Tefsir İlmi, Müfessirler ve Tefsir Eserleri Hakkında Yazılmış Bazı Şiirlere Dair İnceleme
DOI:
https://doi.org/10.30523/mutefekkir.441656Anahtar Kelimeler:
Tefsir İlmi- Şiir- Müfessir- Tefsir- Eleştiri- ÖvgüÖz
İnsanların duygu ve düşüncelerini aktarmada şiir büyük bir öneme sahiptir. Bu gerçek Hz. Peygamber tarafından da dile getirilmiş ve asr-ı saâdette şiir karşıt düşüncelerle mücadele aracı olarak kullanılmıştır. Hz. Peygamber’in izinden giden sahabe de şiiri sosyal ve ilmî yaşamında kullanmıştır. Şiire İslami ilimler içerisinde özellikle tefsir ilminde başvurulmuştur. Ağırlıklı olarak ayetlerin anlamlarına açıklık kazandırmak ya da yorumu zenginleştirmek için başvurulan şiirin yer yer tefsir ilmini, bir müfessiri, tefsir eserini övmek ya da eleştirmek yahut da eserin içeriği hakkında bilgi vermek için kullanıldığı da görülmektedir. Çoğunluğu Osmanlı medreselerinde okutulan eserler ve müellifleri hakkında olmakla birlikte çeşitli dönemlerde yaşamış şahıslarla onların tefsir eserleri hakkında şiirler yazılmıştır. Bu şiirler bize tefsir ilminin öneminin yanı sıra bu ilmin edebiyatla olan bağını ve de yazıldığı dönemde insanların tefsir ilmi ve tefsir eserleri ile bu eserlerin müelliflerine ilişkin bakış açısı ve tutumlarına ışık tutması açısından da önemlidir.Referanslar
Akk, Halid Abdurrahman. Usûlü’t-tefsir ve kavâiduh. Dımeşk: Dâru’n-Nefâis, 2003.
Aktaş, M. Nurullah. “Tefsir Usûlünde Nazım Geleneği: Zemzemî ve Manzûmetun fi’t-Tefsîr Adlı Manzum Eseri”. Ekev Akademi Dergisi 20/65 (Kış 2016): 357-279.
Altaş, Eşref, Fahreddin er-Razi’nin İbn Sina Yorumu ve Eleştirisi. İstanbul: İz Yayıncılık, 2016.
Askalânî, Ali b. Hacer. Lisanü’l-mîzân. 7 Cilt. Beyrut: Müessesetü’l-Âlemî, 1986.
Aydın, Atik. Taberî’nin Kur’an’ı Yorumlama Yöntemi. Ankara: Ankara Okulu Yayınları, 2005.
Bağdâdî, Ahmed b. Ali Ebubekr Hatib. Târîhu Bağdat. 14 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, ts.
Bağdâdî, İsmail Paşa. Hediyyetü’l-âʻrifîn esmâü’l-müellifîn âsâru’l-musannifîn. 2 Cilt. Beyrut: Dâru İhyâi’t-Türâsi’l-Arabî, 1955.
Bilmen, Ömer Nasuhi. Büyük Tefsir Tarihi - Tabakâtü’l-Müfessirîn. 2 Cilt. İstanbul: Ravza
Buhârî, Muhammed b. İsmail Ebî Abdillah. Sahîhu’l-Buhârî. Thk. Muhammed Züheyr b. Nâsır en-Nâsır. 9 Cilt. Dârı Tavki’n-Necât, 1422.
Bursalı Mehmet Tahir. Osmanlı Müellifleri. 3 Cilt. İstanbul: Meral Yayınları, 1975.
Canpolat, Mustafa. “Şiir ve Dil”. Dilbilim Araştırmaları Dergisi (1994): 155-170.
Cerrahoğlu, İsmail. “Envârü’t-Tenzîl ve Esrârü’t-Te’vîl”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 11: 260-261. İstanbul: TDV Yayınları, 1995.
Cerrahoğlu, İsmail. “Es-Sa’lebî ve Tefsiri”. İslam İlimleri Enstitüsü Dergisi 4 (1980): 55-60.
