Mâturîdî’de Sabır, Şükür ve Hikmet İlişkisi
DOI:
https://doi.org/10.30523/mutefekkir.130264Anahtar Kelimeler:
Mâturîdî- Sabır- Şükür- Hikmet- İmtihanÖz
Sabır, başa gelen sıkıntı ve belâlar karşısında, metanet gösterip olumsuzlukları olumlu kılma, şükür ise Allah‘tan veya insanlardan gelen nimet ve iyiliklerden dolayı duyulan minnettarlığını söz ve ifade ile göstermektir. Ehl-i Sünnet âlimlerinden Ebû Mansûr el-Mâturîdî (ö.333/944)‘de Şükür ve sabır kavramları aralarında nüans olmakla beraber birbirine yakın bir anlamda kullanılmışlardır. Belâ ve musibetleri kabul etmeye sabır, nimetleri kabul etmeye ise şükür denir. Yüce Allah, Hazreti Adem‘i ağaca yaklaşmamakla imtihan ettiği gibi, evlatlarını da her hal ve durumda sabır ve şükürle imtihan etmektedir. Bu imtihan da kulun belâ ve musibetlere karşı sabretmesi, nimetleri kabul etmeye ise şükür etmesiyle gerçekleşir. Çünkü hikmet dünyasında kişinin başına gelen her şey gizli bir sebep ve hikmetin gereğidir. Böylece Mâturîdî, sabır ve şükür konusundaki hikmet bakış açılarıyla kendinden sonraki bilginleri etkilemiştir. Bu çalışmada Mâturîdî‘nin sabır ve şükür kavramları hakkında görüşleri değerlendirilecektir.Referanslar
Alper, Hülya, İmanın Psikolojik Yapısı, İstanbul, 2002.
Alper, Hülya, İmâm Mâtürîdî’de Akıl-Vahiy İlişkisi, İz Yay, İstanbul, 2010.
Asım Efendi, Kamus Tercümesi, Haz. Rizeli Hasan Hilmi Efendi, Bahriye Matb, İstanbul, 1305.
BilmeN, Ömer Nasuhi, Muvazzahİlm-i Kelâm, İstanbul, 1959.
Buhârİ, Ebû Abdullah, Camiu’s-Sahih, Çağrı Yay, İstanbul, 1981.
Cevherİ, İsmail b. Hammad, es-SıhahTacü’l-Lüga, tahk. AhmedAbdulğafur Attar, Beyrut, 1979.
Çağrıcı, Mustafa, “Sabır”, DİA, cilt: 35, İstanbul, 2008.
Çağrıcı, Mustafa, “Şükür”, DİA, cilt: 39, Ankara, 2010.
Ebû Dâvud, Süleyman b. Eş’as, es-Sünen,İstanbul, 1981.
Ebû’l-Vefa, EbûMuhammmed Abdulkadir b. Muhammed el-Kureşi, el-Cevahirü’l-Mudiyye fi Tabakati’l-Hanefiyye, Kahire, 1413/1993.
FirûzâbâdÎ, Muhammed b. Yakub, el-Kâmûsü’l-Muhît, Beyrut, 1986.
Gazâli, Ebû Hamid, İhya-u Ulûmü’d-Din, Kahire,trs.
Gazâli, Ebû Hamid, Mizânü’l-Ahlâk, Çev. H. A. Aslantürkoğlu, Sağlam Kitabevi, İstanbul, 1974.
Gazâli, Ebû Hamid, el-Mustasfaminİlmi’l-Usul, trc. H. Yunus Apaydın, İslâm Hukuk Metodolijisi, Klasik Yay, İstanbul, 2006.
Isfehâni, Ebû’l- Kasım el-Hüseyin, Râgıb, el-Müfredât fî Garîbi’l- Kur’ân, Tahk. S. A. Ravâviri, y. y. Beyrut,1992.
