Hz. Âdem’in Yeryüzüne İnişiyle Alakalı Müteşâbih Âyetlerin Te’vîli: Analitik Bir Çalışma
DOI:
https://doi.org/10.30523/Anahtar Kelimeler:
Tefsir- Lafzî Müteşâbih- Hz. Âdem- Siyâk- Hâl KarînesiÖz
Bu çalışmada Hz. Âdem’in yeryüzüne inişinden bahseden üç müteşâbih âyet ele alınıp bu üç âyet arasındaki ihtilâfın sebebi incelenmiştir. Bu bağlamda, bu üç âyet arasındaki farklılıkları ortaya çıkarmak, bunların türünü tespit etmek ve sebeplerini ortaya koymak amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda makalede karşılaştırmalı bir analitik yöntem takip edilmiştir. Buna binaen aralarındaki farklıları tespit etmek için âyetler lafız ve tertip yönünden karşılaştırılmış, ihtilâfların türü belirlenmiştir. Bu ihtilâfların sebeplerini belirlemek için söz konusu âyetlerin ve bu âyetlerin geçtiği bölümlerin ve sûrelerin siyakları incelenmiştir. Ayrıca bu farklılıkları gerektiren sebeplerin anlaşılmasında rolü bulunan âyetlerin indiği ortamdan da faydalanılmıştır. Sonuç bölümünde ise her bir farklılığın bir sebebe bağlı olduğu ve Kur’ân-ı Kerim’de her bir ifadenin yerinde zikredildiği kanaatine varılmış, Kur’ân-ı Kerim’in hiçbir çelişkiyi barındırmayan mucizevi bir kitap olduğu, benzer âyetler arasındaki farklılıkların çelişki değil; çeşitlilik ve birbirini tamamlayan unsurlar olduğu vurgulanmıştır.
Referanslar
ʿAbdülkerīm, Maḥmūd. Tefsīru Sūrati Taha tefsīran mevḍūʿiyyen. Gazze: el-Cāmiʿatü’l-İslāmiyye, Yüksek Lisans, 2004.
Aḫfeş Evṣaṭ, Ebū’l-Ḥasen. Meʿānī’l-Ḳurʾān. 2 Cilt. Kahire: Mektebetü’l-Ḫāncī, 1990.
Beyḍāvī, Nāṣıruddîn. Envāru’t-tenzīl ve esrāru’t-teʾvīl. 5 Cilt. Beyrut: Dāru İḥyāi’t-Turās̠i’l-ʿArabiyyi, 1418.
Biḳāī, Burhānüddīn. Naẓmü’d-dürar fî tenāsübi’l-āyāt ve’s-süver. 22 Cilt. Kahire, ts.
Cevherī, İsmāʿīl b. Ḥammād. eṣ-Ṣıḥāḥ: Tācü’l-luġa ve ṣıḥāḥu’l-ʿArabiyye. Beyrut: Dāru’l-ʿİlm li’l-Melāyīn, 4. Basım., 1987.
Endelüsī, Ebū Ḥayyān. el-Baḥru’l-muḥīṭ. 10 Cilt. Beyrut: Dāru’l-Fikr, 1420.
Ezherī, Muḥammed b. Aḥmed. Tehẕībü’l-luġa. 8 Cilt. Beyrut: Dāru İḥyāi’t-Turās̠i’l-ʿArabiyyi, 2001.
Ġırnāṭī, İbnü’z-Zübeyr es̠- S̠eḳafī. Milākü’t-teʾvīl el-katıʿ bi-ẕevi’l-elḥad ve’t-taʿtīl. 2 Cilt. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l- ʿİlmiyye, ts.
İbn ʿĀşūr, Muḥammed Ṭāhir. et-Taḥrīr ve’t-tenvīr. 30 Cilt. Tunus: ed-Dāru’t-Tūnusiyye, 1984.
İbn Fāris, Aḥmed. Meḳāyīsü’l-luġa. 6 Cilt. Amman: Dāru’l-Fikr, 1399.
İbn Ḫāleveyh, Ebū ʿAbdillāh el-Ḥüseyn b. Ahmed. el-Ḥucce fi’l-ḳırāʾāti’s-sebʿ. Beyrut: Dāru’ş-Şurūḳ, 4. Basım, 1401.
