Türk Dizileri Üzerine Kültürel ve İdeolojik Bir Değerlendirme: “Made in Turkey”
DOI:
https://doi.org/10.30523/mutefekkir.130246Anahtar Kelimeler:
Diziler- Televizyon- Kültür- Medya Üretimi- Eğlence Endüstrisi- İzleyiciÖz
Bu makale; Türk televizyonlarında son yıllarda artış gösteren ve aynı zamanda kültürel bir dönüşüme neden olduğu iddia edilen “Türk yapımı” (made in Turkey) dizilerin etrafında dönenen tartışmalara değinerek küresel ve yerel ölçekte oluşturduğu “popüler kültür” etkileşimini, bu etkileşim sürecini şekillendiren kültürel vurguları, ulusal ve uluslararası bir literatür taraması eşliğinde vermeyi hedeflemektedir. İdeolojik karşı çıkışlar, modernite, geleneksellik, popüler kültür, film çalışmalarındaki gelişmeler ve sosyal kimliklerin, dinin, milliyetçiliğin ve toplumsal cinsiyetçiliğin yeniden inşa edildiği medya temsilleri bu makaledeki temel öğelerdendir. Öte yandan, bu kültürel yapımların orijinleri, ekran dışındaki (yazılı basın, kamusal alan, akademik çalışmalar) temsilleri ve bu dizilere yöneltilen bilimsel ve toplumsal tepkilere de bu çalışmada değinilmiştir.Referanslar
Aksop, Gülseren Adaklı. “Televizyon Türlerinde Dönüşüm”, Yıllık 99, Ankara: Ankara Üniversitesi İletişim Fakültesi Yayınları, 2001, ss. 229-253.
Atak, Ümmühan. “Çocukların TV’den öğrendiği Ahlak”, Gerçek Hayat Dergisi, Sayı.326, (19.01.2007), ss. 18-19.
Atay, Tayfun. Jurnal Programı, A Haber, 25.10.2012.
Babahan, Ergun. “Anneliğe Hakaret”, Sabah Gazetesi, 28.11.2006.
Brown, Mary Ellen (1994). Soap Opera and Women´S Talk: The Pleasure of Resistance, London: Sage.
Budak, Selçuk (2003). Psikoloji Sözlüğü, 1. Basım, Ankara: Bilim ve Sanat Yayınları.
Burton, Graeme (2000). Talking Television : An İntroduction to the Study of Television, London: Arnold Publishers,
Bülbül, Yusuf. “Bu Yıl Herkesin Dizisi Oldu”, Zaman Gazetesi, 31.12.2003.
Çelenk, Sevilay (2005). Televizyon Temsil Kültür: 90’lı Yıllarda Sosyokültürel İklim ve Televizyon İçerikleri, Ankara: Ütopya Yayınları.
Çelenk. Sevilay ve Timisi, Nilüfer (2000). “Yerli Dramalarda Kadın Temsili ve Şiddet”, Televizyon, Kadın ve Şiddet, Nur Betül Çelik, (drl.), Ankara: Dünya Kitle İletişimi Araştırma Vakfı.
Çetin, Emre (2015). The Paramilitary Hero on Turkish Television: A Case Study on Valley of the Wolves, Newcastle: Cambridge Scholars.
Eickelman, D. F. ve Anderson, J. W. (2003). New Media in the Muslim World: The Emerging Public Sphere. USA: Indiana University Press.
Geraght, Christine. “Women’s Fiction Still? The Study of Soap Opera in Television Studies”, Critical Studies in Television, 2006, Sayı:1, ss. 129-141.
Gür, Mehtap Yılmaz. “Kurtlar Vadisi”, Zaman Gazetesi, 01.05.2004.
Hobson, Drothy (2002). Soap Opera, Cambridge: Polity Press.
İçel, Bahadır (2011). Hayatımızı Değiştiren Unutulmaz Diziler, İstanbul: Başlık Yayın.
Kraidy, Marwan (2010). Reality Television and Arab Politics: Contention in Public Life, New York.
Lambertz, Kathrın ve Hebrok. Melanıe “Women’s Language in Soap Operas: Comparing Features of Female Speech in Australia and Germany”, Griffith Working Papers in Pragmatics and Intercultural Communication, 2011, ss. 39 – 54.
Liccardo, Lynn (2011). “The Ironic and Convulated Relationship between Daytime and Primetime Soap Operas”, The Survival of Soap Opera: Transformations for a New Media Era, Sam Ford, Abigail De Kosnik, C. Lee Harrington (drl.), US: University of Missisipi.
Maraşlı, Ahmet. “Toplum Cinnet Geçiriyor”, Gerçek Hayat Dergisi, Sayı.326, (19.01.2007), s.19.
Mathieu Rousselin. “Turkish Soap Power: International Perspectives and Domestic Paradoxes”, Euxeinos, 2013, Volume: 10, pp. 16-22.
Mutlu, Erol (1992). Televizyonu Anlamak, Ankara: Gündoğan Yayınları.
Mutlu, Erol (1999). Televizyon ve Toplum, Ankar: TRT.
