İslam Hukukunda Kadınlara Tanınan Muafiyetler: Hac Örneği
DOI:
https://doi.org/10.30523/Anahtar Kelimeler:
İslam Hukuku- Hac- İnsan Onuru- Kadın Hakları- MuafiyetÖz
İslâm dini, temel anlamda birbirlerine karşılık gelen hak ve sorumluluk düzleminde erkek ve kadın arasında bir ayırım gözetmemiştir. Yaşam hakkı başta olmak üzere, eğitim, sağlık ve âdil yargılanma gibi birçok hakka kadın da erkek kadar sahiptir. Ancak ibadât, muamelât ve ukûbât gibi hak ve sorumlulukların farklı olduğu bazı konular da bulunmaktadır. Bununla birlikte İslâm, üstünlüğü hak ve sorumluluklara değil sadece takvâya bağlayarak kadının gerçek değerini takdir etmiştir. İslâm hukukçuları da naslar ekseninde gerçekleştirdikleri içtihatlarında kadınlara ihtiyaç haline göre kolaylaştırma prensibini devreye koymuşlardır. Bu bağlamda hayız veya nifas halindeki kadınlara bu durumları devam ettiği müddetçe namaz, oruç ve hac gibi ibadetlerde bazı ruhsatlar sağlanmıştır. Bu çalışmada hac ibadetinde kadın için tanınan muafiyetler konu edinmiştir. Böylece İslâm’ın kadınlara hak ettikleri değeri vermediği iddiasının hac ibadeti özelinde çürütülmesi hedeflenmiştir. Çalışma kapsamında klasik ve güncel kaynaklar taranarak konuyla ilgili veriler toplanmış ve değerlendirmelerde bulunulmuştur. Araştırma neticesinde İslâm hukukunun kadınlara gereken değeri verdiği ve diğer ibadetlerde olduğu gibi hac ibadeti esnasında da kolaylıklar sağladığı sonucuna ulaşılmıştır.
Referanslar
Abdurrezzâk, Ebû Bekr Abdurrrezzâk b. Hemmâm b. Nâfi‘ es-San‘ânî. el-Musannef. thk. Habîbü’r-Rahmân el-A'zamî. 11 Cilt. Hindistan: el-Mektebü’l-İslâmî, 2. Basım, 1403/1982.
Ahmed b. Hanbel, Ebû Abdillâh Ahmed b. Muhammed b. Hanbel eş-Şeybânî. el-Müsned. nşr. Ebû Hâcir Muhammed Saîd Besyûnî. Beyrut: y.y., 1405/1985.
Akdemir, Salih. “Tarih Boyunca ve Kur’an-ı Kerim’de Kadın”. İslâmi Araştırmalar 5/4 (1991), (260-270).
Ali el-Kârî, Ali b. Muhammed Ebü’l-Hüseyin, el-Herevî. Mirkâtü’l-mefâtîh şerhu Mişkâti’l-mesâbîh. Beyrut: Dârü’l-Fikr, 2002.
Amine Vedud - Muhsin. Kur’ân ve Kadın. İstanbul: İz Yayıncılık, 2000.
Arat, Necla. Kadın Sorunu. İstanbul: Say Yayınları, 2. Basım, 1986.
Ateş, Süleyman. “İslâm’ın Kadına Getirdiği Haklar”. İslâmi Araştırmalar 10/4 (1997), 304-310.
Aynî, Ebû Muhammed Bedreddîn Mahmûd b. Ahmed el-Aynî. Umdetü’l-kârî şerhu Sahîhi’l-Buhârî. 25 Cilt. Beyrut: Dâru İhyâi’t-Türâsi’l-Arabî, ts.
Bakırcıoğlu, Rasim. Ansiklopedik Eğitim ve Psikoloji Sözlüğü. Ankara: Anı Yayıncılık, 2012.
Bayındır, Abdülaziz. “Bedene”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 5/302. İstanbul: TDV Yayınları, 1992.
Boynukalın, Mehmet. “Umre”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 42/150-153. İstanbul: TDV Yayınları, 2012.
