Taha Abdurrahman’da Ahlâkın Bütünselliği
DOI:
https://doi.org/10.30523/Anahtar Kelimeler:
Din Felsefesi- Ahlâklanma (Tahalluk)- Taha Abdurrahman- Metafizik İyiÖz
Bu çalışma Taha Abdurrahman’ın ahlâk felsefesini insan, akıl, ahlâk, din, modernlik kavramları üzerinde sentez yaparak incelemeyi amaçlamaktadır. Bu inceleme yapılırken özellikle yukarıda belirtilen kavramların birbiriyle ilişkiselliği göz önünde bulundurularak Taha Abdurrahman’ın iddiasının ahlâk felsefesi bağlamında nereye tekabül ettiğine odaklanılmıştır. Çalışma, Taha Abdurrahman’ın felsefesi üzerine ele alınmış ilgili çalışmalardan Taha Abdurrahman’ın ahlâk felsefesindeki pozisyonunu tespit etmesi ve onun ahlâklanmayı ele alış yöntemini ortaya koyması yönlerinden ayrılmaktadır. Taha Abdurrahman, Yeni Çağda var olan ve ahlâklanmada bireyi merkeze alan parçacı ahlâk anlayışına karşı İlk Çağ ve Orta Çağ ahlâklanmasına benzeyen bütüncül ahlâk anlayışını yeniden tesis etme girişiminde bulunarak mevcut ahlâklanmaya alternatif bir anlayış sunmuştur. Bu bakımdan ahlâk felsefesi bağlamında Taha Abdurrahman’ın “metafizik iyi” ye dayalı bir pozisyona sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Taha Abdurrahman’ın kullandığı kavramların sentezi sonucunda onun ahlâklanmayı ahlâkî bağlayıcılık ve ahlâkî sürdürülebilirliği gözeterek ele aldığının ortaya konulması çalışmanın bir başka temel sonucudur. Bu çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi yöntemine başvurulmuştur.
Referanslar
Abdurrahman, Taha. Ahlâk Sorunsalı Batı Modernitesinin Ahlâki Eleştirisine Bir Katkı. çev. Tahir Uluç. İstanbul: Pınar Yayınları, 3. Basım, 2021.
Abdurrahman, Taha. al-mafāhīm al-aẖlāqiyyaẗ I: bayna al-iʾtimāniyyaẗ wa al-ʿalmāniyyaẗ. 2 Cilt. Beyrut: Merkez Nuhūḍ, 2021.
Abdurrahman, Taha. Amel Sorunsalı Bilim ve Düşüncenin Pratik Temelleri Üzerine Bir Araştırma. çev. Tahir Uluç. İstanbul: Pınar Yayınları, 2. Basım, 2021.
Abdurrahman, Taha. Bilgi Ahlâktan Ayrıldığında. çev. Muhammet Ateş. İstanbul: Pınar Yayınları, 4. Basım, 2022.
Abdurrahman, Taha. Dini Amel ve Aklın Yenilenmesi. çev. Mehmet Emin Güleçyüz. İstanbul: Pınar Yayınları, 2. Basım, 2021.
Abdurrahman, Taha. Dinin Ruhu: Sekülerizmin Sığlığından İlahi Sözleşme ve Emanet Paradigmasının Enginliğine. çev. Soner Gündüzöz. İstanbul: Pınar Yayınları, 2. Basım, 2021.
Abdurrahman, Taha. fî Usûl’ul-hıvar ve Tecdîdi ’İlm’il-kelâm. Beyrut: el-Merkez Segafî el-Arabî, 2. Basım, 2000.
Abdurrahman, Taha. Hakikat Arayışı Geleceği İnşa Ufkunda Konuşmalar. çev. Muhammet Ateş. İstanbul: Pınar Yayınları, 2023.
Abdurrahman, Taha. min’el-insân’il-ebter ila’l-insâni’l-kevser. muh. Rıdvan Merhum. Beyrut: İbda‘, 2. Basım, 2016.
Abdurrahman, Taha. Modernlik Ruhu: İslami Bir Modernlik İnşasına Giriş. çev. Mehmet Emin Maşalı. İstanbul: Pınar Yayınları, 2022.
