TR
EN
Büsr b. Ebî Ertât Rivayeti Bağlamında Savaşta Hırsızlık Yapan Kimsenin Durumu
Öz
Hz. Peygamber, dine dair hükümleri tebliğ etmenin yanı sıra ilahi hükümleri hayatın tabii akışı içinde tatbik de etmiştir. Buna rağmen olağanüstü durumlarda hükümlerin icra edilmesi hususunda farklı kararlar da verebilmiştir. Böyle bir olayı örneklemek adına Büsr b. Ebî Ertât’tan (ö. 86/705) nakledilen ve savaş esnasında hırsızlık yapan bir kimseye had uygulanmamasını telkin eden bir rivayet, bu çalışmada incelenmiştir. Sahabî olup olmadığı ile ilgili tartışmalar da bulunan Büsr b. Ebî Ertât, savaşta/seferde hırsızlık yapan kimseye haddin uygulanmayacağına dair rivayeti nakleden tek sahâbî olma özelliğini taşımaktadır. Ahmed b. Hanbel (ö. 241/855) başta olmak üzere Sünen sahipleri hadisi “Hz. Peygamber bize savaşta el kesmeyi yasakladı ve savaşta/seferde hırsızlık haddini uygulamayın” ifadeleriyle tahrîc etmişlerdir. Tespit edilebildiği kadarıyla on beş farklı tarikle nakledilen rivayetin bazı tariklerinde yer alan İbn Lehîa’ya yönelik tenkitler olsa da nihai anlamda hadis, sahih kabul edilmiştir. Ne var ki Büsr b. Ebî Ertât rivayeti, hadis ilmi açısından sahih kabul edilmekle birlikte ma’mülün bih olması yönünden yeterli ilgiyi görememiştir. Söz gelimi Hanefîler, bu rivayetin yerine zayıf kabul edilen ve dârülharpte had uygulanmayacağını ifade eden hadisi esas alarak hüküm vermişlerdir. Evzâî (ö. 157/774) haddin düşürülmesi gerektiğine işaret ederken Şâfiî (ö. 204/820) ise haddin her an uygulanması gerektiğine dair kanaat belirtmiştir. Çalışmada İslâm hukukunda hırsızlık ve cezasına dair verilen bilginin ardından mezkûr rivayet temel hadis kitaplarından tahrîc edilerek isnad şeması çıkartılmış ve rivayetin muhtevası İslâm hukukçularının konuya yaklaşımı etrafında analiz edilmiştir.
Anahtar Kelimeler
References
- Ahmed b. Hanbel, Ebû Abdillâh eş-Şeybânî. Müsnedü’l-İmâm Ahmed b. Hanbel. thk. Şuayb el-Arnavût, Âdil Mürşid. Beyrut: Müessesetü’r-Risâle, 1421/2001.
- Azîmâbâdî, Ebü’t-Tayyib Muhammed. ʿAvnü’l-maʿbûd. 14 Cilt. Beyrut: Dârü’l Kütübi’l-İlmiyye, 2. Basım, 1415/1994.
- Bardakoğlu, Ali. “Had”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. Erişim 27 Ekim 2021. https://islamansiklopedisi.org.tr/had--fikih
- Bardakoğlu, Ali. “Hırsızlık”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, 17/478-482, İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, 1998.
- Başoğlu, Tuncay. “Ta’zîr”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. Erişim 27 Ekim 2021. https://islamansiklopedisi.org.tr/tazir
- Beyhakî, Ebû Bekr Ahmed b. el-Hüseyn b. Alî. Maʿrifetüs-Sünen ve’l-âsâr. thk. ʿAbdulmuʿtî Emîn Kalʿacî. 15 Cilt. Karaçi: y.y., 1412/1991.
- Beyhakî, Ebû Bekr Ahmed b. el-Hüseyn b. Alî. es-Sünenü’l-Kübrâ. thk. Muhammed Abdülkadir Atâ. 10 Cilt. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 3. Basım, 1424/2003.
- Beyhakî, Ebû Bekr Ahmed b. el-Hüseyn b. Alî. es-Sünenü’s-suğrâ. thk. Abdümu’ti Emîn Kal’aci. 4 Cilt. Pakistan: Câmiatü’l Dirâsâti’l-İslamiyye, 1410/1989.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Religious Studies
Journal Section
Research Article
Authors
Mustafa Yüceer
*
0000-0002-1769-1739
Türkiye
Publication Date
December 15, 2022
Submission Date
September 19, 2022
Acceptance Date
November 3, 2022
Published in Issue
Year 1970 Volume: 9 Number: 18
ISNAD
Yüceer, Mustafa - Çalışkan, Hasan Hüseyin. “Büsr B. Ebî Ertât Rivayeti Bağlamında Savaşta Hırsızlık Yapan Kimsenin Durumu”. Mütefekkir 9/18 (December 1, 2022): 331-355. https://doi.org/10.30523/mutefekkir.1219549.
Cited By
BÜSR B. EBÛ ERTÂT’IN HAYATI VE ASKERÎ FAALİYETLERİ
Kilis 7 December University Journal of Theology
https://doi.org/10.46353/k7auifd.1760155