Buhârî, Ebû Abdillâh Muhammed b. İsmail. el-Câmi‘u’s-sahîh. nşr. Muhammed Züheyr b. Nasr. 8 Cilt. b.y.: Dâru Tavki’n-Necât, 2. Basım, 1422/2001.
Carozza, Paolo G.. “Human Dignity and Judicial Interpretation of Human Rights: A Reply”. The European Journal of International Law Review 19/5 (2008), 931-944.
Cezerî, Abdurrahman b. Muhammed el-Cezerî. el-Fıkh alâ mezâhibi’l-erba‘a. 5 Cilt. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 3. Basım, 2003.
Cüveynî, Abdülmelik b. Abdullah, İmâmü'l-Harameyn. Nihâyetü'l-matlab fî dirâyeti'l-mezheb. b.y.: Dâru'l-Minhâc, 1428/2007.
Çağlayan, Harun. “İnsan Onuru Bağlamında Sorumluluk Bilinci”. e-Makalat Mezhep Araştırmaları Dergisi 8/2 (31 Aralık 2015), (97-120). https://doi.org/10.18403/emakalat.31405
Dalgın, Nihat. Gündemdeki Tartışmalı Konular. İstanbul: Etüt Yayınları, 2. Basım, 2004.
Dârimî, Ebû Muhammed Abdullah b. Abdurrahmân ed-Dârimî. Sünen. thk. Hüseyin Selîm Esed ed-Dârânî. Suudi Arabistan: Dârü’l-Mugnî, 2000.
DİYK, Din İşleri Yüksek Kurulu. “Kadınların cuma namazı kılmaları zorunlu mudur?”. (Erişim 1 Mayıs 2024). https://kurul.diyanet.gov.tr/Cevap-Ara/111/âdetli-kadin-ziyaret-veda-ve-umre-tavaflarini-yapabilir-mi
DİYK, Din İşleri Yüksek Kurulu. “Kadınların cuma namazı kılmaları zorunlu mudur?”. (Erişim 2 Mayıs 2024). https://kurul.diyanet.gov.tr/Cevap-Ara/654/kafilesi-mekkeden-ayrilacak-olan-bir-kadinin-ozel-hali-sebebiyle-veda-tavafi-yapamamasi-durumunda-ceza-gerekir-mi
DİYK, Din İşleri Yüksek Kurulu, “Âdeti bitmeden Mekke'den ayrılmak zorunda kalan kadın bu haliyle ziyaret tavafını yapabilir mi? ”. (Erişim 05 Mayıs 2024). https://kurul.diyanet.gov.tr/Cevap-Ara/653/âdeti-bitmeden-mekkeden-ayrilmak-zorunda-kalan-kadin-bu-haliyle-ziyaret-tavafini-yapabilir-mi
Ebü'l-Feth el-Ba‘lî, Ebû Abdillah, Şemseddin, Muhammed. el-Mutli‘ alâ elfâzi’l-Mukni‘. thk. Mahmud Arnavûd ve Yasin Mahmud el-Hatib. b.y.: Mektebetü’s-Sevâdî li’t-Tevzî‘, 1423/2003.
Ebû Dâvûd, Süleymân b. el-Eşʿas b. İshâk b. Beşîr b. Şeddâd b. Amr el-Ezdî es-Sicistânî. Sünen-i Ebî Dâvûd. thk. Muhammed Muhyiddîn Abdülhamîd. 4 Cilt. Beyrut: Mektebetü’l-Asriyye, ts.
Ebû Şüca', Ahmed b. el-Hüseyin Şehabeddin Ebü't-Tayyib, el-İsfehânî. el-Gâye ve't-takrîb. b.y.: Âlemü'l-Kütüb, ts.
Kâdî Ebû Muhammed, Muhammed Abdulvehhâb b. Ali el-Bağdâdî. et-Telkîn fî fıkhi’l-Mâlikî. thk. Ebû Üveys Muhammed. 2 Cilt. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1425/2004.
Erdoğan, Mehmet. Fıkıh ve Hukuk Terimleri Sözlüğü. İstanbul, Ensar Neşriyat, 2013.
