Postmodern Gündelik Hayatta Normalin Zorbalığı
DOI:
https://doi.org/10.30523/mutefekkir.1128649Anahtar Kelimeler:
Din Sosyolojisi- Postmodernite- Gündelik Hayat- Birey- ArzuÖz
Sosyalizasyon sürecinde gündelik hayatın sahip olduğu normallik, bireyin edim-bilgisini düzenlediği bir ayna işlevi görmektedir. Bu bağlamda dinler, gündelik hayatı düzenlemeyi ve dolayısıyla normal olanı tanımlayabilmeyi amaç edinmekte; müminleri için bir rutin çerçevesi oluşturmak istemektedir. Fakat gündelik hayatın zaman ve mekân temelinde yaşadığı değişim, etkileşimin mahiyetini dönüştürmekte ve bireyin farklı gerçekliklere temasını olağan hale getirmektedir. Çoğul gerçeklikler içerisindeki bireyin biyografisi, gündelik deneyimler üzerinden şekillenmektedir. Söz konusu deneyimler bilince dâhil olmakta, bireye yönelim alanları için rasyonel bir zemin sunmaktadır. Bireysel bilginin merkezileştirildiği postmodern süreçle birlikte dinler, diğer tüm anlatılarla eşitlenmiş bir halde gündelik hayata katılmaktadır. Bireysel pratikleri meşrulaştıran kaynak yine bireyin kendisi olmakta; arzu, postmodern gündelik hayata gönüllü katılımı sağlamaktadır. Çalışmamızda postmodern gündelik hayatın imkân tanıdığı özgürlüğün kişilerarası boyutu ve arzu ile ilişkisinde din karşısındaki yapısal farklılığı ortaya konmaktadır. Tercih yapmak zorunda olan bireyin pratik bilincindeki düşünümsel boyut ön plana çıkarılarak normalin zorbalığı altında kavramsallaştırılmaktadır. Böylelikle eylemi bir onanmaya muhtaç bireyin değişen onay mercii vurgulanmaktadır.
Referanslar
Ahmed, Akbar S. Postmodernizm ve İslam. çev. O. Ç. Deniztekin. İstanbul: Cep Kitapları, 1995.
Aktay, Yasin. “Postmodern Dünyada Din: Bir Anlatı mı, Tanrı’nın İntikamı mı?” Din Sosyolojisi. der. Y. Aktay - M. E. Köktaş. Ankara: Vadi Yayınları, 2007, 331-344.
Arslan, Hüsamettin. “Postmodernite, Postmodernizm ve Türkiye”, J. W. Murphy. Postmodern Sosyal Analiz ve Postmodern Eleştiri. çev. H. Arslan, İstanbul: Paradigma Yayınları, 2000, 1-7.
Baudrillard, Jean. Simülakrlar ve Simülasyon. çev. O. Adanır. Ankara: Doğu Batı Yayınları, 2011.
Bauman, Zygmunt. Cemaatler, Güvenli Olmayan Bir Dünyada Güvenlik Arayışı. çev. N. Soysal. İstanbul: Say Yayınları, 2016.
Bauman, Zygmunt. Intimations of Postmodernity. London: Routledge, 1992.
Bauman, Zygmunt. Özgürlük. çev. K. Eren. İstanbul: Ayrıntı Yayınları, 2015.
Bauman, Zygmunt. Postmodern Etik. çev. A. Türker. İstanbul: Ayrıntı Yayınları, 2011.
Bauman, Zygmunt. Postmodernlik ve Hoşnutsuzlukları. çev. İ. Türkmen. İstanbul: Ayrıntı Yayınları, 2000.
Bauman, Zygmunt. Kimlik. çev. M. Hazır. Ankara: Heretik Yayıncılık, 2019.
Bauman, Zygmunt. Küreselleşme, Toplumsal Sonuçları. çev. A. Yılmaz. İstanbul: Ayrıntı Yayınları, 2012.
Bauman, Zygmunt. Sosyolojik Düşünmek. çev. A. Yılmaz. İstanbul: Ayrıntı Yayınları, 2010.
Bennett, Andy. Kültür ve Gündelik Hayat. çev. N. Tokdoğan - B. Şenel - U. Y. Kara. Ankara: Phoenix Yayınevi, 2018.