Abdurrahman, Taha. Seküler Ahlâkın Sefaleti İlahi Emanet Paradigmasının Seküler Ahlâk Eleştirisi. çev. Soner Gündüzöz. İstanbul: Pınar Yayınları, 2023.
Abdurrahman, Taha. Suâlu’l-menhec fî ’Ufuku’t-te’sîsu’l-unmûzec Fikri Cedîd. muh. Rıdvan Merhum. Beyrut/Lübnan: İbda‘, 2. Basım, 2015.
Abdurrahman, Taha. Şurûd mâ ba‘de’d-dehrâniyye: en-nakdu’l-i’timanî li Ḫurûc min’el-aḫlâk. Beyrut: İbda‘, 2016.
Alqurashi, Yousef. “Is Taha Abdurrahman a Contractarian Philosopher?” İslami Araştırmalar 3/33 (2022), 704-717.
Ateş, Muhammet. Taha Abdurrahman’da Modernite Düşüncesi. Bursa: Uludağ Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2017.
Ateş, Muhammet. “Taha Abdurrahman’ın Düşüncesinde Mecalü’t-Tedavül Kavramı”. Kocatepe İslami İlimler Dergisi 5/1 (2022), 32-46.
Dursun, Abdurrahim. Taha Abdurrahman’ın Düşüncesinde Ahlâkın Din ve Akılla İlişkisi. Erzurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2024.
Gamsore, Hamidou. Çağdaş İslam Arap Düşüncesinde Aklın Problemleri, Taha Abdurrahman Örneği. Konya: Necmettin Erbakan Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2020.
Gündüzöz, Soner. “Batı Kaynaklı Teorilerin Referans Değeri Bağlamında Faslı Filozof Taha Abdurrahman’ın Emanet Paradigması Üzerine Bir Değerlendirme”. Cumhuriyet İlahiyat Dergisi 25/1 (15 Haziran 2021), 139-155. https://doi.org/10.18505/cuid.856248
Gündüzöz, Soner - Gündüzöz, Güldane. “İslami Bir Müzakere Etiğinin İmkanı Üzerine: Taha Abdurrahman’ın Şehadete Dayalı İletişim Teorisi”. Marife 21/1 (2021), 105-129.
Hallaq, Wael. Modernitenin Reformu Abdurrahman Taha’nın Felsefesinde Ahlâk ve Yeni İnsan. çev. Tahir Uluç. İstanbul: Ketebe Yayınları, 2020.
Hamedi, Monsef. “Reason and Religion in Contemporary Arab Thought”. Al-Daleel 4/4 (2022), 80-103.
Kılıç, Emrullah. Metafiziksel İyi’den Değer’e Ahlâkın Yolculuğu. İstanbul: İlem Yayınları, 2022.
Kılıç, Emrullah. “Taha Abdurrahman Düşüncesinde İnsan ve Ahlâkın Yeniden Temellendirilmesi”. Beytülhikme 2/11 (2021), 877-893.
Kılıç, Emrullah. “Usûl ve Yöntem Arasında Modern İslam Düşüncesi: Benliğin İnşası Taha Abdurrahman ve Burhanettin Tatar Örneği”. Oku Okut Yay., (2022), 1-20.
MacIntyre, Alasdair. After Virtue a Study in Moral Theory. Indiana: University of Notre Dame Press, 3. Basım, 2007.
Maşalı, Mehmet Emin. “Taha Abdurrahman’ın Modernite ve Modernist Kur’an Yorumlarına Yönelik Eleştirileri”. İslam Araştırmaları Dergisi 34 (2015), 1-51.
Maşalı, Münteha. “Makasıd Konusu Bağlamında Fıkıh Usulü-Ahlâk Tedahülü Üzerinden Bütünlükçü Bir Gelenek Okuması: Taha Abdurrahman Örneği”. Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 39 (2015), 181-219.
Mellouk, Abdelkader. “fi’l-bahsi an Müşterekîn Ahlâkiyyîn Kevniyyin Putnam, Habermas, ve Taha Abdurrahman”. Tabayyun 6/24 (2018), 97-120.
Türer, Celal. Etik ve Etik Sorunlar. Ankara: Nobel Yayınları, 2019.