Ezherî, Ebû Mansûr, Muhammed b. Ahmed b. Ezher, el-Herevî. ez-Zâhir fî garîb-i elfâzi’ş-Şâfiî. thk. Mus‘ad Abdulhamid Es-Sa‘d. b.y.: Dâru’t-Talâi‘, ts.
Ezherî, Ebû Mansûr, Muhammed b. Ahmed b. Ezher, el-Herevî. Tehzîbü’l-lüga. Beyrut: Dâru İhya-i Türâsi’l-Arabî, 2001.
Günay, Hacı Mehmet. “Nifas”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 33/79-81. İstanbul: TDV Yayınları, 2007.
Haddâd, Radıyyüddîn Ebû Bekr b. Alî b. Muhammed. el-Cevheretü’n-Neyyire. b.y.: el-Matbaatü’l-Hayriyye, 1322/1904.
Hamdi Döndüren, Delilleriyle İslâm Hukuku. Konya: Mistas Matbaası, 1977.
Haraşî, Muhammed b. Abdullah, el-Mâlikî. Şerh-u Muhtasar’il-Halil. 8 Cilt. Beyrut: Dâru’l- Fikr, ts., 2/343.
Hashımy, Sayed Qudrat. “Exploring Menstrual Leave in Islamic Jurisprudence: Cultural and Religious Perspectives 6/2 (2023)”. International Journal of Law Management & Humanities 6/2 (2023), 3287-3296.
Hattâb er-Ruʿaynî, Şemseddin Ebû Abdillah Muhammed et-Tarablusî. Mevâhibu’l-celîl fî Muhtasari Halîl. Beyrut: Dârül-Fikr, 1412/1991.
İbn Abdilberr, Ebû Ömer Yusûf en-Nemerî. el-Kâfî fî fıkhi ehli’l-Medîne. thk. Muhammed el-Moritânî. 2 Cilt. Riyad: Mektebetü’r-Riyâd el-Hadîse, 1400/1980.
İbn Hazm, Ebû Muhammed Alî b. Ahmed b. Saîd b. Hazm el-Endelûsî. Merâtibü’l-İcma‘. Beyrut: Dâru İbn Hazm, 1419/1998.
İbn Kayyim el-Cevziyye, Ebû Abdillah Şemseddîn Muhammed b. Ebî Bekr. İ‘lamu’l-muvakki‘în ‘an Rabbi’l-âlemîn. thk. Muhammed Abdüsselâm İbrahim. 4 Cilt. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1411/1990.
İbn Kudâme, Muvaffakuddin, Ebû Muhammed Abdullah b. Ahmed el-Makdisî. el-Kâfî fî fıkhi’l-İmâm Ahmed. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1994.
İbn Kudâme, Muvaffakuddin, Ebû Muhammed Abdullah b. Ahmed el-Makdisî. el-Mugnî. 10 Cilt. b.y.: Mektebetü’l-Kâhire, 1388/1968.
İbn Kudâme, Ebü’l-Ferec, Şemsüddîn Abdurrahmân b. Muhammed b. Ahmed el-Makdisî. eş-Şerhü’l-kebîr alâ metni’l-Mukni‘ (b.y.: Dârü’l-Kütübi’l-Arabiyyi li’n-Neşri ve’t-Tevzi‘, ts.
İbn Mâce, Ebû Abdillâh b. Yezîd el-Kazvînî. Sünen-i İbn Mâce. thk. Muhammed Fuâd Abdülbâkî. 2 Cilt. b.y.: Dâru İhyâi’l-Kütübi’l-Arabiyye, ts.
İbn Mâze el-Buhârî, Burhâneddîn Mahmûd b. Ahmed. el-Muhîtu’l-burhânî fî’l-fıkhi’n-Nu‘mânî. thk. Abdulkerim Sâmî el-Cündî. 9 Cilt. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2004.
İbn Müflih, Burhâneddîn, Ebû İshâk, İbrâhîm b. Muhammed b. Abdillâh, ed-Dımaşkî, el-Mübdiʿ fî şerhi’l-Mukniʿ8 Cilt. Beyrut: Dârü’l-kütübi’l-İlmiyye, 1418/1997.