Cevherî, İsmail b. Hammâd. es-Sıhâh, tâcu’l-luğa ve sıhâhu’l-Aʻrabiyye. Thk. Ahmed Abdülğafûr Attâr. 7 Cilt. Beyrut: Dâru’l-İlm li’l-Melâyîn, ts.
Çelik, Ahmet. Tasavvufî Tefsir Âlûsî Örneği. Erzurum: Ekev Yayınevi, 2002.
Dâvûdî, Şemseddin Muhammed b. Ali. Tabakâtü’l-müfessirîn. 2 Cilt. Thk. Ali Muhammed Ömer. Kahire: Mektebetü Vehbe, ts.
Durmuş, İsmail. “Safedî”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 35: 447-450. İstanbul: TDV Yayınları, 2008.
Durmuş, İsmail. “Şiir”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 39: 144-154. İstanbul: TDV Yayınları, 2013.
Ebû Hayyân Muhammed b. Yusuf b. Ali el-Endelûsî. el-Bahru’l-muhît fi’t-tefsîr. Thk. Sıdkî Muhammed Cemil. 8 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Fikr, 1420.
Ebû Hayyân Muhammed b. Yusuf b. Ali el-Endelûsî. Dîvânı Ebî Hayyân. Thk. Ahmed Matlûb, Hatice el-Hadîsî. Bağdat: Matbaatü’l-Âʻnî, 1969.
Ebüssuûd b. Muhammed el-Amâdî. Tefsîru Ebissuûd, İrşâdü’l-akli’s-selîm ilâ mezâyâ’l-Kitâbi’l-kerîm. 9 Cilt. Beyrut: Dâru İhyâi’t-Türâsi’l-Arabî, ts.
Elmalılı M. Hamdi Yazır. Hak Dini Kur’an Dili. 10 Cilt. İstanbul: Azim Dağıtım, ts.
Eymen Abdülmecîd Osman Ali. et-Tevcîhu’n-nahvî ʻınde Ebî Hayyân el-Endelûsî min hılâl-i tefsiri’l-Bahri’l-muhît, dirâse fî dav’i nazariyyeti’s-siyâk. Doktora Tezi, Câmiʻatü Benî Suveyf, 2016.
Fayda, Mustafa, “Taberî, Muhammed b. Cerîr”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 39: 314-318. İstanbul: TDV Yayınları, 2013.
Gür, Süleyman. Kâzî Beyzâvî Tefsîrinde Belâgat İlmi ve Uygulanışı. Doktora Tezi, Atatürk Üniversitesi, 2014.
Ğazâvî, Abba. Târîhu’l-edebi’l-Aʻrabî fi’l-Irâk. 2 Cilt. Matbaatü’l-Mecmûu’l-Irâkî, 1962.
Hamevî, Şihâbüddîn Ebî Abdillâh Yâkût b. Abdillâh. Muʻcemu’l-buldân. 5 Cilt. Beyrut: Dârı Sâdır, 1977.
Hızlı, Mefail. “Osmanlı Medreselerinde Okutulan Dersler ve Eserler”. Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 17/1 (2008): 25-46.
İbn Düreyd, Ebûbekr Muhammed b. Hasan. Dîvânı İbn Düreyd. thk. Ömer b. Salim. Dabi: Matbaatu Golden City,
İbn Hallikân, Ebu’l-Abbas Şemsüddin Ahmed. Vefeyâtü’l-aʻyân ve enbâu ebnâi’z-zamân. 7 Cilt. Beyrut: Dâru Sâdır, ts.
İbn Manzûr, Muhammed b. Mükerrem. Lisânü’l-Aʻrab. 6 Cilt. Kahire: Dâru’l-Meârif, ts.
İbn Nedîm, Ebu’l-Ferec Muhammed b. Yakub. el-Fihrist. Thk. İbrahim Ramazan. Beyrut: Daru’l-Marife, 1997.
İbnü’l-Cevzî, Şemseddin Ebu’l-Hayr. Gâyetü’n-nihâye fî tabakâti’l-kurrâ. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1971.