Rohd, David (2013). Beyond War: Reimagining America’s Role and Ambitions in a New Middle East, New York: Penguin.
Shah, Pragati (2008). Influence of Soap Operas on Nepalese Women’s Identity Formation: A Qualitative Study, Hanover: Hanover College.
Singhal, Arvind ve Rogers, Everett M. “Television soap operas for development in India”, Gazette, Netharlands, 1988, Sayı: 41, ss. 109-126.
Tekin, Mustafa .“Çocuklar Duymasın ya da Bir Sitcomun Çağrıştırdıkları”, Umran Dergisi, İstanbul, 2003, Sayı: 103, ss.107-108.
Tellan, Bülent. “Üretim ve Tüketim Süreci Açısından Popüler Kültür ve Medya İlişkisi: Kurtlar Vadisi Örneği”, Bilim ve Aklın Aydınlığında Eğitim Dergisi, Kasım 2004, Yıl: 5, Sayı: 57, http://yayim.meb.gov.tr/dergiler/sayi57/tellan-kurt.htm.
Thussu, Daya Kishan (2013). Communicating India’s Soft Power: Buddha to Bollywood, New York: Palgrave.
Tümer, Gürhan. “Televizyon İnsanı”, Gösteri Dergisi, Sayı, 15, 1982.
Wilson, M. J. (2011), “Preserving Soap History: What wil it Mean for the Future of Soaps?” The Survival of Soap Opera: Transformations for a New Media Era, Ford, S., Kosnik, A. D. ve Harrington, C. L. (drl.), USA: University Press of Missisipi, ss. 140-153.
Yerlikaya, İlhan. “Çocuk ve Gençlerin Medyadaki Zararlı Yayınlara Karşı Bilinçlendirilmesinde En Büyük Görev Aileye ve Eğitimcilere Düşmektedir”, http://www.rtuk.org.tr/sayfalar/Ice rikGoster.aspx?icerik_id=3a8e7b4c-ea8c-4cbc-8dfd-074ab1992864.
İndir
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı Bildirimi
Dergimize malale gönderen yazarlar, dergimizin online sistemine çalışmalarını yüklerken aşağıda belirtilen telif hakkı devir formunu okurlar ve onaylarlar.
MÜTEFEKKİR TELİF HAKKI DEVİR FORMU
Mütefekkir Editörlüğüne,
Derginiz OJS sisteminde başlığı ve yazarları belirtilen çalışma, yayımlanması için değerlendirilmek üzere yüklenmiştir. Bu çalışma daha önce hiçbir yerde yayımlanmamıştır, yayıma kabul edilmemiş ve değerlendirilmek üzere başka bir dergiye gönderilmemiştir.
Çalışmanın, yayıma kabul edilmesi durumunda Esere ilişkin 5846 Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun (FSEK’in) 21. maddesinde düzenlenen “İşleme Hakkı”nı, 22. maddesinde düzenlenen “Çoğaltma Hakkı”nı, 23. maddesinde düzenlenen “Yayma Hakkı”nı, 24. maddesinde düzenlenen “Temsil Hakkı”nı ve 25. maddesinde düzenlenen dijital iletim de dâhil olmak üzere “İ̇şaret Ses ve/veya Görüntü Nakline Yarayan Araçlarla Umuma Yayın”, yeniden iletim, umuma iletim, temsil yetkisi ve üçüncü kişilerin seçtikleri yer ve zamanda Esere erişimi sağlamak suretiyle umuma iletim hakkını ve işbu sözleşmede belirlenen diğer hakları; yer, sayı ve muhteva itibariyle gayrimahdut, süre itibariyle ise işbu sözleşmenin imzalandığı tarihte yürürlükte bulunan kanunun öngördüğü koruma süresince münhasıran Yayıncıya devredilmiştir.
Ayrıca; Manevi haklar Eser Sahibinde (Bundan sonra Yetkilendirilmiş Yazar) kalır. Ancak Yayıncı, kendisine devredilen mali haklar çerçevesinde manevi hakları kullanma yetkisine sahiptir. Bu kapsamda FSEK’in 14. maddesinde düzenlenen “Umuma Arz Salahiyeti”, 15. maddede düzenlenen “Adın Belirtilmesi”, 16. maddede düzenlenen “Eserde Değişiklik Yapılmasını Önleme”, 17. maddede düzenlenen “Zilyede ve Malike Karşı Eser Sahibinin Kullanabileceği Hakları” üçüncü kişilere karşı ileri sürebilir. Buna karşılık, eser sahibinin şerefini ve itibarını zedeleyecek tarzdaki yayını Yetkilendirilmiş Yazarın önleme hakkı mahfuzdur.