İbn Rüşd, Ebü’l-Velîd Muhammed b. Ahmed b. Muhammed b. Ahmed el-Kurtûbî el-Endelusî. Bidâyetü’l-müctehid ve nihâyetü’l-muktesid. Kâhire: Dârü’l-Hadîs, 2004.
İbn Teymiyye, Ebü’l-Abbâs Takiyyuddîn Ahmed b. Abdilhalîm el-Harrânî. Mecmû'u’l-fetâvâ. thk. Abdurrahmân b. Muhammed. Medine: Vizâratü’ş-Şu'ûni’l-İslâmiyye ve’l-Evkâfi ve’d-Da‘veti ve’l-İrşâd, 2004.
İbnü’l-Hâc, Ebû Abdillah Muhammed b. Muhammed. el-Medhal. 4 Cilt. b.y.: Dârü’t-Türâs, ts.
İbnü’l-Hümâm, Kemâlüddîn Muhammed b. Abdilvâhid b. Abdilhamîd es-Sivâsî el-İskenderî. Fethü’l-kadîr. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1424/2003.
İbnü’l-Muhâmilî, Ebü’l-Hasan Ahmed b. Muhammed. el-Lübâb fi’l-fıkhi’ş-Şâfiî. ed. Abdülkerim el Amrî. Suudi Arabistan: Dârü’l-Buhârî, ts.
İmrânî Ebü’l-Hüseyin, Yahya b. Ebi’l-Hayr, el-Yemenî. el-Beyân fî mezhebi’l-İmâmi’ş-Şâfiî. thk. Kasım Muhmmed en-Nûrî. 13 Cilt. Cidde: Dâru’l-Minhâc, 1421/2000.
Kahraman, Abdullah. “İslam Hukukunda Kadının Hukuki Tasarruf Ehliyeti”. Kafkas Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 1/1 (2014), (25-39).
Karâfî, Ebü’l-Abbâs Şihabeddin. ez-Zehîra. thk. Saîd A‘râb. Beyrut: Dârü’l-Garbi’l-İslâmî, 1994.
Kâsânî, Alâeddin Ebû Bekir b. Mesûd. Bedâi‘u’s-sanâi‘ fî tertibi’ş-şerâi‘. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1986.
Kaya, Semih Batur. “Bir İnsan Hakları Kategorisi Olarak İnsan Onuru Kavramı ve Türkiye’deki Uygulaması Üzerine Bir Analiz”. İstanbul Medipol Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 9/2 (2022), 335-353.
Kayrevânî, Ebû Muhammed Abdullah b. Abdurrahmân Ebû Zeyd. er-Risâle. b.y.: Dârü’l-Fikr, ts.
Kazıcı, Ziya. “İslâm’da Kadın: (Bir Mukayese)”. İlahiyat Akademi Dergisi 11 (2020), 57-72.
Kelvezânî, Ebû’l-Hattâb Mahfûz b. Ahmed. el-Hidâye alâ mezhebi’l-İmâm Ahmed. thk. Abdullatîf Humeym el-Fahl, Mâhir Yâsin. b.y.: Müessesetü’l-Girâs li’n-Neşr ve’t-Tevzî', 2004.
Koç, Zafer. “Âdetli Kadının Mescide Girmesi, Tavaf Yapması, İddet Bekleyen Kadının Evden Dışarı Çıkması ve Haccetmesi” (243-308). Güncel Dini Meseleler İstişare Toplantısı - 6: Zekât, Evlilik, Kadınların İbâdet ve Sosyal Hayatı ile İlgili Farklı Görüşlerin Yeniden Değerlendirilmesi (13-15 Aralık 2013, Afyonkarahisar). Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 2018.
Kudûrî, Ebü’l-Hüseyn Ahmed b. Ebî Bekr Muhammed b. Ahmed. Muhtasaru’l-Kudûrî fi’l-fıkhi’l-hanefî. çev. Kâmil Muhammed Uveyza. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1418/1997.