Berger, P. L. - Berger, B. - Kellner, H. Modernleşme ve Bilinç. çev. C. Cerit. İstanbul: Pınar Yayınları, 1985.
Berger, P. L.-Luckmann, T. Gerçekliğin Sosyal İnşası, Bir Bilgi Sosyolojisi İncelemesi. çev. V. S. Öğütle. İstanbul: Paradigma Yayınları, 2008.
Berger, P. L. - Luckmann, T. Modernite, Çoğulculuk ve Anlam Krizi. çev. M. D. Dereli. Ankara: Heretik Yayıncılık. 2015.
Berger, Peter L. Kutsal Şemsiye. çev. A. Coşkun. İstanbul: Rağbet Yayınları, 2011.
Berger, Peter L. Sosyolojiye Çağrı, Hümanist Bir Perspektif. çev. A. E. Koca. İstanbul: İletişim Yayınları, 2017.
Best, S. - Kellner, D. Postmodern Teori, Eleştirel Soruşturmalar. çev. M. Küçük. İstanbul: Ayrıntı Yayınları, 2011.
Bewes, Timothy. Şeyleşme, Geç Kapitalizmde Endişe. çev. D. Soysal. İstanbul: Metis Yayınları, 2017.
Bitirim Okmeydan, Selin. “Postmodern Kültürde Gözetim Toplumunun Dönüşümü: ‘Panoptikon’dan ‘Sinoptikon’ ve ‘Omniptikon’a”. AJIT-e: Bilişim Teknolojileri Online Dergisi. 8/30 (2017), 45-69.
Blumer, Herbert. Symbolic Interactionism: Perspective and Method. Berkeley: University of California Press, 1986.
Cevizci, Ahmet. Felsefe Sözlüğü. İstanbul: Paradigma Yayınları, 1999.
Chambers, Iain. Göç, Kültür, Kimlik. çev. İ. Türkmen-M. Beşikçi. İstanbul: Ayrıntı Yayınları, 2019.
Chaney, David. Yaşam Tarzları. çev. İrem Kutluk. Ankara: Dost Kitabevi, 1999.
Debord, Guy. Gösteri Toplumu. çev. A. Emekçi - O. Taşkent. İstanbul: Ayrıntı Yayınları, 1996.
Eagleton, Terry. “Milliyetçilik: İroni ve Bağlılık”. Milliyetçilik, Sömürgecilik ve Yazın. T. Eagleton - F. Jameson-E. Said. çev. Ş. Kaya. İstanbul: Kabalcı Yayınevi, 1993. 23-39.
Featherstone, Mike. Consumer Culture and Postmodernism. London: SAGE Publications, 2007.
Festinger, Leon. A Theory of Cognitive Dissonance. California: Stanford University Press, 1962.
Flanagan, Kieran. Teolojideki Sosyoloji, Düşünümsellik ve İnanç. çev. E. Ataseven. İstanbul: Ayrıntı Yayınları, 2017.
Funk, Rainer. Ben ve Biz, Postmodern İnsanın Analizi. çev. Ç. Tanyeri. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2013.
Gardiner, Michael. Gündelik Hayat Eleştirileri. çev. D. Özçetin - B. Taşdemir - B. Özçetin. Ankara: Heretik Yayıncılık, 2016.
Giddens, Anthony. Modernite ve Bireysel-Kimlik, Geç Modern Çağda Benlik ve Toplum. çev. Ü. Tatlıcan. İstanbul: Say Yayınları, 2019.
Giddens, Anthony. Ulus-Devlet ve Şiddet. çev. C. Atay. İstanbul: Kalkedon Yayınları, 2008.
Goffman, Erving. Damga, Örselenmiş Kimliğin İdare Edilişi Üzerine Notlar. çev. Ş. Geniş - L.Ünsaldı - N. Ağırnaslı. Ankara: Heretik Yayıncılık, 2018.
Goffman, Erving. Günlük Yaşamda Benliğin Sunumu. çev. B. Cezar. İstanbul: Metis Yayınları, 2018.
Gottdiener, Mark. Postmodern Göstergeler, Maddi Kültür ve Postmodern Yaşam Biçimleri. çev. E. Cengiz - H. Gür - A. Nur. Ankara: İmge Kitabevi, 2005.