Woodward, Ashley Dean. Nihilism in Postmodernity: Lyotard, Baudrillard, Vattimo. Colorado: The Davies Group, 2009.
İndir
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2024 Mütefekkir
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Telif Hakkı Bildirimi
Dergimize malale gönderen yazarlar, dergimizin online sistemine çalışmalarını yüklerken aşağıda belirtilen telif hakkı devir formunu okurlar ve onaylarlar.
MÜTEFEKKİR TELİF HAKKI DEVİR FORMU
Mütefekkir Editörlüğüne,
Derginiz OJS sisteminde başlığı ve yazarları belirtilen çalışma, yayımlanması için değerlendirilmek üzere yüklenmiştir. Bu çalışma daha önce hiçbir yerde yayımlanmamıştır, yayıma kabul edilmemiş ve değerlendirilmek üzere başka bir dergiye gönderilmemiştir.
Çalışmanın, yayıma kabul edilmesi durumunda Esere ilişkin 5846 Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun (FSEK’in) 21. maddesinde düzenlenen “İşleme Hakkı”nı, 22. maddesinde düzenlenen “Çoğaltma Hakkı”nı, 23. maddesinde düzenlenen “Yayma Hakkı”nı, 24. maddesinde düzenlenen “Temsil Hakkı”nı ve 25. maddesinde düzenlenen dijital iletim de dâhil olmak üzere “İ̇şaret Ses ve/veya Görüntü Nakline Yarayan Araçlarla Umuma Yayın”, yeniden iletim, umuma iletim, temsil yetkisi ve üçüncü kişilerin seçtikleri yer ve zamanda Esere erişimi sağlamak suretiyle umuma iletim hakkını ve işbu sözleşmede belirlenen diğer hakları; yer, sayı ve muhteva itibariyle gayrimahdut, süre itibariyle ise işbu sözleşmenin imzalandığı tarihte yürürlükte bulunan kanunun öngördüğü koruma süresince münhasıran Yayıncıya devredilmiştir.
Ayrıca; Manevi haklar Eser Sahibinde (Bundan sonra Yetkilendirilmiş Yazar) kalır. Ancak Yayıncı, kendisine devredilen mali haklar çerçevesinde manevi hakları kullanma yetkisine sahiptir. Bu kapsamda FSEK’in 14. maddesinde düzenlenen “Umuma Arz Salahiyeti”, 15. maddede düzenlenen “Adın Belirtilmesi”, 16. maddede düzenlenen “Eserde Değişiklik Yapılmasını Önleme”, 17. maddede düzenlenen “Zilyede ve Malike Karşı Eser Sahibinin Kullanabileceği Hakları” üçüncü kişilere karşı ileri sürebilir. Buna karşılık, eser sahibinin şerefini ve itibarını zedeleyecek tarzdaki yayını Yetkilendirilmiş Yazarın önleme hakkı mahfuzdur.
Yayıncı, Eserin aslını ya da kopyalarını herhangi bir şekilde veya yöntemle tamamen veya kısmen çoğaltıp yayımlayabilir. Bu bağlamda Yayıncı, Eseri ciltli, ciltsiz yayımlayabileceği gibi, fasiküller hâlinde süreli ya da süresiz yayın formatında, değişik boylarda ve renklerde, görme engelliler için hazırlanacak yazı şekillerinde çoğaltıp yayımlayabilir. Yine Yayıncı, Eseri fiziki ortamda çoğaltıp yayımlayabileceği gibi, internet ve benzeri dijital ortamlar da dâhil olmak üzere bilgisayar, cep telefonu, CD, DVD gibi işaret, ses ve/veya görüntü nakline ve tekrarına yarayan, bilinen ya da ileride geliştirilecek olan ortamlarda da geçici ya da sürekli olarak çoğaltıp yayımlayabilir. Bu kapsamda Yayıncının, Eseri e-kitap ve z-kitap (zenginleştirilmiş kitap) gibi yeni teknolojinin gerektirdiği formatlarda ve mecralarda yayımlayabileceğini, iPhone, iPad, iPod ve Android gibi değişik formatlarda aplikasyonlarını yapabileceğini Yetkilendirilmiş Yazar, kabul, beyan ve taahhüt eder.