Kur’ân Yolu. (Erişim 16 Nisan 2024). https://kuran.diyanet.gov.tr/Tefsir/
Kutsal Kitap: Tevrat, Zebur, İncil. İstanbul: Kitabı Mukaddes Şirketi - Yeni Yaşam Yayınları, 2. Basım, 2002.
Mâlik b. Enes b. Mâlik el-Esbahî. el-Muvatta‘. thk. Muhammed Mustafâ el-A‘zamî. 8 Cilt. Dubâi: Müessesetü Zâyid b. Sultân Âl-i Nehyân, 1425/2004.
Mâverdî, Alî b. Muhammed. el-Hâvi’l-Kebîr fî fikhi mezhebi’l İmâm’ş-Şâfiî ve huve şerhi Muhtasari’l-Müzenî. thk. Alî Muhammed Muavvid, Âdil Ahmed Abdülmevcûd. 19 Cilt. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1419/1998.
Mergînânî, Ebü’l-Hasen Burhânüddîn Alî b. Ebî Bekr b. Abdilcelîl. el-Hidâye fî Şerhi Bidâyeti’l-mübtedî. çev. Tallal el-Yusuf. 4 Cilt. Beyrut: Dâru İhyâi’t-Türâsi’l-Arabî, ts.
Mudarrizî, Nâsır b. Abdi’s-Seyyid, Ebü’l-Feth, el-Hârizmî. el-Mugrib fî tertibi’l-Mu‘rib. b.y.: Dârü’l-Kitâbi’l-Arabî, ts.
Müslîm, Ebü’l-Hüseyn Müslîm b. el-Haccâc. el-Câmi‘u’s-sahîh. nşr. Muhammed Fuâd Abdülbâkî. Beyrut: Dâru İhyâi’t-Türâsi’l-Arabî, 1374-75/1955-56.
Nesâî, Ebû Abdirrahmân Ahmed b. Şuʿayb b. Ali en-Nesâî. el-Müctebâ mine’s-Sünen (es-Sünenüs-Sugrâ li’n-Nesâî). thk. Abdulfettâh Ebû Gudde. Halep: Mektebetü’l-Matbûâti’l’İslâmiyye, 1406/1985.
Nevevî, Ebû Zekeriyya Yahya b. Şeref. el-Mecmû‘ şerhu’l-Mühezzeb. Beyrut: Dârü’l-Fikr, ts.
Nevevî, Ebû Zekeriyya Yahya b. Şeref. Ravzatü’t-tâlibîn ve umdetü’l-müttekîn. thk. Zuheyr eş-Şâşî. 12 Cilt. Beyrut: el Mektebetü’l-İslâmî, 1412/1991.
Ogan, M. Raif. İslâm Hukuku. İstanbul: Alkaya Matbaası, 1958.
Okiç, M. Tayyib. İslâmiyette Kadın Öğretimi. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 1979.
Öğüt, Salim. “Hac”. İslâm’da İnanç, İbâdet ve Günlük Yaşayış Ansiklopedisi. ed. İbrahim Kafi Dönmez. İstanbul: Marmara Üniversitesi İlahiyat Vakfı Yayınları, 2006.
Öğüt, Salim. “Tahâret”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 39/382-385. İstanbul: TDV Yayınları, 2010.
Öğüt, Salim. “Tavaf”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 40/178-180. İstanbul: TDV Yayınları, 2011.
Sahnûn, Ebû Saîd Abdüsselâm b. Sa'îd et-Tenûhî. el-Müdevvenetü’l-kübrâ. b.y.: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, ts.
San‘ânî, Kehlânî Muhammed b. İsmail. Sübülü’s-Selâm. 2 Cilt. b.y.: Dârü’l-Hadîs, ts.
Sâvî, Ebü’l-Abbâs Ahmed b. Muhammed, es-Sâvî el-Mâlikî, Sâvî. Hâşiyetü’l-kebîr ale’Şerhi’s-sağîr. 4 Cilt. Dârü’l-Marife, ts.