İbrahim Hakkı Erzurûmî. Tertîbu’l-uʻlûm. 06 Mil Yz A 4130: 266a-281b. Milli Kütüphane.
Kâfiyeci, Ebû Abdillah Muhammed b. Süleyman. et-Teysîr fi kavâʻid-i iʻlm-i’t-tefsîr. Thk. İsmail Cerrahoğlu. Ankara: Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yayınları, 1989.
Kaplan, Mehmet - Enginün, İnci - Emil, Birol. Yeni Türk Edebiyatı Antolojisi II -1865-1876-. İstanbul: Marmara Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Yayınları, 1993.
Karaismailoğlu. Adnan. “Hüseyin Vâiz-i Kâşifî”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 19: 16-18. İstanbul, TDV Yayınları, 1999.
Kâtip Çelebi. Mustafa b. Abdillah. Kitâbu Keşfi’z-zunûn an esâmi’l-kütü ve’l-fünûn. Thk. Muhammed Şerâfettin Yaltkaya - Muallim Rıfat. 2 Cilt. Beyrut: ts.
Kara Osman. ”Vâhidî ve Tefsîrindeki Metodu”. Gümüşhane Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 2/3 (2013/2): 296-316.
Kaya, Mehmet. “Bilimsel Tefsir ve Değişim”. Mütefekkir 3/5 (Haziran 2016): 195-223.
Kaya, Mehmet. “Hak Dini Kur’an Dili Tefsirinde Şiirle İstişhâd”. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi 17/1 (2017): 9-42.
Kaya, Mehmet. İ’râb Değerlendirmelerinin Kur’an’ın Anlaşılmasındaki Rolü - Zemahşeri Örneği. Çorum: Bir Medya, 2014.
Kaya, Mesut. “El-Keşşâf’ta Gizli İ’tizâl: ez-Zemahşerî’nin Tefsir Mukaddimesi Üzerinden Halku’l-Kur’an Tartışmaları”. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 56/1 (2015): 107-135.
Maden, Şükrü. “Tefsirde Şerh Haşiye ve Talika Literatürü”. Tarih, Kültür ve Sanat Araştırmaları Dergisi 3/1 (2014): 183-220.
Makarrî, Ahmed b. Muhammed et-Tilsimânî. Nefhu’t-tîb min gusni’l-Endelüsi’r-ratîb. Thk. Hasan Abbas. 8 Cilt. Beyrut: Dâru Sâdır, 1968.
Merʻaşî Muhammed b. Ebîbekr Saçaklızade. Tertîbü’l-uʻlûm. Trc. Zekeriya Pak, M. Akif Özdoğan. Ankara: Ukde Kitaplığı, 2009.
Mertoğlu, Mehmet Suat. “Saʻlebî”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 36: 28-29. İstanbul: TDV Yayınları, 2010.
Mîr Basrî. Aʻlâmu’l-edeb fi’l-Irâki’l-hadîs. 2 Cilt. Londra: Dâru’l-Hikem, 1994.
Müslim b. Haccâc Ebu’l-Hasen. Sahihu Müslim. 2 Cilt. Thk. Muhammed Fuad Abdülbâkî, Beyrut: ts.
Nâkûrî, Ebu’l-Feyz el-Feyzî. Sevâtiu’l-ilhâm fî tefsîri kelâmi’l-Meliki’l-Allâm. Thk. es-Seyyid Murtazâ eş-Şîrâzî. 6 Cilt. Merkez-i Tahkîkât-i Kampyûtrî Ulûm-i İslâmî,
Öğmüş, Harun. Câhiliyye Döneminde Araplar - Cahiliyye Şiirine Göre İslam Öncesi Arap Toplumu ve Kur’ân’ın Getirdiği Değişim. İstanbul: İz Yayınları, 2013.
Özdemir, Ali İhsan. “Ebû Ca’fer et-Taberî ve Camiu’l-Beyân An Te’vîl-i Âyi’l-Kur’ân Adlı Tefsirinin Özellikleri”. İslami Araştırmalar Dergisi 14/1 (2001): 150-156.