İbn Faris, Ebû’l-Hüseyin Ahmet, Mu’cemuMekayisi’l-Luga, Thk. Abdusselam Muhammed Hasan, Beyrut, trs.
İbn Kayyim el-Cevziyye, Uddetü’s-Sâbirîn ve Zahîretü’ş-Şâkirîn, Darü’l-Kütübi’l-İlmiye, Beyrut, trs.
İbn Mâce, Ebû Abdullah Muhammed, es-Sünen, İstanbul, 1981.
İbn Manzur, Cemaluddin, Lisânü’l-Arab, Beyrut,trs.
Kâdî Abdulcebbâr Ahmed, el-Muğni fi Ebvabi’t-Tevhidve’l-Adl, neşr. İ. Medkur-T. Hüseyin, Kahire, 1962.
Leknevî, Ebü’l-HasenâtAbdulhay, el-Fevâidü’l-Behiyye fi Terâcimi’l-Hanefiyye, Kahire, 1324.
Mâtüridi, Ebû’l-Mansur, Te’vilâtüEhli’s-Sünne, Tahk. M. Basellum, Darül-Kütübü’l-İlmiye, Beyrut, 2005.
Mâtüridi, Ebû’l-Mansur, Kitâbu’t-Tevhid, Haz: Bekir Topaloğlu, M. Aruçi, İSAM yay, Ankara, 2005.
Mâtüridi, Ebû’l-Mansur, Te’vîlâtü’l-Kur’ân, Bekir Topaloğlu, Mîzân Yay, İstanbul, 2005.
Mâtüridi, Ebû’l-Mansur, Te’vilâtü’l-Kur’ân Tercümesi, Çev: Bekir Topaloğlu, Ensar Yay, İstanbul, 2015.
Münâvi, Abdurrauf, Feyzu’l-Kadir, Mısır,trs.
Müslim, Ebû’l Hüseyin, es-Sahih, Çağrı Yay, İstanbul, 1981.
Nesâî, EbûAbdirrahman, es-Sünen, Çağrı Yay, İstanbul, 1981.
Nesefi, Ebû’l-Muîn, Tabsıratü’l-Edille fi Usuli’d-Din, Tahk: Hüseyin Atay, DİB Yay, Ankara, 2004.
Oral, Osman, Mâtürîdî’nin Hikmet Anlayışı, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kayseri, 2014.
Özdemir, Metin, “Mâturîdî’nin Kötülük Problemine Yaklaşımı”, Mâturîdî’nin Düşünce Dünyası, Ed: Şaban Ali Düzgün, Kültür ve Turizm Bakanlığı Yay, Ankara, 2011.
Taberî, Ebu Cafer, Câmiu’l-Beyân, Beyrut, 1412/1992.
Tehanevi, Şeyh Muhammed Ali, KeşşafulstılahatıFünun, Thk. AliRahruc, Lübnan, 1996.
Tirmizi, Ebû İsa Muhammed b. İsa, Sünen, İstanbul 1981.
Topaloğlu, Bekir, “Hamd”, DİA, cilt: 15, İstanbul 1997.
Topaloğlu, Bekir, “Sabûr”, DİA, cilt: 35, İstanbul, 2008.
Topaloğlu, Bekir, “Şekûr”, DİA, cilt: 38, İstanbul, 2010.
Zebidi, Muhammed Murtaza, Tâcü’l-ArusminCevahiri’l-Kamus, Mektebetül-İlmiye, Beyrut,trs.
İndir
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı Bildirimi
Dergimize malale gönderen yazarlar, dergimizin online sistemine çalışmalarını yüklerken aşağıda belirtilen telif hakkı devir formunu okurlar ve onaylarlar.
MÜTEFEKKİR TELİF HAKKI DEVİR FORMU
Mütefekkir Editörlüğüne,
Derginiz OJS sisteminde başlığı ve yazarları belirtilen çalışma, yayımlanması için değerlendirilmek üzere yüklenmiştir. Bu çalışma daha önce hiçbir yerde yayımlanmamıştır, yayıma kabul edilmemiş ve değerlendirilmek üzere başka bir dergiye gönderilmemiştir.