Serahsî, Ebû Bekr Şemsüleimme Muhammed b. Ebî Sehl Ahmed. el-Mebsut. 30 Cilt. Beyrut: Dârü’l-Marife, 1414/1993.
Seyyid Şerîf el-Cürcânî, Ali b. Muhammed. et-Ta‘rifât. thk. Yayınevi. Beyrût: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1403/1983.
Sönmez, Mahmut. “Âyetler Işığında İslâm’ın Kadına Verdiği Değer”. (511-529). Uluslararası İslâm ve Kadın Çalıştayı. Iğdır: 2018.
Şâfiî, Ebû Abdullah Muhammed b. İdrîs. el-Üm. 8 Cilt. Beyrut: Dârü’l-Marife, 1410/1989.
Şelebi, Ahmed. Mukarenetü’l-edyan-edyanü’l-hind el-kübra Kahire: y.y., 1964.
Şemseddin el-Makdisî, Ebû Abdillah Muhammed b. Müflih b. Muhammed b. Müferrec Şemsüddîn. Kitâbu’l-fürû' ve me‘ahû tashîhu’l-fürû‘ li Alâeddîn Ali b. Süleymân el-Merdâvî. thk. Abdullah b. Abdulmuhsîn et-Türkî. 11 Cilt. b.y.: Müessesetü’r-Risâle, 2003.
Şevkânî, Ebû Abdillâh Muhammed b. Alî b. Muhammed. Neylü’l-evtâr şerhu Münteka’l-ahbâr. thk. İsâmuddîn es-Sebâbitî. 8 Cilt. Mısır: Dârü’l-Hadîs, 1413/1992.
Şeybânî, Muhammed b. Hasan. el-Hücce alâ ehl-i Medine. çev. Mehdî Hasan el-Geylânî el-Kâdirî. Beyrut: Âlemü’l-Kütüb, 1403/1982.
Şîrâzî, Ebû İshâk İbrahim b. Ali. et-Tenbîh fi'l-fıkhi'ş-Şâfiî. b.y.: Âlemü'l-Kütüb, ts.
Şirbînî, Şemsuddîn Muhammed. Mugni’l-muhtâc ilâ ma‘rifeti meânî elfâzi’l-Minhâc. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1415/1994.
Tirmizî, Muhammed b. İsâ b. Sevre b. Mûsa b. ed-Dahhâk. Sünenü’t-Tirmizî. thk. Ahmed Muhammed Şâkir vd. 5 Cilt. Mısır: Şirketü Mektebeti ve Matbaati Mustafa el-Bâbî el-Halebî, 2. Basım, 1395/1975.
Topaloğlu, Bekir. İslâm’da Kadın. İstanbul: Yağmur Yayınları, 1975.
Uraler, Aynur. “Zeyneb”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 44/355-356. İstanbul: TDV Yayınları, 2013.
Yaman, Ahmet. “Âdet Gören Kadının İbâdeti”. Mehir 2 (1998), 6-13.
Yaran, Rahmi. “Dem”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 9/147-148. İstanbul: TDV Yayınları, 1994.
Yavuz, Yunus Vehbi. “Hayız”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 17/51-53. İstanbul: TDV Yayınları, 1998.
Zeydân, Abdülkerim. el-Mufassal fî ahkâmi’l-mer’e ve’l-beyti’l-müslim fi’ş-şeriati’l-İslâmiyye. Beyrut: Müessesetü’r-Risâle, 1413/1992.
Zeylaî, Sûfî el-Bâriî. Ebû Muhammed Fahruddîn Osmân b. Alî b. Mihcen b. Yûnus. Tebyînü’l-hakâik Şerhu Kenzi’d-dekâik. Kâhire: el-Matbaatü’l-Kübra el-Emîriyye, 1895.
Zuhaylî, Vehbe. el-Fıkhu’l-İslâmî ve eddilletuhu. Dımaşk: Dârü’l-Fikr, ts.
İndir
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2024 Mütefekkir
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Telif Hakkı Bildirimi
Dergimize malale gönderen yazarlar, dergimizin online sistemine çalışmalarını yüklerken aşağıda belirtilen telif hakkı devir formunu okurlar ve onaylarlar.