Göle, Nilüfer. Seküler ve Dinsel: Aşınan Sınırlar. çev. E. Ünal. İstanbul: Metis Yayınları, 2017.
Habermas, Jürgen. İletişimsel Eylem Kuramı. çev. M. Tüzel. İstanbul: Kabalcı Yayınevi, 2001.
Hardt, M. - Negri, A. İmparatorluk. çev. A. Yılmaz. İstanbul: Ayrıntı Yayınları, 2015.
Heller, Agnes. Everyday Life. London: Routledge & Kegan Paul, 1984.
Hewitt, J. P. - Shulman, D. Benlik ve Toplum. çev. ed. B. Aktaş. İstanbul: Bilge Kültür-Sanat Yayınları, 2019.
Horkheimer, M. - Adorno, T. W. Aydınlanmanın Diyalektiği, Felsefi Fragmanlar. çev. N. Ülner - E. Öztarhan Karadoğan. İstanbul: Kabalcı Yayınevi, 2014.
Jameson, Fredric. Postmodernizm, Ya Da Geç Kapitalizmin Kültürel Mantığı. çev. N. Plümer - A. Gölcü. Ankara: Nirengi Kitap, 2011.
Jenkins, Richard. Bir Kavramın Anatomisi: Sosyal Kimlik. çev. G. Bostancı. İstanbul: Everest Yayınları, 2016.
Kaya, İrfan. “Temsilci Düşüncenin Hegemonik Unsurları: Şeyleşme, Sömürgecilik ve Kültürelcilik”. Cumhuriyet İlahiyat Dergisi. 24/2, (2020), 933-949.
Lacan, Jacques. Psikanalizin Dört Temel Kavramı. çev. N. Erdem. İstanbul: Metis Yayınları, 2013.
Laing, Ronald David. Bölünmüş Benlik. çev. E. Akça. İstanbul: Pinhan Yayıncılık, 2015.
Lefebvre, Henri. Modern Dünyada Gündelik Hayat. çev. I. Gürbüz. İstanbul: Metis Yayınları, 2016.
Leibniz, G.W. Monadoloji. çev. D. Çetinkasap. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2019.
Lingis, Alphonso. Ortak Bir Şeyleri Olmayanların Ortaklığı. çev. T. Birkan. İstanbul: Ayrıntı Yayınları, 1997.
Lyotard, Jean - François. Postmodern Durum. çev. İ. Birkan. Ankara: Bilgesu Yayıncılık, 2013.
Marcuse, Herbert. Tek-Boyutlu İnsan. çev. A. Yardımlı. İstanbul: İdea Yayınevi, 1990.
Mead, George Herbert. Zihin, Benlik ve Toplum. çev. Y. Erdem. Ankara: Heretik Yayıncılık, 2017.
Murphy, John W. Postmodern Sosyal Analiz ve Postmodern Eleştiri. çev. H. Arslan. İstanbul: Paradigma Yayınları, 2000.
Schütz, Alfred. Fenomenoloji ve Toplumsal İlişkiler. çev. A. Akan, S. Kesikoğlu. Ankara: Heretik Yayıncılık, 2018.
Simmel, Georg. Modern Kültürde Çatışma. çev. T. Bora - N. Kalaycı - E. Gen. İstanbul: İletişim Yayınları, 2006.
Subaşı, Necdet. Gündelik Hayat ve Dinsellik. İstanbul: İz Yayıncılık, 2018.
Sztompka, Piotr. “The Focus on Everyday Life: a New Turn in Sociology”. European Review. 16/1 (2008), 1-15.
Şişman, Nazife. Emanetten Mülke, Kadın Bedeninin Yeniden İnşası. İstanbul: İz Yayıncılık, 2003.
Taylor, Charles. Benliğin Kaynakları, Modern Kimliğin İnşası. çev. S. A. Baş-B. Baş. İstanbul: Küre Yayınları, 2018.
Tekin, Mustafa. “Türkiye Toplumunun Dinî Hayatında Postmodern Tezahürler”. İstanbul Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 25, (2011), 5-28.
Thompson, John B. Medya ve Modernite. çev. S. Öztürk. İstanbul: Kırmızı Yayınları, 2019.
Yalçi, Abdurrahman. Gündelik Hayat, Bireysel Kimlik ve Din: Türkiye’de Başörtüsünü Çıkaran Kadınlar Örneği. Erzurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2021.
