Abdürrezzâk Kâşânî (ö. 730/1330) ve Tefsirdeki Metodu

Mehmet Kaya

doi:10.30523/mutefekkir.130251

EN TR

Abdürrezzâk Kâşânî (ö. 730/1330) ve Tefsirdeki Metodu

Abstract

Abdürrezzâk Kâşânî (ö. 730/1330) otuz beş eser vermesine ve Davud-u Kayserî (ö. 751/1350), İsmail Hakkı Bursevî (ö.1137/1725), Âlûsî (ö. 1270/1854), Cemâleddin el-Kâsımî (ö. 1332/1914) gibi müfessirleri etkilemiş olmasına rağmen ilim dünyasında hak ettiği yeri alamamış, ayrıca sufi olmasına rağmen Bâtıni olmakla itham edilmiştir. Kâşânî’nin, Hakâiku’t-Te’vîl adlı tefsirinin te’vîl bölümlerinden oluşan Te’vîlâtü’l-Kur’ân’ı ise defalarca Tefsîri Şeyhi’l-Ekber adıyla İbn Arabî (ö. 638/1240)'ye nispet edilerek basılmış ve bu isimle şöhret bulmuştur. Kâşânî’ye aidiyeti kesin olan bu eserde işarî tefsir yöntemi ağır basmakla birlikte yer yer literal yorumlara da rastlanılmaktadır. Ayrıca eserde antropomorfist ve hurufi çizgide yorumlar da yapılmıştır. Biz bu çalışmada, işarî tefsirin vahdeti vücut döneminde yaşamış olan Abdürrezzâk Kâşânî ve tefsiri Te'vîlâtü'l-Kur'ân'ı inceleyeceğiz.

Keywords

Tefsir,İşarî tefsir,Tasavvuf,Abdürrezzâk Kâşânî,Te‘vîlâtü‘l Kur‘an

References

» Afifi, A.E, Muhyiddîn İbnü‟l-Arabî‟nin Tasavvuf Felsefesi,(ter.Mehmet Dağ), Ankara Ü. İ.F. Yay. Ankara, ts.
» Âga Büzürgi Tahranî, ez-Zerîa ilâ Teşânîfi‟ş-Şerîa, Beyrut, ts. (I-XXV).
» Alkış Abdürrahim, “Sermediyet ve Abdurrezzâk-ı Kāşânî‟nin Risâle fî Beyâni Mikdâri‟s-Seneti‟s- Sermediyye ve Taʿyîni Eyyâmi‟l-İlâhiyye İsimli Eseri”,Marmara Ü.İ.F.D., 2009/1, sa. 36, ss. 207-235.
» Aydın, Mehmet, Din Felsefesi, İzmir, 1992.
» Aydın, M. Akif, “İmâmet”, DİA, İstanbul, 2000, 22/203-207.
» Bağdadî, İsmail Paşa, Hediyyetü'l-Ârifîn, Esmâü'l-Müellfîn ve Âsâru'l-Musannifîn, İstanbul, 1951, (I-II).
» Bayraktar, Mehmet, “Dâvûd-i Kayserî”,DİA, İstanbul, 1994, IX/32-33.
» Bilmen, Ömer Nasuhi, Büyük Tefsir Tarihi, (Tabakâtü'l-Müfessirîn), Ankara, ts. (I-II).