MÜTEFEKKİR TELİF HAKKI DEVİR FORMU
Mütefekkir Editörlüğüne,
Derginiz OJS sisteminde başlığı ve yazarları belirtilen çalışma, yayımlanması için değerlendirilmek üzere yüklenmiştir. Bu çalışma daha önce hiçbir yerde yayımlanmamıştır, yayıma kabul edilmemiş ve değerlendirilmek üzere başka bir dergiye gönderilmemiştir.
Çalışmanın, yayıma kabul edilmesi durumunda Esere ilişkin 5846 Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun (FSEK’in) 21. maddesinde düzenlenen “İşleme Hakkı”nı, 22. maddesinde düzenlenen “Çoğaltma Hakkı”nı, 23. maddesinde düzenlenen “Yayma Hakkı”nı, 24. maddesinde düzenlenen “Temsil Hakkı”nı ve 25. maddesinde düzenlenen dijital iletim de dâhil olmak üzere “İ̇şaret Ses ve/veya Görüntü Nakline Yarayan Araçlarla Umuma Yayın”, yeniden iletim, umuma iletim, temsil yetkisi ve üçüncü kişilerin seçtikleri yer ve zamanda Esere erişimi sağlamak suretiyle umuma iletim hakkını ve işbu sözleşmede belirlenen diğer hakları; yer, sayı ve muhteva itibariyle gayrimahdut, süre itibariyle ise işbu sözleşmenin imzalandığı tarihte yürürlükte bulunan kanunun öngördüğü koruma süresince münhasıran Yayıncıya devredilmiştir.
Ayrıca; Manevi haklar Eser Sahibinde (Bundan sonra Yetkilendirilmiş Yazar) kalır. Ancak Yayıncı, kendisine devredilen mali haklar çerçevesinde manevi hakları kullanma yetkisine sahiptir. Bu kapsamda FSEK’in 14. maddesinde düzenlenen “Umuma Arz Salahiyeti”, 15. maddede düzenlenen “Adın Belirtilmesi”, 16. maddede düzenlenen “Eserde Değişiklik Yapılmasını Önleme”, 17. maddede düzenlenen “Zilyede ve Malike Karşı Eser Sahibinin Kullanabileceği Hakları” üçüncü kişilere karşı ileri sürebilir. Buna karşılık, eser sahibinin şerefini ve itibarını zedeleyecek tarzdaki yayını Yetkilendirilmiş Yazarın önleme hakkı mahfuzdur.
Yayıncı, Eserin aslını ya da kopyalarını herhangi bir şekilde veya yöntemle tamamen veya kısmen çoğaltıp yayımlayabilir. Bu bağlamda Yayıncı, Eseri ciltli, ciltsiz yayımlayabileceği gibi, fasiküller hâlinde süreli ya da süresiz yayın formatında, değişik boylarda ve renklerde, görme engelliler için hazırlanacak yazı şekillerinde çoğaltıp yayımlayabilir. Yine Yayıncı, Eseri fiziki ortamda çoğaltıp yayımlayabileceği gibi, internet ve benzeri dijital ortamlar da dâhil olmak üzere bilgisayar, cep telefonu, CD, DVD gibi işaret, ses ve/veya görüntü nakline ve tekrarına yarayan, bilinen ya da ileride geliştirilecek olan ortamlarda da geçici ya da sürekli olarak çoğaltıp yayımlayabilir. Bu kapsamda Yayıncının, Eseri e-kitap ve z-kitap (zenginleştirilmiş kitap) gibi yeni teknolojinin gerektirdiği formatlarda ve mecralarda yayımlayabileceğini, iPhone, iPad, iPod ve Android gibi değişik formatlarda aplikasyonlarını yapabileceğini Yetkilendirilmiş Yazar, kabul, beyan ve taahhüt eder.