Zizek, S.-Gunjevic, B. Acı Çeken Tanrı, Kıyameti Tersyüz Etmek. çev. A. Çiltepe. İstanbul: Sel Yayıncılık, 2013.
İndir
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2022 Mütefekkir
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Telif Hakkı Bildirimi
Dergimize malale gönderen yazarlar, dergimizin online sistemine çalışmalarını yüklerken aşağıda belirtilen telif hakkı devir formunu okurlar ve onaylarlar.
MÜTEFEKKİR TELİF HAKKI DEVİR FORMU
Mütefekkir Editörlüğüne,
Derginiz OJS sisteminde başlığı ve yazarları belirtilen çalışma, yayımlanması için değerlendirilmek üzere yüklenmiştir. Bu çalışma daha önce hiçbir yerde yayımlanmamıştır, yayıma kabul edilmemiş ve değerlendirilmek üzere başka bir dergiye gönderilmemiştir.
Çalışmanın, yayıma kabul edilmesi durumunda Esere ilişkin 5846 Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun (FSEK’in) 21. maddesinde düzenlenen “İşleme Hakkı”nı, 22. maddesinde düzenlenen “Çoğaltma Hakkı”nı, 23. maddesinde düzenlenen “Yayma Hakkı”nı, 24. maddesinde düzenlenen “Temsil Hakkı”nı ve 25. maddesinde düzenlenen dijital iletim de dâhil olmak üzere “İ̇şaret Ses ve/veya Görüntü Nakline Yarayan Araçlarla Umuma Yayın”, yeniden iletim, umuma iletim, temsil yetkisi ve üçüncü kişilerin seçtikleri yer ve zamanda Esere erişimi sağlamak suretiyle umuma iletim hakkını ve işbu sözleşmede belirlenen diğer hakları; yer, sayı ve muhteva itibariyle gayrimahdut, süre itibariyle ise işbu sözleşmenin imzalandığı tarihte yürürlükte bulunan kanunun öngördüğü koruma süresince münhasıran Yayıncıya devredilmiştir.
Ayrıca; Manevi haklar Eser Sahibinde (Bundan sonra Yetkilendirilmiş Yazar) kalır. Ancak Yayıncı, kendisine devredilen mali haklar çerçevesinde manevi hakları kullanma yetkisine sahiptir. Bu kapsamda FSEK’in 14. maddesinde düzenlenen “Umuma Arz Salahiyeti”, 15. maddede düzenlenen “Adın Belirtilmesi”, 16. maddede düzenlenen “Eserde Değişiklik Yapılmasını Önleme”, 17. maddede düzenlenen “Zilyede ve Malike Karşı Eser Sahibinin Kullanabileceği Hakları” üçüncü kişilere karşı ileri sürebilir. Buna karşılık, eser sahibinin şerefini ve itibarını zedeleyecek tarzdaki yayını Yetkilendirilmiş Yazarın önleme hakkı mahfuzdur.
Yayıncı, Eserin aslını ya da kopyalarını herhangi bir şekilde veya yöntemle tamamen veya kısmen çoğaltıp yayımlayabilir. Bu bağlamda Yayıncı, Eseri ciltli, ciltsiz yayımlayabileceği gibi, fasiküller hâlinde süreli ya da süresiz yayın formatında, değişik boylarda ve renklerde, görme engelliler için hazırlanacak yazı şekillerinde çoğaltıp yayımlayabilir. Yine Yayıncı, Eseri fiziki ortamda çoğaltıp yayımlayabileceği gibi, internet ve benzeri dijital ortamlar da dâhil olmak üzere bilgisayar, cep telefonu, CD, DVD gibi işaret, ses ve/veya görüntü nakline ve tekrarına yarayan, bilinen ya da ileride geliştirilecek olan ortamlarda da geçici ya da sürekli olarak çoğaltıp yayımlayabilir. Bu kapsamda Yayıncının, Eseri e-kitap ve z-kitap (zenginleştirilmiş kitap) gibi yeni teknolojinin gerektirdiği formatlarda ve mecralarda yayımlayabileceğini, iPhone, iPad, iPod ve Android gibi değişik formatlarda aplikasyonlarını yapabileceğini Yetkilendirilmiş Yazar, kabul, beyan ve taahhüt eder.
