aüneni’l-ʽArabi fî kelâmihâ adlı eseri, İbn Cinnî’nin (ö. 392/1002) el-Hasâis ve es-Seâlibî’nin (ö. 429/1038) Fıkhu’l-luğa ve Sırru’l-ʽArabiyye adlı eseridir. Arapça cümlelerdeki sözdizim değişikliği anlamsal yorumu nasıl etkiler? Görünüşte aynı anlama gelen fakat farklı cümle yapılarından oluşan cümlelerdeki anlam incelikleri nelerdir? soruları, çalışmamızın temel problematiğini teşkil etmektedir. İlk bakışta bu kitaplarda, takdim-tehir, müennesin müzekker anlamında; müzekkerin müennes anlamında kullanılması; ceminin müfred, müfredin cemi olarak kullanılması gibi bazı ipuçları göze çarpmaktadır. Buralardan hareketle her üç kitapta da sözdizim ve anlamsal yoruma konu olabilecek veriler tespit edilecektir.

Anahtar Kelimeler:

Dilbilim, Anlambilim, Sözdizim, Yorum, Yapı

Article Details

Kaynakça

  • ʽAlâvene, Şerîf. Şiʽru’s-Seletâni’l-ʽAbdî. Ürdün: y.y., 2007.
  • ʽAbîd b. el-Ebras. Dîvân, neşr. Ahmed ʽAdra. Beyrut: Dâru’l-Kitabi’l-ʽArabî, 1994.
  • el-Aʽşâ, Meymûn b. Kays. Dîvân, b.y.: y.y., ts.
  • İbn Cinnî, Ebu’l-Feth Osman. el-Hasâ’is. Nşr. Abdulhamid Hindâvî. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-ʽİlmiyye, 2003.
  • İbn Fâris. es-Sâhibî fî fıkhi’l-luğa. Nşr. Esseyyid Ahmed Sakr. Mekke: y.y., ts.
  • Cerîr. Dîvân. Beyrut: Dâru Beyrut: 1986.
  • İmruu’l-Kays. Divân, Nşr. Mustafa Abduşşâfî, Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-ʽİlmiyye, 2004.
  • El-Curcânî, Abdulkahir. Delâilu’l-iʽcâz, Nşr. Mahmud Muhammed Şâkir, Kâhire: 1992.
  • Ferezdak, Dîvân. Neşr. İlîyâ el-Hâvî. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-Lubnânî, 1983.
  • Hassân b. Sâbit. Dîvân. Nşr. Abde’ Muhennâ. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-ʽİlmiyye, 1994.
  • Hutay’e. Dîvân. Nşr. Hamdû Tammâs. Beyrut: Dâru’l-Maʻrife, 2005.
  • Lebîd b. Rebîʻa. Dîvân. Nşr. Hamdû Tammâs, Beyrut: Dâru’l-Maʻrife, 2004.
  • Ömer b. Ebî Rebîʽa. Divân. Nşr. Fâyiz Muhammed. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-ʽArabî, 1996.
  • el-Mütenebbî. Dîvân. Beyrut: Dâru Beyrut, 1983.
  • es-Seʽâlibî, Ebu Mansûr. Fıkhu’l-luğa ve sirru’lʽArabiyye. Nşr. Hâlid Fehmi vediğ. Kahire: Mektebetü’l-Hâncî, 1998.
  • eş-Şemmâh b. Dırâr. Dîvân. Nşr. Ahmed el-Emîn eş-Şenkîtî. Mısır: y.y., 1327h.
  • Tarafe b. el-ʽAbd. Dîvân, Nşr. Muhammet Nâsuriddîn. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-ʽArabî, 2002.
  • Zurrumme, Ğaylân b. ʻUkbe el-ʻAdevî. Dîvân. Nşr. ʻAbdulkuddûs Ebû Sâlih. Beyrut: Müessesetü’l-Eymân, 1982.
  • Züheyr b. Ebî Sulmâ, Dîvân, Nşr. Ali Hasen Fâʽûr. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-ʽİlmiyye, 1988.