Yetkilendirilmiş Yazar, Eserin radyo-TV, uydu ve kablo gibi telli ya da telsiz araçlarla yayın ve yeniden yayın hakkı, umuma iletim, yeniden iletim, temsil yetkisi ile dijital iletim de dâhil olmak üzere üçüncü kişilerin seçtikleri yerde ve zamanda Esere erişimi sağlamak suretiyle umuma iletim, yeniden iletim ve temsil yetkisi hakkını Yayıncıya devir ve temlik etmiştir. Bu kapsamda interaktif uygulamalar, DVD, VCD, CD, MP3, video, GSM, EDGE, UMTS, 2.5G, 3G, LTE, 4G, DVBH, CDMA, HTML, XML, WAP, mobil TV, mobil streaming, mobil live streaming, catch-up, VOD, mobil, internet, sosyal medya, IPTV, WEBTV, HTML, XML, WAP, GSM, iPad, iPod, iPhone ve benzeri akıllı cihazlar ile mobil teknolojinin kullanıldığı cep telefonları ve sair mobil mecralar gibi sözleşmeye imza atıldığı tarihte bilinen ya da ileride geliştirilecek araçlarla yayın, erişimi sağlamak, umuma iletim, umuma erişim sağlama, yayın ve yeniden yayın hakkı ve yetkisi Yayıncıya ait olacaktır.
Yetkilendirilmiş Yazar, Yayıncıya Eserden doğan işleme hakkını ve yetkisini devir ve temlik etmiştir. Bu kapsamda Yayıncı, Eseri her dil ve lehçeye tercüme; müzik, sinema, opera ve tiyatro gibi eser türlerine dönüştürme veya bunlarla birlikte kullanma; sesli ve/veya görüntülü kitaba dönüştürme; külliyata dönüştürme; derleme, farklı yaş gruplarına göre seviyelendirme, uyarlama, özetleme ve veri tabanına ekleme, resimlendirmek suretiyle yayma gibi işleme ve bu işlemeler üzerindeki haklar ve yetkiler münhasıran Yayıncıya aittir.
Yayıncı, Eserin ticarileştirme (marchandasing) haklarının sahibidir. Bu bağlamda Yayıncı, Eserin adı, Eserde geçen herhangi bir karakter, karakterlerin isimleri, olayları, fotoğraf, çizgi ve resimleri, istediği şekilde ve istediği sektörde herhangi bir başka hizmet veya ürün ile birlikte promosyon ya da ticari olsun veya olmasın başkaca amaçlarla kullanabilir. Yayıncı, bu unsurları kendi adına marka veya alan adı olarak da tescil ettirebilir.
Çalışmanın bütün yazarları adına Yetkilendirilmiş Yazarı olarak, devir ve temlik ettiğim haklar bakımından devre ehil olduğumu, Eser üzerinde üçüncü kişilerin herhangi bir hakkının bulunmadığını, işbu sözleşme ile Yayıncıya devrettiğim hakların kendime ait olduğunu ve daha önce hiç kimseye bu hakları devretmediğimi; üçüncü kişilerin Eserin tümü ya da bir bölümü üzerinde herhangi bir hak iddia etmesi durumunda bundan doğabilecek tazminat ve diğer yasal sorumlulukların kendime ait olacağını; Yayıncının bu durumda uğrayabileceği her türlü zararı da derhal ve nakden tazmin edeceğimi ve Yayıncının bu nedenle işbu sözleşmeyi feshetme yetkisinin de bulunduğunu kabul ve beyan ederim.
Eserin Yetkilendirilmiş Yazarı olarak, Mütefekkir'in “Yazarlara Notlar” bölümündeki tüm koşulları kabul ettiğimi/ettiğimizi ve sunduğum/sunduğumuz çalışmanın etik kurallara uygun olarak hazırlandığını, yayımlanacak yazıda editöryal düzeltme yapma hakkının Mütefekkir'e devredildiğini tasdik ederim.
Yetkilendirilmiş Yazar olarak Derginiz OJS sistemine kendi kullanıcı adım ve şifremle girdiğimi ve ekranda gördüğüm “Telif hakkı devir formunu gördüm ve kabul ettim” ibaresini işaretleyerek işbu Telif Hakkı Devir Formunda yazan hususları kabul etmiş olduğumu beyan ederim.