Öztürk, Mustafa. “Osmanlı Tefsir Kültürüne Panoramik Bir Bakış”. İlim Yayma Vakfı Kur’an ve Tefsir Akademisi. (İstanbul 2-6 Ağustos 2010): 91-160.
Parlatır, İsmail - Gözaydın, Nevzat - Zülfikar, Hamza - Aksu, Tezcan - Türkmen, Seyfullah - Yılmaz, Yaşar. Türkçe Sözlük. 2 Cilt. Ankara: Türk Dil Kurumu
Râzî, Fahreddin Muhammed b. Ömer Hüseyn. Tefsiru’l-Fahri’r-Râzî (Tefsîru’l-kebîr - Mefâtîhu’l-gayb). 32 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Fikr, 1981.
Süyûtî, Abdurrahman Celâleddin b. Ebîbekr. Buğyetü’l-vuât min tabakâti’l-luğaviyyîn ve’n-nuhât. Thk. Muhamm
Süyûtî, Abdurrahman Celâleddin b. Ebîbekr. el-İtkân fî uʻlumi’l-Kur’ân. Suudi Arabistan: Merkezü’d Dirâsâti’l-Kur’âniyye, ts.
Süyûtî, Abdurrahman Celâleddin b. Ebîbekr. el-Müzhir fî uʻlûmi’l-luğa ve envâihâ. Şerh eden ve thk. Muhammed Ahmed Câd el-Mevlâ Bek v.dğr. 2 Cilt. Kahire: Mektebetü Dâri’t-Türâs, 2008.
Süyûtî, Abdurrahman Celâleddin b. Ebîbekr. Tabakâtü’l-müfessirîn. Thk. Ali
Şanal, Mustafa. “Osmanlı Devleti’nde Medreselere Ders Programları, Öğretim Metodu, Ölçme ve Değerlendirme, Öğretimde İhtisaslaşma Bakımından Genel Bir Bakış”. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 14 (2003/1): 149-168.
Şihrî, Abdurrahman b. Maʻâda. eş-Şâhidü’ş-şiʻrî fî tefsîri’l-Kur’âni’l-Kerîm. Riyad: Mektebetü Dâri’l-Minhâc, 1431.
Tokâtî, Rızâ’î İshâk b. Hasan. Nazmü’l-Uʻlûm. 06 Mil Yz A 2817/1, 7b-8a. Milli Kütüphane.
Tümer, Günay. “Arâisü’l-Mecâlis”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 3: 265-266. İstanbul: TDV Yayınları, 1996.
Yavuz, Yusuf Şevki. “Beyzâvî”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 6: 100-103. İstanbul: TDV Yayınları, 1992.
Zebîdî, Muhammed Murtazâ el-Huseynî. Tâcu’l-arûs min cevâhiri’l-kâmus. Thk. Mustafa Hicâzî. 40 Cilt. Kuveyt: Matbaatu Hukûmeti’l-Kuveyt, 1983.
Zemzemî, İzzeddin b. Ali. Manzûmetü’z-Zemzemî fî usûli’t-tefsîr. Erişim: 22.02.2018. https://muhibaddeen.files.wordpress.com/2014/05/d 985d986d8b8d988d985d8a9dd8a7d984d8b2d985d8b2d985d98a.pdf.
Zerkeşî, Bedreddin, Muhammed b. Abdillah. el-Burhan fî uʻlûmi’l-Kur’ân. Thk. Muhammed Ebu’l-Fadl İbrâhîm. 4 Cilt. Kahire: Mektebetü Dâri’t-Türâs, ts.
Zirikli, Hayreddin. el-Aʻlâm –Kâmûsu terâcîmi li eşheri’r-ricâl-i ve’n-nisâb mine’l-aʻrab ve’l-müste’ribîn ve’l-müsteşrikîn. 8 Cilt. Beyrut: Dâru’l-İlm li’l-Melâyîn, 2002.
İndir
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı Bildirimi
Dergimize malale gönderen yazarlar, dergimizin online sistemine çalışmalarını yüklerken aşağıda belirtilen telif hakkı devir formunu okurlar ve onaylarlar.