Çalışmanın, yayıma kabul edilmesi durumunda Esere ilişkin 5846 Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun (FSEK’in) 21. maddesinde düzenlenen “İşleme Hakkı”nı, 22. maddesinde düzenlenen “Çoğaltma Hakkı”nı, 23. maddesinde düzenlenen “Yayma Hakkı”nı, 24. maddesinde düzenlenen “Temsil Hakkı”nı ve 25. maddesinde düzenlenen dijital iletim de dâhil olmak üzere “İ̇şaret Ses ve/veya Görüntü Nakline Yarayan Araçlarla Umuma Yayın”, yeniden iletim, umuma iletim, temsil yetkisi ve üçüncü kişilerin seçtikleri yer ve zamanda Esere erişimi sağlamak suretiyle umuma iletim hakkını ve işbu sözleşmede belirlenen diğer hakları; yer, sayı ve muhteva itibariyle gayrimahdut, süre itibariyle ise işbu sözleşmenin imzalandığı tarihte yürürlükte bulunan kanunun öngördüğü koruma süresince münhasıran Yayıncıya devredilmiştir.
Ayrıca; Manevi haklar Eser Sahibinde (Bundan sonra Yetkilendirilmiş Yazar) kalır. Ancak Yayıncı, kendisine devredilen mali haklar çerçevesinde manevi hakları kullanma yetkisine sahiptir. Bu kapsamda FSEK’in 14. maddesinde düzenlenen “Umuma Arz Salahiyeti”, 15. maddede düzenlenen “Adın Belirtilmesi”, 16. maddede düzenlenen “Eserde Değişiklik Yapılmasını Önleme”, 17. maddede düzenlenen “Zilyede ve Malike Karşı Eser Sahibinin Kullanabileceği Hakları” üçüncü kişilere karşı ileri sürebilir. Buna karşılık, eser sahibinin şerefini ve itibarını zedeleyecek tarzdaki yayını Yetkilendirilmiş Yazarın önleme hakkı mahfuzdur.
Yayıncı, Eserin aslını ya da kopyalarını herhangi bir şekilde veya yöntemle tamamen veya kısmen çoğaltıp yayımlayabilir. Bu bağlamda Yayıncı, Eseri ciltli, ciltsiz yayımlayabileceği gibi, fasiküller hâlinde süreli ya da süresiz yayın formatında, değişik boylarda ve renklerde, görme engelliler için hazırlanacak yazı şekillerinde çoğaltıp yayımlayabilir. Yine Yayıncı, Eseri fiziki ortamda çoğaltıp yayımlayabileceği gibi, internet ve benzeri dijital ortamlar da dâhil olmak üzere bilgisayar, cep telefonu, CD, DVD gibi işaret, ses ve/veya görüntü nakline ve tekrarına yarayan, bilinen ya da ileride geliştirilecek olan ortamlarda da geçici ya da sürekli olarak çoğaltıp yayımlayabilir. Bu kapsamda Yayıncının, Eseri e-kitap ve z-kitap (zenginleştirilmiş kitap) gibi yeni teknolojinin gerektirdiği formatlarda ve mecralarda yayımlayabileceğini, iPhone, iPad, iPod ve Android gibi değişik formatlarda aplikasyonlarını yapabileceğini Yetkilendirilmiş Yazar, kabul, beyan ve taahhüt eder.