Yetkilendirilmiş Yazar, Eserin radyo-TV, uydu ve kablo gibi telli ya da telsiz araçlarla yayın ve yeniden yayın hakkı, umuma iletim, yeniden iletim, temsil yetkisi ile dijital iletim de dâhil olmak üzere üçüncü kişilerin seçtikleri yerde ve zamanda Esere erişimi sağlamak suretiyle umuma iletim, yeniden iletim ve temsil yetkisi hakkını Yayıncıya devir ve temlik etmiştir. Bu kapsamda interaktif uygulamalar, DVD, VCD, CD, MP3, video, GSM, EDGE, UMTS, 2.5G, 3G, LTE, 4G, DVBH, CDMA, HTML, XML, WAP, mobil TV, mobil streaming, mobil live streaming, catch-up, VOD, mobil, internet, sosyal medya, IPTV, WEBTV, HTML, XML, WAP, GSM, iPad, iPod, iPhone ve benzeri akıllı cihazlar ile mobil teknolojinin kullanıldığı cep telefonları ve sair mobil mecralar gibi sözleşmeye imza atıldığı tarihte bilinen ya da ileride geliştirilecek araçlarla yayın, erişimi sağlamak, umuma iletim, umuma erişim sağlama, yayın ve yeniden yayın hakkı ve yetkisi Yayıncıya ait olacaktır.
Yetkilendirilmiş Yazar, Yayıncıya Eserden doğan işleme hakkını ve yetkisini devir ve temlik etmiştir. Bu kapsamda Yayıncı, Eseri her dil ve lehçeye tercüme; müzik, sinema, opera ve tiyatro gibi eser türlerine dönüştürme veya bunlarla birlikte kullanma; sesli ve/veya görüntülü kitaba dönüştürme; külliyata dönüştürme; derleme, farklı yaş gruplarına göre seviyelendirme, uyarlama, özetleme ve veri tabanına ekleme, resimlendirmek suretiyle yayma gibi işleme ve bu işlemeler üzerindeki haklar ve yetkiler münhasıran Yayıncıya aittir.
Yayıncı, Eserin ticarileştirme (marchandasing) haklarının sahibidir. Bu bağlamda Yayıncı, Eserin adı, Eserde geçen herhangi bir karakter, karakterlerin isimleri, olayları, fotoğraf, çizgi ve resimleri, istediği şekilde ve istediği sektörde herhangi bir başka hizmet veya ürün ile birlikte promosyon ya da ticari olsun veya olmasın başkaca amaçlarla kullanabilir. Yayıncı, bu unsurları kendi adına marka veya alan adı olarak da tescil ettirebilir.
Çalışmanın bütün yazarları adına Yetkilendirilmiş Yazarı olarak, devir ve temlik ettiğim haklar bakımından devre ehil olduğumu, Eser üzerinde üçüncü kişilerin herhangi bir hakkının bulunmadığını, işbu sözleşme ile Yayıncıya devrettiğim hakların kendime ait olduğunu ve daha önce hiç kimseye bu hakları devretmediğimi; üçüncü kişilerin Eserin tümü ya da bir bölümü üzerinde herhangi bir hak iddia etmesi durumunda bundan doğabilecek tazminat ve diğer yasal sorumlulukların kendime ait olacağını; Yayıncının bu durumda uğrayabileceği her türlü zararı da derhal ve nakden tazmin edeceğimi ve Yayıncının bu nedenle işbu sözleşmeyi feshetme yetkisinin de bulunduğunu kabul ve beyan ederim.
Eserin Yetkilendirilmiş Yazarı olarak, Mütefekkir'in “Yazarlara Notlar” bölümündeki tüm koşulları kabul ettiğimi/ettiğimizi ve sunduğum/sunduğumuz çalışmanın etik kurallara uygun olarak hazırlandığını, yayımlanacak yazıda editöryal düzeltme yapma hakkının Mütefekkir'e devredildiğini tasdik ederim.
Yetkilendirilmiş Yazar olarak Derginiz OJS sistemine kendi kullanıcı adım ve şifremle girdiğimi ve ekranda gördüğüm “Telif hakkı devir formunu gördüm ve kabul ettim” ibaresini işaretleyerek işbu Telif Hakkı Devir Formunda yazan hususları kabul etmiş olduğumu beyan ederim.