» Brockelmann, Carl, Geschichte Der Arabischen Litteratur Ester Suplementend (GAL) Leiden, 1938.
» Cami, Abdurrahman, Nefehâtü'l Üns min Hadarât'il Kuds çev.ve şerh Lâmiî Çelebi, b.y.y., ts.
» Cezerî, İzzeddin Ebu‘l-Hasen b. Esîr, el-Lübâb fî Tehzîbi‟l-Ensâb, Beyrut, ts. (I-III).
» Davud el-Kayserî, Mahmûd b. Muhammed, Matla„u Husûsi‟l-Kilem fî Ma„ânî Fusûsi‟l-Hikem, Kral Suud Üniversitesi Ktp, nu: 2950z/189gm.
» Demirli, Ekrem, “Vahdet-i Vücûd”, DİA, Ankara, 2012, XXXXII/431-434
» Duman M. Zeki-Altundağ Mustafa, “Hurûf-ı Mukattaa”,DİA, İstanbul, 1998, XVIII/401-408.
» Ergül Necmeddin, "Abdurrezzâk Kāşânî (ö. 730/1330)‟nin Hayatı, İlmî-Tasavvufî Kişiliği ve Eserleri” Birey ve Toplum, Bahar, 2013, c. 3, sa. 5, ss. 93-125.
» Hamevî, Şehâbuddîn Ebû Abdillah Yâkût, Mucemu‟l-Buldân, Beyrut, (I-V).
» Huart, Cl. “Kâşân”M.E.B.İ.A. İstanbul, 1997, VI/404.
» İbn Âşûr, Muhammed et-Tâhir, et-Tahrîr ve‟t-Tenvîr, Tunus, 1984,( I-XXX).
» Karadaş, Cağfer, “Dâvûd-i Kayserî ve Genel Hatlarıyla Düşüncesi”,Uludağ Ü.İ.F.D., 2006 c. 15, sa. 2, ss. 1-18.
» Kâşânî, Abdürrezzâk Ebü‘l-Ğanâim, Hakâiku‟t-Te‟vîl fî Dekâikı‟t-Tenzîl, Süleymaniye ktp. Fatih nr: 113.
» _____, Istılâhât-ı Sûfiyye, tahk. Abdülâl Şâhîn, Dâru‘l-Menâr, 1992.
» _____, Letâifu‟l-A‟lâm fî İşârât-i Ehli‟l-İlhâm, tahk. Ahmed Abdürrahim es-Sâyih-Âmir en-Neccâr, Kahire, 2005.
» _____, Şerhu Fusûsi‟l-Hikem, Matbaatu‘l-Meymene, Mısır, 1321.
» _____, Tefsîri‟ş-Şeyhi‟l-Ekber (Te‟vîlâtü‟l-Kur‟âni‟l-Hakîm), 1313, Hasan Halebî, (Hazin Tefiri kenarında) (I-IV).
» Katip Çelebi (Hacı Halîfe), Keşfüzzünûn an Esâmi'l-Kütüb ve'l-Fünûn, M.E.B. Yay., İstanbul, 1971, (I-II).
» Kaya, Mehmet Kemâlüddîn Abdürrezzâk Kâşânî ve Tefsiri Te‟vîlâtü‟l-Kur‟ân‟ın Tefsir Metodolo- jisi Açısından Tahlil ve Tanıtımı, (Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, Erciyes Ü. Sos. Bil. Ens.Kayseri, 2009).
» Kehhâle, Ömer Rıza, Mu'cemu'l-Müellifîn Terâcim-i Musannifi'l-Kütübi'l-Arabiyye, Beyrut, 1993, (I-IV).
» Komisyon, Türkçe Sözlük, TDK. Basım Evi, Ankara, 1988, (I-II).
» Konevî, Sadreddin, Vahdet-i Vücûd ve Esasları, çev. Ekrem Demirli, İz Yayıncılık, İstanbul, 2012.
» Kurtuluş, Rıza, “Kâşân”,DİA, Ankara, 2002, XXV/3-4.
» Lory,Pierre, Kâşânî'ye Göre Kur‟an'ın Tasavvufî Tefsiri, çev. Sadık Kılıç, İnsan Yay. İstanbul, 2001.
» Macdonald, D.B.,"Abdürrezzâk Kâşânî", M.E.B.İ.A., İstanbul, 1960, I/106.
» Mollaibrahimoğlu, Süleyman, Süleymaniye Kütüphanesinde Bulunan Yazma Tefsirler (Metod ve Kaynakları), İstanbul, 2002.
» Nurullah Şüsteri, Mecâlisü‟l-Mü‟minîn, Tahran, 1365, (I-IV).
» Nuveyhid, Adil, Muʿcemu‟l-Müfessirîn min Sadri‟l-İslâm Hatta‟l-ʿAşri‟l-Hâdır, Beyrut, 1983.
» Öztürk, Mustafa, Kur‟an ve Aşırı Yorum, Ankara Okulu Yay.3. Baskı, Ankara, 2014.
» Reşid Rıza, Tefsîr-u Kur‟âni‟l-Hakîm, Dâru‘l-Menâr, Kahire, 1947, (I-XII).
» Semʿânî, Ebû Saîd Abdilkerîm b. Muhammed b. Mansûr et-Temîmî, el-Ensâb, tahk., Abdullah Ömer Bârûnî, Beyrut, 1988, (I-V).
» Serkis, Yusuf İlyân, Muʿcemu‟l-Matbûaʿti‟al-Arabiyye ve‟l-Muarrabe, Kahire, ts.
» Şerbetçi, Azmi, ―Kutbüddîn-i Şîrâzî”, DİA, Ankara, 2002,XXVI/487-488.
» Şirinov, Agil, “Tûsî, Nasîruddîn”,DİA, Ankara, 2012, XXXXI/437-441.
» Togan, Zeki Velidi, Umûmî Türk Tarihine Giriş, İstanbul, 1981.
» Udnerevî, Ahmed b. Muhammed, Tabakâtu'l-Müfessirîn, tahk. Süleyman b. Salih el-Hızzî, Medînetü‘l-Münevvere, 1997.
» Uludağ, Süleyman, "Kâşânî Abdürrezâk",DİA, Ankara, 2002, XXV/5-6.
» Ünver, Mustafa, Hurufîlik ve Kuran, Nesimî Örneği, Fecr Yay. 1. Baskı, Ankara, 2003.
» Yuvalı, Abdülkadir, "Ebû Saîd Bahâdır Hân", DİA, İstanbul, 1994, X/218-219.
» _____, "İlhanlılar",DİA, İstanbul, 1994, XXII/105- 107.
» Zehebî, Muhammed Hüseyn et-Tefsîr ve‟l-Müfessirûn, Mektebetü Vehbe, Kahire, ts. (I-III).
» Zirikli, Hayrettin, el-A‟lâm Kâmûs-u Terâcim li Eşher‟ir-Ricâl ve‟n-Nisâ mine‟l-Arabi ve‟l- Müsta‟ribîn, Beyrut, 1997, (I-VIII).

