Araştırma Makalesi

Ahlaki Gerçekçilik Tartışması ve Mackie’nin Hata Teorisi

Cilt: 12 Sayı: 24 15 Aralık 2025
PDF İndir
TR EN

Ahlaki Gerçekçilik Tartışması ve Mackie’nin Hata Teorisi

Öz

Metaetik teorilerin ahlaki gerçekliğe ilişkin iddiaları çoğunlukla nesnelcilik merkezli bir sınıflandırmaya göre ele alınmaktadır. Bu sınıflamalarda öznelcilik, görecilik ve diğer nesnelci olmayan teoriler genellikle gerçekçi değer görüşüne karşıtlık içerisinde sunulur. Dolayısıyla hakim yaklaşıma göre öznelci, göreci ve diğer nesnelci olmayan teoriler nihilist veya ahlaki değerlerin varlığını bütünüyle reddeden karşıgerçekçi teoriler olarak ele alınmaktadır. Bu çalışmada hakim yaklaşımdan farklı olarak hata teorisi karşıgerçekçi olmayan bir bakış açısı ile ele alınmaya çalışılacaktır. Bunun için ilk olarak bazı metaetik teorilerin karşınesnelci fakat gerçekçi ahlak teorileri olduğu gösterilmeye çalışılacaktır. Böylece ahlaki gerçekçiliğin nesnelci olmayan yorumları örneklendirilmiş olacaktır. Araştırma; öznelci ve göreci ahlaki kuramların karşınesnelci ahlaki gerçekçi teoriler olarak sınıflandırılması mümkün müdür? sorusuna cevap arayışı niteliğindedir. Araştırma hata teorisinin ve diğer bazı metaetik teorilerin ahlaki değer iddialarına dayanarak öznelci teorileri sınıflandırmanın alternatif bir yolunu ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden metin içerik analizi kullanılmıştır. Birinci bölümde ahlaki gerçekçilik ve karşıgerçekçilik tartışması kısaca ele alınacaktır. İkinci bölümde ise John L. Mackie’nin hata teorisinin metaetik teoriler arasındaki konumu tartışılarak metaetik teorilerin yeni bir sınıflaması önerilecektir. Sonuç olarak çalışmada öne sürülen iddialar ve gösterilmek istenen tezler şunlardır: (i) hata teorisi ve önerilen sınıflamada yer alan diğer karşınesnelci teoriler ahlaki gerçekçiliğin temel önermeleri ile çelişmeksizin tutarlı biçimde savunulabilir. (ii) Bu türden bir yaklaşım, ahlaki nihilizmi veya ahlakın imkânsızlığını gerektirmemektedir. (iii) Nesnelci ahlakı eleştiren bazı teorilerin nihilist ya da karşıgerçekçi olarak sınıflandırılması, klasik metaetiğin nesnelciliği doğrudan gerçekçilikle özdeşleştiren anlayışının sonucudur. (iv) Metaetiğin nesnelcilik merkezli yorumunu aşmak için öznel veya göreci değerleri savunan teorilerin gerçekçilik iddialarını ortaya koymak gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Çalışmada etik kurul izni gerektiren herhangi bir ölçme aracı kullanılmamıştır.

Teşekkür

Çalışmaya kıymetli görüşleriyle katkı sunan Dr. Öğr. Üyesi Ferhat Yöney'e teşekkür ederim.

Kaynakça

  1. Ayer, Alfred J. Dil, Doğruluk ve Mantık. çev. Vehbi Hacıkadiroğlu. İstanbul: Metis yayınları, 1984.
  2. Bagnoli, Carla. Ethical Constructivism. Cambridge: Cambridge University Press, 2022. https://doi.org/10.1017/9781108588188
  3. Başarslan, Burhan. “Is Moore’s Moral Objectivist Argument Sufficient Against Moral Relativism?” Marifetname 11/1 (2024), 287-306. https://doi.org/10.47425/marifetname.vi.1468172
  4. Berker, Selim. “Mackie Was Not an Error Theorist”. Philosophical Perspectives 33 (2019), 5-25.
  5. Brink, David O. “Moral realism and the sceptical arguments from disagreement and queerness”. Australasian Journal of Philosophy 62/2 (01 Haziran 1984), 111-125. https://doi.org/10.1080/00048408412341311
  6. Copp, David. “Realist-Expressivism: A Neglected Option for Moral Realism”. Social Philosophy and Policy 18/2 (2001), 1-43. https://doi.org/10.1017/S0265052500002880
  7. Demirel, Cemre. “Ahlaki Nihilizm Kapsamına Giren Metaetik Teoriler”. Kutadgubilig Felsefe-Bilim Araştırmaları 48 (2023), 121-140.
  8. Dreier, James. “Mackie’s Realism”. A World without Values. ed. Richard Joyce - Simon Kirchin. Springer, 2009.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sistematik Felsefe (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

15 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

1 Eylül 2025

Kabul Tarihi

14 Kasım 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 1970 Cilt: 12 Sayı: 24

Kaynak Göster

ISNAD
Başarslan, Burhan. “Ahlaki Gerçekçilik Tartışması ve Mackie’nin Hata Teorisi”. Mütefekkir 12/24 (01 Aralık 2025): 476-494. https://doi.org/10.30523/mutefekkir.1776258.