Din-Birey ve Toplum İlişkisi Üzerine (Ünver Günay, Peter Berger, E. M. Hamdi Yazır Örneği)

Main Article Content

Mustafa Özdemir
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi, İslami İlimler Fakültesi, Felsefe ve Din Bilimleri Bölümü, Din Bilimleri Anabilim Dalı

DOI:

10.30523/mutefekkir.331929
Atıf: Özdemir, Mustafa. "Din-Birey ve Toplum İlişkisi Üzerine (Ünver Günay, Peter Berger, E. M. Hamdi Yazır Örneği)". Mütefekkir 4/7 (2017), 9-19. https://doi.org/10.30523/mutefekkir.331929

Zotero Mendeley EN EndNote

Öz

Din-toplum ilişkisi hakkında birçok gözlem ve değerlendirme yapılmıştır. Maalesef yapılan değerlendirmelerde din ve topluma yaklaşımlarda “indirgemeci” ve “genellemeci” diyebileceğimiz bir tavır, din-toplum ilişkisini dengeli ve sağlıklı bir şekilde okumanın önüne geçmiştir. Ünver Günay “subjektif dini tecrübenin objektifleşmesi” şeklindeki formulasyonunda, toplumun kurucu unsuru olan dinin, hem içsel-ferdi yönüne hem de dışsal-toplumsal yönüne dikkat çekmiştir. Bir başka açıdan da Peter Berger, “içselleşme, dışsallaşma ve nesnelleşme” şeklindeki formülüyle “toplumsallaşma” döngüsüne işaret ederek, dinin sosyal gerçekliğini açıklamaya çalışmıştır. Döneminin felsefi tartışmalarına vâkıf olan E. M. Hamdi Yazır da “ferdin zuhuru cemiyette, cemiyetin kıyamı fertte” diyerek, cemiyeti ihmal eden müfrit ferdiyyetçilere ve ferde hiç kıymet vermek istemeyen müfrit içtimaiyyatçılara gerekli savunmayı yapmış; “Din-i Hak”ın ruhi içtimainin teessüsündeki önemine de dikkat çekmiştir. Makalede, bahsi geçen müfrit-aşırı yaklaşımları eleştiren ve din-toplum ilişkisi üzerine özgün sentez ve yorumları bulunan Ünver Günay, Peter Berger ve E. M. Hamdi Yazır’ın müstesna yaklaşımları ele alınmaktadır.

Anahtar Kelimeler:

Psikolojizm, Objektif Din, Dışsallaşma, Ruh-i İçtimai, Nesnelleşme

Article Details

Kaynakça

  • Akyüz, Niyazi; Çapçıoğlu, İhsan, Ana Başlıklarıyla Din Sosyolojisi, Grafiker Yay., Ankara 2012.
  • Akyüz, Yakup, Ütopyalarda Din-Siyaset İlişkisi, Sage Yayıncılık, Ankara 2013.
  • Arslan, Hüsamettin, Epistemik Cemaat: Bir Bilim Sosyolojisi Denemesi, Paradigma Yay., İstanbul 1991.
  • Berger, L. Peter, Berger, Brigitte, Kellner, Hansfried, Modernleşme ve Bilinç, çev. Cerit, Cevdet, Pınar Yay., İstanbul 2000.
  • Berger, L. Peter, Berger, Brigitte, Kellner, Hansfried, Kutsal Şemsiye, çev. Coşkun, Ali, Rağbet Yay., İstanbul 2000.
  • Canatan, Kadir, İslam Siyaset Düşüncesi ve Siyasetname Geleneği, Doğu Kitabevi, İstanbul 2014.
  • Coşkun, Ali, “Peter Ludwig Berger’in Din Sosyolojisindeki Yeri ve Önemi” Kutsal Şemsiye, Rağbet Yay., İstanbul 2000.
  • Görgün, Tahsin, “Hamdi Yazır’ın Sosyal Felsefesine Giriş”, E. M. Hamdi Yazır Sempozyumu, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları/109, Ankara 1993.
  • Günay, Ünver, “Türkiye’ de Dini Sosyalleşme”, Türkiye’de 1. Din Eğitimi Semineri, İlahiyat Vakfı Yay., Ankara 1981, ss. 192-199.
  • Günay, Ünver, Din Sosyolojisi, İnsan Yay., İstanbul 2000.
  • Kehrer, Günter, “Din Sosyolojisi”, çev. Köktaş, M. Emin, Din Sosyolojisi, Der. Aktay, Yasin Köktaş, M. Emin, Vadi Yay., Ankara 1998.
  • Kurt, Abdurrahman, Din Sosyolojisi, Sentez Yay., İstanbul 2012.
  • Yazır, Elmalılı M. Hamdi, Hak Dini Kuran Dili, (10 Cilt), Eser Neşriyat, İstanbul 1971.
  • Yazır, Elmalılı M. Hamdi, Dibace (Önsöz), sdl.: Dr. Recep Kılıç, E. M. Hamdi Yazır Sempozyumu, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları/109, Ankara 1993.