MÜTEFEKKİR TELİF HAKKI DEVİR FORMU
Mütefekkir Editörlüğüne,
Derginiz OJS sisteminde başlığı ve yazarları belirtilen çalışma, yayımlanması için değerlendirilmek üzere yüklenmiştir. Bu çalışma daha önce hiçbir yerde yayımlanmamıştır, yayıma kabul edilmemiş ve değerlendirilmek üzere başka bir dergiye gönderilmemiştir.
Çalışmanın, yayıma kabul edilmesi durumunda Esere ilişkin 5846 Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun (FSEK’in) 21. maddesinde düzenlenen “İşleme Hakkı”nı, 22. maddesinde düzenlenen “Çoğaltma Hakkı”nı, 23. maddesinde düzenlenen “Yayma Hakkı”nı, 24. maddesinde düzenlenen “Temsil Hakkı”nı ve 25. maddesinde düzenlenen dijital iletim de dâhil olmak üzere “İ̇şaret Ses ve/veya Görüntü Nakline Yarayan Araçlarla Umuma Yayın”, yeniden iletim, umuma iletim, temsil yetkisi ve üçüncü kişilerin seçtikleri yer ve zamanda Esere erişimi sağlamak suretiyle umuma iletim hakkını ve işbu sözleşmede belirlenen diğer hakları; yer, sayı ve muhteva itibariyle gayrimahdut, süre itibariyle ise işbu sözleşmenin imzalandığı tarihte yürürlükte bulunan kanunun öngördüğü koruma süresince münhasıran Yayıncıya devredilmiştir.
Ayrıca; Manevi haklar Eser Sahibinde (Bundan sonra Yetkilendirilmiş Yazar) kalır. Ancak Yayıncı, kendisine devredilen mali haklar çerçevesinde manevi hakları kullanma yetkisine sahiptir. Bu kapsamda FSEK’in 14. maddesinde düzenlenen “Umuma Arz Salahiyeti”, 15. maddede düzenlenen “Adın Belirtilmesi”, 16. maddede düzenlenen “Eserde Değişiklik Yapılmasını Önleme”, 17. maddede düzenlenen “Zilyede ve Malike Karşı Eser Sahibinin Kullanabileceği Hakları” üçüncü kişilere karşı ileri sürebilir. Buna karşılık, eser sahibinin şerefini ve itibarını zedeleyecek tarzdaki yayını Yetkilendirilmiş Yazarın önleme hakkı mahfuzdur.
Yayıncı, Eserin aslını ya da kopyalarını herhangi bir şekilde veya yöntemle tamamen veya kısmen çoğaltıp yayımlayabilir. Bu bağlamda Yayıncı, Eseri ciltli, ciltsiz yayımlayabileceği gibi, fasiküller hâlinde süreli ya da süresiz yayın formatında, değişik boylarda ve renklerde, görme engelliler için hazırlanacak yazı şekillerinde çoğaltıp yayımlayabilir. Yine Yayıncı, Eseri fiziki ortamda çoğaltıp yayımlayabileceği gibi, internet ve benzeri dijital ortamlar da dâhil olmak üzere bilgisayar, cep telefonu, CD, DVD gibi işaret, ses ve/veya görüntü nakline ve tekrarına yarayan, bilinen ya da ileride geliştirilecek olan ortamlarda da geçici ya da sürekli olarak çoğaltıp yayımlayabilir. Bu kapsamda Yayıncının, Eseri e-kitap ve z-kitap (zenginleştirilmiş kitap) gibi yeni teknolojinin gerektirdiği formatlarda ve mecralarda yayımlayabileceğini, iPhone, iPad, iPod ve Android gibi değişik formatlarda aplikasyonlarını yapabileceğini Yetkilendirilmiş Yazar, kabul, beyan ve taahhüt eder.