İbn Dürayd, Ebū Bekr Muḥammed b. el-Ḥasen. Cemheratü’l-luġa. 3 Cilt. Dāru’l-ʿİlm li’l-Melāyīn, 1987.
ʿİmādī, Ebūssüʿūd. İrşādü’l-ʿaḳli’s-selīm ilā mezāya’l-Kitābi’l-Kerīm. 9 Cilt. Beyrut: Dāru İḥyāi’t-Turās̠i’l-ʿArabiyyi, ts.
İṣfahānī, Rāġıb. el-Müfradāt fī ġarībi’l-Ḳurʾān. Dımeşk-Beyrut: Dāru’l-Ḳalem-Dāru’ş-Şāmiye, 1412.
Ḳurṭubī, Muḥammed. el-Cāmiʿ li-aḥkāmi’l-Ḳurʾān ve’l-mübeyyin limā teżammenehū mine’s-sünneti ve āyi’l-furḳān. 20 Cilt. Kahire: Dāru’l-Kütübi’l-Mıṣriyye, 2. Basım., 964.
Metaʿnī, ʿAbdülʿazīm İbrāhīm. Ḫaṣāiṣu’t-taʿbir fī'l-Ḳur'āni'l-Kerīm ve simātühü’l-belāġiyye. 2 Cilt. Mektebetü Vehbe, 1992.
Rāzī, Faḫruddīn. et-Tefsīru’l-kebīr. 32 Cilt. Beyrut: : Dāru İḥyāi’t-Turās̠i’l-ʿArabiyyi, 3. Basım, 1420.
Sāmerrāī, Fāḍıl Ṣāliḥ. et-Taʿbīru’l-Ḳur’ānī. Amman: Dāru ʿAmmār, ts.
Seyyid Ḳuṭub. Fī Ẓılāli’l-Ḳurʾān. 6 Cilt. Beyrut-Kahire: Dāru’ş-Şurūḳ, 17. Basım, 1417.
Sikkīt, Ebū Yūsuf Yaʿḳūb b. İsḥāḳ. Iṣlāḥu’l-manṭıḳ. Dāru İḥyāʾi’t-Turās̱i’l-ʿArabiyyi, 2002.
Şaʿrāvī, Muḥammed Mütevellī. Ḫavāṭırī ḥavle’l-Ḳurʾāni’l-Kerīm. 20 Cilt. Maṭābiʿu Aḥbāri’l-Yevm, 1997.
Ṭaberī, İbn Cerīr. Cāmiʿu’l-beyān fī tefsīri’l-Ḳurʾān. 24 Cilt. Mekke: Dāru’t-Terbiye ve’t-Turās̱, ts.
Ṭanṭāvī, Muḥammed Seyyid. et-Tefsīru’l-Vasīt li’l-Ḳur’āni’l-Kerīm. 15 Cilt. Kahire: Dāru’n-Nahḍa, 1998.
Zeccāc, Ebū İsḥāḳ. Meʿāni’l-Ḳur’ān ve iʿrābühū. 5 Cilt. Beyrut: ʿĀlemü’l-Kütüb, 1988.
Zerkeşī, Bedreddin. el-Burhān fī ʿulūmi’l-Ḳur’ān. 4 Cilt. Dâru İḥyāi’l-Kütübi’l- ʿArabiyye Īsā el-Bābī el-Halebī ve Şürakāuhū, 1376.
Zemaḫşerī, Ebū’l-Ḳāsım Maḥmūd. el-Keşşāf ʿan ḥaḳāʾiḳi’t-tenzīli’n-nāṭıḳ ʿan deḳāʾiḳi’t-teʾvīl. 4 Cilt. Kahire-Beyrut: Dārü’r-Rayyān li’t-Turās̱-Dāru’l-Kitabi’l-ʿArabi, 3. Basım., 1947.
Zemaḫşerī, Ebü’l-Ḳāsım Maḥmūd. Esāsü’l-belāġa. 2 Cilt. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l- ʿİlmiyye, 1419.
