TR
EN
Geleneksel Paradigmada ‘Kur’an’da Manası Bilinmeyen Âyetler Bulunabilir mi?’ Tartışmalarının Bağlamı ve Kavramsal Çerçevesi
Öz
“Kur’an’da manası bilinemeyen âyetler var mıdır?” sorusu klasik literatürde tartışılan problematiklerden birisidir. Konu, tefsir literatüründe Âl-i İmrân sûresi yedinci âyette geçen müteşâbih ve te’vil kavramları bağlamında veya mukaddimelerde ele alınır. Kelâm âlimlerinin birçoğu Kur’an’da anlaşılamayacak ifadelerin bulunamayacağını, müfessirlerin çoğunluğu ise Kur’an’da te’vili bilenemeyen âyetlerin yer aldığını savunurlar. Mütekellimûnun, bu düşünceyi temellendirirken Kur’an’da çelişkinin veya anlamsız ifadelerin bulunmayacağını ispat refleksiyle hareket ettiği söylenebilir. Bu bağlamda meselenin bir kelâm-hitap problematiği olarak analiz edildiği görülür. Tefsir bağlamında ise Kur’an dili ve üslûbunun pratik yönleri murâdın ontolojik âidiyeti ile eşleştirilir. Araştırmada, klasik paradigmada manası bilenemeyecek âyetlerin varlığını savunanlar açısından anlaşılamayan âyetlerin anlaşılmak için indirilen ve açık bir beyân olan Kur’an’da bulunmasının sebep olduğu paradoks, Kur’an’ın bütünüyle anlaşılır olduğunu savunanlar açısından ise insanın ontolojik ve epistemolojik sınırları sebebiyle hakikatini kavrayamadığı ifadelerin Kur’an’da bulunma vakıası problematik olarak belirlenmiştir. Araştırmada müelliflerin varlık düşüncesinin ve kelâm sıfatına ait kabullerinin tartışmada belirleyici olduğu hipotezinden hareket edilmiş, söylem analizi yöntemiyle kavramlar ve teoriler tespit ve tasvir edilmiş, geleneksel tefsir paradigması müvacehesinde manası bilinemeyen âyetler, Kur’ân’ın beyân keyfiyeti açısından anlamlandırılmaya çalışılmıştır. Neticede aynı kelâm tasavvuruna sahip olan müelliflerin söz konusu tartışmadaki ayrışmalarının kavramsal çerçeveden kaynaklandığı tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler
References
- Altuntaş, Mehmet. “Mücâhid B. Cebr ve Mukâtil B. Süleymân’ın Tefsîrlerinin Kaynak Açısından Değerlendirilmesi” Bozok Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 24/24 (Aralık 2023), 205-226.
- Ayyıldız, Mahmut. “Elmalılı’ya Göre Nazım-Mana Birlikteliği Açısından Kur’an Tercümesinin İmkânı”, İslam Tetkikleri Dergisi 13/2 (2023), 541-563.
- Bâkıllânî, Ebûbekir b. Tayyib. el-İntisâr li’l-Kur’ân. thk. Muhammed İsâm el-Kudâ. Beyrut: Dâru İbn Hazm, 2001.
- Cansız, Vehbi. “Müteşâbih Kavramı Çerçevesinde Müfessirlerin Teori-Pratik Tutarlılığı Meselesi” Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 21 (2022), 185-210.
- Coşkun, Muhammed. “Tefsir Disiplini Bağlamında Tanrı Hakkında Konuşmanın Kavramsal Çerçevesi: Teşbîh, Tenzîh, Te’vîl ve Müteşâbih” Din ve Felsefe Araştırmaları 1/2 (2018), 143-156.
- Ebü’s-Senâ el-İsfahânî, Şemsüddîn Mahmud b. Ebi’l-Kâsım. el-Mukaddimât. thk. Muhammed Abdurrahîm. İmârât: Câizetü’t-Dubay ed-Devliyye li’l-Kur’âni’l-Kerîm, 2019.
- İbn Âşûr, Muhammed et-Tâhir b. Muhammed. et-Taḥrîr ve’t-tenvîr. 30 Cilt. Tunus: Dâru Sahnun, 1997.
- İbn Kuteybe, Ebû Muhammed Abdullah b. Müslim. Te’vîlü müşkili’l-Kur’ân. Beyrut: el-Mektebetü’l-İlmiyye, ts.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Tafsir
Journal Section
Research Article
Authors
Publication Date
June 15, 2024
Submission Date
January 4, 2024
Acceptance Date
March 7, 2024
Published in Issue
Year 1970 Volume: 11 Number: 21