Yetkilendirilmiş Yazar, Eserin radyo-TV, uydu ve kablo gibi telli ya da telsiz araçlarla yayın ve yeniden yayın hakkı, umuma iletim, yeniden iletim, temsil yetkisi ile dijital iletim de dâhil olmak üzere üçüncü kişilerin seçtikleri yerde ve zamanda Esere erişimi sağlamak suretiyle umuma iletim, yeniden iletim ve temsil yetkisi hakkını Yayıncıya devir ve temlik etmiştir. Bu kapsamda interaktif uygulamalar, DVD, VCD, CD, MP3, video, GSM, EDGE, UMTS, 2.5G, 3G, LTE, 4G, DVBH, CDMA, HTML, XML, WAP, mobil TV, mobil streaming, mobil live streaming, catch-up, VOD, mobil, internet, sosyal medya, IPTV, WEBTV, HTML, XML, WAP, GSM, iPad, iPod, iPhone ve benzeri akıllı cihazlar ile mobil teknolojinin kullanıldığı cep telefonları ve sair mobil mecralar gibi sözleşmeye imza atıldığı tarihte bilinen ya da ileride geliştirilecek araçlarla yayın, erişimi sağlamak, umuma iletim, umuma erişim sağlama, yayın ve yeniden yayın hakkı ve yetkisi Yayıncıya ait olacaktır.
Yetkilendirilmiş Yazar, Yayıncıya Eserden doğan işleme hakkını ve yetkisini devir ve temlik etmiştir. Bu kapsamda Yayıncı, Eseri her dil ve lehçeye tercüme; müzik, sinema, opera ve tiyatro gibi eser türlerine dönüştürme veya bunlarla birlikte kullanma; sesli ve/veya görüntülü kitaba dönüştürme; külliyata dönüştürme; derleme, farklı yaş gruplarına göre seviyelendirme, uyarlama, özetleme ve veri tabanına ekleme, resimlendirmek suretiyle yayma gibi işleme ve bu işlemeler üzerindeki haklar ve yetkiler münhasıran Yayıncıya aittir.
Yayıncı, Eserin ticarileştirme (marchandasing) haklarının sahibidir. Bu bağlamda Yayıncı, Eserin adı, Eserde geçen herhangi bir karakter, karakterlerin isimleri, olayları, fotoğraf, çizgi ve resimleri, istediği şekilde ve istediği sektörde herhangi bir başka hizmet veya ürün ile birlikte promosyon ya da ticari olsun veya olmasın başkaca amaçlarla kullanabilir. Yayıncı, bu unsurları kendi adına marka veya alan adı olarak da tescil ettirebilir.
Çalışmanın bütün yazarları adına Yetkilendirilmiş Yazarı olarak, devir ve temlik ettiğim haklar bakımından devre ehil olduğumu, Eser üzerinde üçüncü kişilerin herhangi bir hakkının bulunmadığını, işbu sözleşme ile Yayıncıya devrettiğim hakların kendime ait olduğunu ve daha önce hiç kimseye bu hakları devretmediğimi; üçüncü kişilerin Eserin tümü ya da bir bölümü üzerinde herhangi bir hak iddia etmesi durumunda bundan doğabilecek tazminat ve diğer yasal sorumlulukların kendime ait olacağını; Yayıncının bu durumda uğrayabileceği her türlü zararı da derhal ve nakden tazmin edeceğimi ve Yayıncının bu nedenle işbu sözleşmeyi feshetme yetkisinin de bulunduğunu kabul ve beyan ederim.
Eserin Yetkilendirilmiş Yazarı olarak, Mütefekkir'in “Yazarlara Notlar” bölümündeki tüm koşulları kabul ettiğimi/ettiğimizi ve sunduğum/sunduğumuz çalışmanın etik kurallara uygun olarak hazırlandığını, yayımlanacak yazıda editöryal düzeltme yapma hakkının Mütefekkir'e devredildiğini tasdik ederim.
Yetkilendirilmiş Yazar olarak Derginiz OJS sistemine kendi kullanıcı adım ve şifremle girdiğimi ve ekranda gördüğüm “Telif hakkı devir formunu gördüm ve kabul ettim” ibaresini işaretleyerek işbu Telif Hakkı Devir Formunda yazan hususları kabul etmiş olduğumu beyan ederim.