İndir
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2024 Mütefekkir
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Telif Hakkı Bildirimi
Dergimize malale gönderen yazarlar, dergimizin online sistemine çalışmalarını yüklerken aşağıda belirtilen telif hakkı devir formunu okurlar ve onaylarlar.
MÜTEFEKKİR TELİF HAKKI DEVİR FORMU
Mütefekkir Editörlüğüne,
Derginiz OJS sisteminde başlığı ve yazarları belirtilen çalışma, yayımlanması için değerlendirilmek üzere yüklenmiştir. Bu çalışma daha önce hiçbir yerde yayımlanmamıştır, yayıma kabul edilmemiş ve değerlendirilmek üzere başka bir dergiye gönderilmemiştir.
Çalışmanın, yayıma kabul edilmesi durumunda Esere ilişkin 5846 Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun (FSEK’in) 21. maddesinde düzenlenen “İşleme Hakkı”nı, 22. maddesinde düzenlenen “Çoğaltma Hakkı”nı, 23. maddesinde düzenlenen “Yayma Hakkı”nı, 24. maddesinde düzenlenen “Temsil Hakkı”nı ve 25. maddesinde düzenlenen dijital iletim de dâhil olmak üzere “İ̇şaret Ses ve/veya Görüntü Nakline Yarayan Araçlarla Umuma Yayın”, yeniden iletim, umuma iletim, temsil yetkisi ve üçüncü kişilerin seçtikleri yer ve zamanda Esere erişimi sağlamak suretiyle umuma iletim hakkını ve işbu sözleşmede belirlenen diğer hakları; yer, sayı ve muhteva itibariyle gayrimahdut, süre itibariyle ise işbu sözleşmenin imzalandığı tarihte yürürlükte bulunan kanunun öngördüğü koruma süresince münhasıran Yayıncıya devredilmiştir.
Ayrıca; Manevi haklar Eser Sahibinde (Bundan sonra Yetkilendirilmiş Yazar) kalır. Ancak Yayıncı, kendisine devredilen mali haklar çerçevesinde manevi hakları kullanma yetkisine sahiptir. Bu kapsamda FSEK’in 14. maddesinde düzenlenen “Umuma Arz Salahiyeti”, 15. maddede düzenlenen “Adın Belirtilmesi”, 16. maddede düzenlenen “Eserde Değişiklik Yapılmasını Önleme”, 17. maddede düzenlenen “Zilyede ve Malike Karşı Eser Sahibinin Kullanabileceği Hakları” üçüncü kişilere karşı ileri sürebilir. Buna karşılık, eser sahibinin şerefini ve itibarını zedeleyecek tarzdaki yayını Yetkilendirilmiş Yazarın önleme hakkı mahfuzdur.
Yayıncı, Eserin aslını ya da kopyalarını herhangi bir şekilde veya yöntemle tamamen veya kısmen çoğaltıp yayımlayabilir. Bu bağlamda Yayıncı, Eseri ciltli, ciltsiz yayımlayabileceği gibi, fasiküller hâlinde süreli ya da süresiz yayın formatında, değişik boylarda ve renklerde, görme engelliler için hazırlanacak yazı şekillerinde çoğaltıp yayımlayabilir. Yine Yayıncı, Eseri fiziki ortamda çoğaltıp yayımlayabileceği gibi, internet ve benzeri dijital ortamlar da dâhil olmak üzere bilgisayar, cep telefonu, CD, DVD gibi işaret, ses ve/veya görüntü nakline ve tekrarına yarayan, bilinen ya da ileride geliştirilecek olan ortamlarda da geçici ya da sürekli olarak çoğaltıp yayımlayabilir. Bu kapsamda Yayıncının, Eseri e-kitap ve z-kitap (zenginleştirilmiş kitap) gibi yeni teknolojinin gerektirdiği formatlarda ve mecralarda yayımlayabileceğini, iPhone, iPad, iPod ve Android gibi değişik formatlarda aplikasyonlarını yapabileceğini Yetkilendirilmiş Yazar, kabul, beyan ve taahhüt eder.