Yetkilendirilmiş Yazar, Eserin radyo-TV, uydu ve kablo gibi telli ya da telsiz araçlarla yayın ve yeniden yayın hakkı, umuma iletim, yeniden iletim, temsil yetkisi ile dijital iletim de dâhil olmak üzere üçüncü kişilerin seçtikleri yerde ve zamanda Esere erişimi sağlamak suretiyle umuma iletim, yeniden iletim ve temsil yetkisi hakkını Yayıncıya devir ve temlik etmiştir. Bu kapsamda interaktif uygulamalar, DVD, VCD, CD, MP3, video, GSM, EDGE, UMTS, 2.5G, 3G, LTE, 4G, DVBH, CDMA, HTML, XML, WAP, mobil TV, mobil streaming, mobil live streaming, catch-up, VOD, mobil, internet, sosyal medya, IPTV, WEBTV, HTML, XML, WAP, GSM, iPad, iPod, iPhone ve benzeri akıllı cihazlar ile mobil teknolojinin kullanıldığı cep telefonları ve sair mobil mecralar gibi sözleşmeye imza atıldığı tarihte bilinen ya da ileride geliştirilecek araçlarla yayın, erişimi sağlamak, umuma iletim, umuma erişim sağlama, yayın ve yeniden yayın hakkı ve yetkisi Yayıncıya ait olacaktır.
Yetkilendirilmiş Yazar, Yayıncıya Eserden doğan işleme hakkını ve yetkisini devir ve temlik etmiştir. Bu kapsamda Yayıncı, Eseri her dil ve lehçeye tercüme; müzik, sinema, opera ve tiyatro gibi eser türlerine dönüştürme veya bunlarla birlikte kullanma; sesli ve/veya görüntülü kitaba dönüştürme; külliyata dönüştürme; derleme, farklı yaş gruplarına göre seviyelendirme, uyarlama, özetleme ve veri tabanına ekleme, resimlendirmek suretiyle yayma gibi işleme ve bu işlemeler üzerindeki haklar ve yetkiler münhasıran Yayıncıya aittir.
Yayıncı, Eserin ticarileştirme (marchandasing) haklarının sahibidir. Bu bağlamda Yayıncı, Eserin adı, Eserde geçen herhangi bir karakter, karakterlerin isimleri, olayları, fotoğraf, çizgi ve resimleri, istediği şekilde ve istediği sektörde herhangi bir başka hizmet veya ürün ile birlikte promosyon ya da ticari olsun veya olmasın başkaca amaçlarla kullanabilir. Yayıncı, bu unsurları kendi adına marka veya alan adı olarak da tescil ettirebilir.
Çalışmanın bütün yazarları adına Yetkilendirilmiş Yazarı olarak, devir ve temlik ettiğim haklar bakımından devre ehil olduğumu, Eser üzerinde üçüncü kişilerin herhangi bir hakkının bulunmadığını, işbu sözleşme ile Yayıncıya devrettiğim hakların kendime ait olduğunu ve daha önce hiç kimseye bu hakları devretmediğimi; üçüncü kişilerin Eserin tümü ya da bir bölümü üzerinde herhangi bir hak iddia etmesi durumunda bundan doğabilecek tazminat ve diğer yasal sorumlulukların kendime ait olacağını; Yayıncının bu durumda uğrayabileceği her türlü zararı da derhal ve nakden tazmin edeceğimi ve Yayıncının bu nedenle işbu sözleşmeyi feshetme yetkisinin de bulunduğunu kabul ve beyan ederim.
Eserin Yetkilendirilmiş Yazarı olarak, Mütefekkir'in “Yazarlara Notlar” bölümündeki tüm koşulları kabul ettiğimi/ettiğimizi ve sunduğum/sunduğumuz çalışmanın etik kurallara uygun olarak hazırlandığını, yayımlanacak yazıda editöryal düzeltme yapma hakkının Mütefekkir'e devredildiğini tasdik ederim.
Yetkilendirilmiş Yazar olarak Derginiz OJS sistemine kendi kullanıcı adım ve şifremle girdiğimi ve ekranda gördüğüm “Telif hakkı devir formunu gördüm ve kabul ettim” ibaresini işaretleyerek işbu Telif Hakkı Devir Formunda yazan hususları kabul etmiş olduğumu beyan ederim.