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Authors

Mehmet Kaya

Publication Date

June 30, 2015

Submission Date

May 9, 2015

Acceptance Date

June 17, 2015

Published in Issue

Year 2015 Volume: 2 Number: 3

DOI

https://doi.org/10.30523/mutefekkir.130251

IZ

https://izlik.org/JA69HJ48CY

Cite

RIS / Bibtex

APA

Kaya, M. (2015). Abdürrezzâk Kâşânî (ö. 730/1330) ve Tefsirdeki Metodu. Mütefekkir, 2(3), 107-135. https://doi.org/10.30523/mutefekkir.130251

AMA

1.Kaya M. Abdürrezzâk Kâşânî (ö. 730/1330) ve Tefsirdeki Metodu. Mütefekkir. 2015;2(3):107-135. doi:10.30523/mutefekkir.130251

Chicago

Kaya, Mehmet. 2015. “Abdürrezzâk Kâşânî (ö. 730 1330) Ve Tefsirdeki Metodu”. Mütefekkir 2 (3): 107-35. https://doi.org/10.30523/mutefekkir.130251.

EndNote

Kaya M (June 1, 2015) Abdürrezzâk Kâşânî (ö. 730/1330) ve Tefsirdeki Metodu. Mütefekkir 2 3 107–135.

IEEE

[1]M. Kaya, “Abdürrezzâk Kâşânî (ö. 730/1330) ve Tefsirdeki Metodu”, Mütefekkir, vol. 2, no. 3, pp. 107–135, June 2015, doi: 10.30523/mutefekkir.130251.

ISNAD

Kaya, Mehmet. “Abdürrezzâk Kâşânî (ö. 730 1330) Ve Tefsirdeki Metodu”. Mütefekkir 2/3 (June 1, 2015): 107-135. https://doi.org/10.30523/mutefekkir.130251.

JAMA

1.Kaya M. Abdürrezzâk Kâşânî (ö. 730/1330) ve Tefsirdeki Metodu. Mütefekkir. 2015;2:107–135.

MLA

Kaya, Mehmet. “Abdürrezzâk Kâşânî (ö. 730 1330) Ve Tefsirdeki Metodu”. Mütefekkir, vol. 2, no. 3, June 2015, pp. 107-35, doi:10.30523/mutefekkir.130251.

Vancouver

1.Mehmet Kaya. Abdürrezzâk Kâşânî (ö. 730/1330) ve Tefsirdeki Metodu. Mütefekkir. 2015 Jun. 1;2(3):107-35. doi:10.30523/mutefekkir.130251