Yetkilendirilmiş Yazar, Eserin radyo-TV, uydu ve kablo gibi telli ya da telsiz araçlarla yayın ve yeniden yayın hakkı, umuma iletim, yeniden iletim, temsil yetkisi ile dijital iletim de dâhil olmak üzere üçüncü kişilerin seçtikleri yerde ve zamanda Esere erişimi sağlamak suretiyle umuma iletim, yeniden iletim ve temsil yetkisi hakkını Yayıncıya devir ve temlik etmiştir. Bu kapsamda interaktif uygulamalar, DVD, VCD, CD, MP3, video, GSM, EDGE, UMTS, 2.5G, 3G, LTE, 4G, DVBH, CDMA, HTML, XML, WAP, mobil TV, mobil streaming, mobil live streaming, catch-up, VOD, mobil, internet, sosyal medya, IPTV, WEBTV, HTML, XML, WAP, GSM, iPad, iPod, iPhone ve benzeri akıllı cihazlar ile mobil teknolojinin kullanıldığı cep telefonları ve sair mobil mecralar gibi sözleşmeye imza atıldığı tarihte bilinen ya da ileride geliştirilecek araçlarla yayın, erişimi sağlamak, umuma iletim, umuma erişim sağlama, yayın ve yeniden yayın hakkı ve yetkisi Yayıncıya ait olacaktır.
Yetkilendirilmiş Yazar, Yayıncıya Eserden doğan işleme hakkını ve yetkisini devir ve temlik etmiştir. Bu kapsamda Yayıncı, Eseri her dil ve lehçeye tercüme; müzik, sinema, opera ve tiyatro gibi eser türlerine dönüştürme veya bunlarla birlikte kullanma; sesli ve/veya görüntülü kitaba dönüştürme; külliyata dönüştürme; derleme, farklı yaş gruplarına göre seviyelendirme, uyarlama, özetleme ve veri tabanına ekleme, resimlendirmek suretiyle yayma gibi işleme ve bu işlemeler üzerindeki haklar ve yetkiler münhasıran Yayıncıya aittir.
Yayıncı, Eserin ticarileştirme (marchandasing) haklarının sahibidir. Bu bağlamda Yayıncı, Eserin adı, Eserde geçen herhangi bir karakter, karakterlerin isimleri, olayları, fotoğraf, çizgi ve resimleri, istediği şekilde ve istediği sektörde herhangi bir başka hizmet veya ürün ile birlikte promosyon ya da ticari olsun veya olmasın başkaca amaçlarla kullanabilir. Yayıncı, bu unsurları kendi adına marka veya alan adı olarak da tescil ettirebilir.
Çalışmanın bütün yazarları adına Yetkilendirilmiş Yazarı olarak, devir ve temlik ettiğim haklar bakımından devre ehil olduğumu, Eser üzerinde üçüncü kişilerin herhangi bir hakkının bulunmadığını, işbu sözleşme ile Yayıncıya devrettiğim hakların kendime ait olduğunu ve daha önce hiç kimseye bu hakları devretmediğimi; üçüncü kişilerin Eserin tümü ya da bir bölümü üzerinde herhangi bir hak iddia etmesi durumunda bundan doğabilecek tazminat ve diğer yasal sorumlulukların kendime ait olacağını; Yayıncının bu durumda uğrayabileceği her türlü zararı da derhal ve nakden tazmin edeceğimi ve Yayıncının bu nedenle işbu sözleşmeyi feshetme yetkisinin de bulunduğunu kabul ve beyan ederim.
Eserin Yetkilendirilmiş Yazarı olarak, Mütefekkir'in “Yazarlara Notlar” bölümündeki tüm koşulları kabul ettiğimi/ettiğimizi ve sunduğum/sunduğumuz çalışmanın etik kurallara uygun olarak hazırlandığını, yayımlanacak yazıda editöryal düzeltme yapma hakkının Mütefekkir'e devredildiğini tasdik ederim.
Yetkilendirilmiş Yazar olarak Derginiz OJS sistemine kendi kullanıcı adım ve şifremle girdiğimi ve ekranda gördüğüm “Telif hakkı devir formunu gördüm ve kabul ettim” ibaresini işaretleyerek işbu Telif Hakkı Devir Formunda yazan hususları kabul etmiş olduğumu beyan ederim.
