EN
TR
Eş‘arî’nin Varlık Anlayışının Epistemolojisine Etkisi
Abstract
Ebu’l-Hasan el-Eş'arî (ö. 324/936), kelâm anlayışının köşe taşlarını Allah'ın irade ve kudretinin sınırsızlığı ilkesi ile ördü. Bu ilke bütün yapısıyla âlemin, Allah'ın bu sıfatlarının sonucu olması hasebiyle zorunlu nedenselliği kabul etmeyen bir nitelikte olmasını gerektiriyordu. Zira bir taraftan irade ve kudreti sorgulanmayan bir tanrı diğer taraftan onun bu özelliklerine tamamıyla ram olmayan bir âlem tutarlı görünmemektedir. İmam Eş'arî, kelâmcı olmanın getirmiş olduğu bir tutumla, tanrı-âlem ilişkisini tutarlı bir şekilde ortaya koymaya çalışırken Mütekaddimîn döneminin temel istidlâl metodu olan gaibin şahide kıyasını kullandı. Bu metot âlemden yola çıkmayı gerektirdiğinden dolayı âlemin kendine has bir yapısı olmasını yani âlemde nesnel bir özün olmasını gerektirmektedir. Aksi takdirde metafizik alan için onu bir argüman haline getirmenin zemini olmayacaktır. Kendi yapısında nesnel bir öz taşıması demek meful konumundaki âlemin her an doğrudan ilahi müdahaleye açık olmadığı ve bundan dolayı kısmi nedensellik barındırdığı anlamına gelmektedir. Kâdir-i muhtâr tanrı anlayışı ise âlemde zorunlu nedenselliği gerektirecek hiçbir argümanı kabule elverişli olmadığından dolayı Eş'arî zorluk yaşamasına rağmen zorunlu nedenselliğe götürmeyecek bir istidlâlde bulunmaktadır. Bu makale Eş'arî’nin karşılaştığı bu probleme çözüm bulma çabası ve bunun kelâm ilmindeki etkilerini ortaya koymayı hedeflemektedir.
Keywords
References
- A
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
-
Journal Section
Research Article
Authors
Publication Date
June 30, 2018
Submission Date
December 14, 2017
Acceptance Date
May 1, 2018
Published in Issue
Year 2018 Volume: 5 Number: 9
APA
Kahraman, H. (2018). Eş‘arî’nin Varlık Anlayışının Epistemolojisine Etkisi. Mütefekkir, 5(9), 15-32. https://doi.org/10.30523/mutefekkir.441641
AMA
1.Kahraman H. Eş‘arî’nin Varlık Anlayışının Epistemolojisine Etkisi. Mütefekkir. 2018;5(9):15-32. doi:10.30523/mutefekkir.441641
Chicago
Kahraman, Hüseyin. 2018. “Eş‘arî’nin Varlık Anlayışının Epistemolojisine Etkisi”. Mütefekkir 5 (9): 15-32. https://doi.org/10.30523/mutefekkir.441641.
EndNote
Kahraman H (June 1, 2018) Eş‘arî’nin Varlık Anlayışının Epistemolojisine Etkisi. Mütefekkir 5 9 15–32.
IEEE
[1]H. Kahraman, “Eş‘arî’nin Varlık Anlayışının Epistemolojisine Etkisi”, Mütefekkir, vol. 5, no. 9, pp. 15–32, June 2018, doi: 10.30523/mutefekkir.441641.
ISNAD
Kahraman, Hüseyin. “Eş‘arî’nin Varlık Anlayışının Epistemolojisine Etkisi”. Mütefekkir 5/9 (June 1, 2018): 15-32. https://doi.org/10.30523/mutefekkir.441641.
JAMA
1.Kahraman H. Eş‘arî’nin Varlık Anlayışının Epistemolojisine Etkisi. Mütefekkir. 2018;5:15–32.
MLA
Kahraman, Hüseyin. “Eş‘arî’nin Varlık Anlayışının Epistemolojisine Etkisi”. Mütefekkir, vol. 5, no. 9, June 2018, pp. 15-32, doi:10.30523/mutefekkir.441641.
Vancouver
1.Hüseyin Kahraman. Eş‘arî’nin Varlık Anlayışının Epistemolojisine Etkisi. Mütefekkir. 2018 Jun. 1;5(9):15-32. doi:10.30523/mutefekkir.441641