Yetkilendirilmiş Yazar, Eserin radyo-TV, uydu ve kablo gibi telli ya da telsiz araçlarla yayın ve yeniden yayın hakkı, umuma iletim, yeniden iletim, temsil yetkisi ile dijital iletim de dâhil olmak üzere üçüncü kişilerin seçtikleri yerde ve zamanda Esere erişimi sağlamak suretiyle umuma iletim, yeniden iletim ve temsil yetkisi hakkını Yayıncıya devir ve temlik etmiştir. Bu kapsamda interaktif uygulamalar, DVD, VCD, CD, MP3, video, GSM, EDGE, UMTS, 2.5G, 3G, LTE, 4G, DVBH, CDMA, HTML, XML, WAP, mobil TV, mobil streaming, mobil live streaming, catch-up, VOD, mobil, internet, sosyal medya, IPTV, WEBTV, HTML, XML, WAP, GSM, iPad, iPod, iPhone ve benzeri akıllı cihazlar ile mobil teknolojinin kullanıldığı cep telefonları ve sair mobil mecralar gibi sözleşmeye imza atıldığı tarihte bilinen ya da ileride geliştirilecek araçlarla yayın, erişimi sağlamak, umuma iletim, umuma erişim sağlama, yayın ve yeniden yayın hakkı ve yetkisi Yayıncıya ait olacaktır.
Yetkilendirilmiş Yazar, Yayıncıya Eserden doğan işleme hakkını ve yetkisini devir ve temlik etmiştir. Bu kapsamda Yayıncı, Eseri her dil ve lehçeye tercüme; müzik, sinema, opera ve tiyatro gibi eser türlerine dönüştürme veya bunlarla birlikte kullanma; sesli ve/veya görüntülü kitaba dönüştürme; külliyata dönüştürme; derleme, farklı yaş gruplarına göre seviyelendirme, uyarlama, özetleme ve veri tabanına ekleme, resimlendirmek suretiyle yayma gibi işleme ve bu işlemeler üzerindeki haklar ve yetkiler münhasıran Yayıncıya aittir.
Yayıncı, Eserin ticarileştirme (marchandasing) haklarının sahibidir. Bu bağlamda Yayıncı, Eserin adı, Eserde geçen herhangi bir karakter, karakterlerin isimleri, olayları, fotoğraf, çizgi ve resimleri, istediği şekilde ve istediği sektörde herhangi bir başka hizmet veya ürün ile birlikte promosyon ya da ticari olsun veya olmasın başkaca amaçlarla kullanabilir. Yayıncı, bu unsurları kendi adına marka veya alan adı olarak da tescil ettirebilir.
Çalışmanın bütün yazarları adına Yetkilendirilmiş Yazarı olarak, devir ve temlik ettiğim haklar bakımından devre ehil olduğumu, Eser üzerinde üçüncü kişilerin herhangi bir hakkının bulunmadığını, işbu sözleşme ile Yayıncıya devrettiğim hakların kendime ait olduğunu ve daha önce hiç kimseye bu hakları devretmediğimi; üçüncü kişilerin Eserin tümü ya da bir bölümü üzerinde herhangi bir hak iddia etmesi durumunda bundan doğabilecek tazminat ve diğer yasal sorumlulukların kendime ait olacağını; Yayıncının bu durumda uğrayabileceği her türlü zararı da derhal ve nakden tazmin edeceğimi ve Yayıncının bu nedenle işbu sözleşmeyi feshetme yetkisinin de bulunduğunu kabul ve beyan ederim.
Eserin Yetkilendirilmiş Yazarı olarak, Mütefekkir'in “Yazarlara Notlar” bölümündeki tüm koşulları kabul ettiğimi/ettiğimizi ve sunduğum/sunduğumuz çalışmanın etik kurallara uygun olarak hazırlandığını, yayımlanacak yazıda editöryal düzeltme yapma hakkının Mütefekkir'e devredildiğini tasdik ederim.
Yetkilendirilmiş Yazar olarak Derginiz OJS sistemine kendi kullanıcı adım ve şifremle girdiğimi ve ekranda gördüğüm “Telif hakkı devir formunu gördüm ve kabul ettim” ibaresini işaretleyerek işbu Telif Hakkı Devir Formunda yazan hususları kabul etmiş olduğumu beyan ederim.