Yayıncı, Eserin aslını ya da kopyalarını herhangi bir şekilde veya yöntemle tamamen veya kısmen çoğaltıp yayımlayabilir. Bu bağlamda Yayıncı, Eseri ciltli, ciltsiz yayımlayabileceği gibi, fasiküller hâlinde süreli ya da süresiz yayın formatında, değişik boylarda ve renklerde, görme engelliler için hazırlanacak yazı şekillerinde çoğaltıp yayımlayabilir. Yine Yayıncı, Eseri fiziki ortamda çoğaltıp yayımlayabileceği gibi, internet ve benzeri dijital ortamlar da dâhil olmak üzere bilgisayar, cep telefonu, CD, DVD gibi işaret, ses ve/veya görüntü nakline ve tekrarına yarayan, bilinen ya da ileride geliştirilecek olan ortamlarda da geçici ya da sürekli olarak çoğaltıp yayımlayabilir. Bu kapsamda Yayıncının, Eseri e-kitap ve z-kitap (zenginleştirilmiş kitap) gibi yeni teknolojinin gerektirdiği formatlarda ve mecralarda yayımlayabileceğini, iPhone, iPad, iPod ve Android gibi değişik formatlarda aplikasyonlarını yapabileceğini Yetkilendirilmiş Yazar, kabul, beyan ve taahhüt eder.
Yetkilendirilmiş Yazar, Eserin radyo-TV, uydu ve kablo gibi telli ya da telsiz araçlarla yayın ve yeniden yayın hakkı, umuma iletim, yeniden iletim, temsil yetkisi ile dijital iletim de dâhil olmak üzere üçüncü kişilerin seçtikleri yerde ve zamanda Esere erişimi sağlamak suretiyle umuma iletim, yeniden iletim ve temsil yetkisi hakkını Yayıncıya devir ve temlik etmiştir. Bu kapsamda interaktif uygulamalar, DVD, VCD, CD, MP3, video, GSM, EDGE, UMTS, 2.5G, 3G, LTE, 4G, DVBH, CDMA, HTML, XML, WAP, mobil TV, mobil streaming, mobil live streaming, catch-up, VOD, mobil, internet, sosyal medya, IPTV, WEBTV, HTML, XML, WAP, GSM, iPad, iPod, iPhone ve benzeri akıllı cihazlar ile mobil teknolojinin kullanıldığı cep telefonları ve sair mobil mecralar gibi sözleşmeye imza atıldığı tarihte bilinen ya da ileride geliştirilecek araçlarla yayın, erişimi sağlamak, umuma iletim, umuma erişim sağlama, yayın ve yeniden yayın hakkı ve yetkisi Yayıncıya ait olacaktır.
Yetkilendirilmiş Yazar, Yayıncıya Eserden doğan işleme hakkını ve yetkisini devir ve temlik etmiştir. Bu kapsamda Yayıncı, Eseri her dil ve lehçeye tercüme; müzik, sinema, opera ve tiyatro gibi eser türlerine dönüştürme veya bunlarla birlikte kullanma; sesli ve/veya görüntülü kitaba dönüştürme; külliyata dönüştürme; derleme, farklı yaş gruplarına göre seviyelendirme, uyarlama, özetleme ve veri tabanına ekleme, resimlendirmek suretiyle yayma gibi işleme ve bu işlemeler üzerindeki haklar ve yetkiler münhasıran Yayıncıya aittir.
Yayıncı, Eserin ticarileştirme (marchandasing) haklarının sahibidir. Bu bağlamda Yayıncı, Eserin adı, Eserde geçen herhangi bir karakter, karakterlerin isimleri, olayları, fotoğraf, çizgi ve resimleri, istediği şekilde ve istediği sektörde herhangi bir başka hizmet veya ürün ile birlikte promosyon ya da ticari olsun veya olmasın başkaca amaçlarla kullanabilir. Yayıncı, bu unsurları kendi adına marka veya alan adı olarak da tescil ettirebilir.
Çalışmanın bütün yazarları adına Yetkilendirilmiş Yazarı olarak, devir ve temlik ettiğim haklar bakımından devre ehil olduğumu, Eser üzerinde üçüncü kişilerin herhangi bir hakkının bulunmadığını, işbu sözleşme ile Yayıncıya devrettiğim hakların kendime ait olduğunu ve daha önce hiç kimseye bu hakları devretmediğimi; üçüncü kişilerin Eserin tümü ya da bir bölümü üzerinde herhangi bir hak iddia etmesi durumunda bundan doğabilecek tazminat ve diğer yasal sorumlulukların kendime ait olacağını; Yayıncının bu durumda uğrayabileceği her türlü zararı da derhal ve nakden tazmin edeceğimi ve Yayıncının bu nedenle işbu sözleşmeyi feshetme yetkisinin de bulunduğunu kabul ve beyan ederim.
Eserin Yetkilendirilmiş Yazarı olarak, Mütefekkir'in “Yazarlara Notlar” bölümündeki tüm koşulları kabul ettiğimi/ettiğimizi ve sunduğum/sunduğumuz çalışmanın etik kurallara uygun olarak hazırlandığını, yayımlanacak yazıda editöryal düzeltme yapma hakkının Mütefekkir'e devredildiğini tasdik ederim.
Yetkilendirilmiş Yazar olarak Derginiz OJS sistemine kendi kullanıcı adım ve şifremle girdiğimi ve ekranda gördüğüm “Telif hakkı devir formunu gördüm ve kabul ettim” ibaresini işaretleyerek işbu Telif Hakkı Devir Formunda yazan hususları kabul etmiş olduğumu beyan ederim.
