Kıraatlerin Tefsire Etkisi (İbn Âşûr Örneği)
DOI:
https://doi.org/10.30523/mutefekkir.130259Anahtar Kelimeler:
İbn Âşûr. Kıraat- Ferş- Nahiv- SarfÖz
Bu çalışmada kıraatlerin tefsire etkisi ferşî kıraat farklılıkları bağlamında ele alınacaktır. Ferşî kıraat farklılıkları ise nahiv ve sarf yönünden kıraat farklılıkları başlıkları altında örneklendirilecektir. Bu örneklendirmeler son dönem müfessirlerinden İbn Âşûr’un (ö.1 393/1973) tefsiri “et-Tahrîr ve’t-Tenvîr” üzerinden gerçekleştirilecektir. Verilen örnekler mütevatir kabul edilen kıraatlerden oluşacak şaz kıraatler yer verilmeyecektir. Amacımız, kıraatlerin ayetleri anlamlandırmadaki etkisini İbn Âşûr’un tefsiri çerçevesinde ele almaktır. Yeri geldikçe diğer kaynaklardan da istifade edilecektir.Referanslar
Abdurrahîm, Abdülcelîl, Lüğâtü’l-Kur’âni’l-Kerîm, Amman, 1981.
Aydın, İsmail, “Kur’ân’la İlgili İlk Filolojik Çalışmaların Tefsir İlmi Açısından Değerlendirilmesi”, Dinbilimleri Akademik Araştırma D.,XI(1), 2011, s. 51.
Bâzemül, Muhammed b. Ömer Salim, el-Kırâât ve Eseruhâ fi’l-Ahkâm ve’t-Tefsîr, Camiatü Ümmi’l-Kura, Arabistan, H.1412.
Coşkun, Ahmet ,“İbn Âşûr, Muhammed Tâhir”, DİA, İstanbul 1999, XIX, 332.
Çörtü, Mustafa Meral, Arapça Dil Bilgisi Sarf, İFAV, İstanbul, 2008.
Dağ, Mehmet, Geleneksel Kırâat Algısına Eleştirel Bir Yaklaşım, İSAM, İstanbul, 2011.
Dânî, Ebû Amr Osman b. Saîd , et-Teysîr fi’l-Kırâati’s-Seb’a, İstanbul, 1930.
Devserî, İbrahim b. Saîd, Muhtasaru’l-İbârât li Mu’cemi Mustalahâti’l-Kıraât, Daru’l-Hadarâ li’n-Neşri ve’t-Tevzî, Riyad, 1429/2008.
Dimyâtî, Ahmet b. Muhammed el-Bennâ, İthâfu Fudelâi’l-Beşer fi’l-Kırâati’l-Erbeati Aşere, thk. Enes Mihrah, Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, Beyrut, 2011.
Ebû Hayyân, Tefsîru’l-Bahri’l-Muhît, thk. Adil Ahmed-Ali Muhammed, Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, Beyrut, 1413/1993.
Ebû Şâme, Ebü’l-Kâsım (Ebû Muhammed) Şihâbüddîn Abdurrahmân b. İsmâîl b. İbrâhîm el-Makdisî, İbrâzü’l-Meânî min Hırzi’l-Emânî fi’l-Kırâati’s-Sebʿ, thk. İbrahim Atûh Avez, Dâr’ül-Kütübi’l-İlmiyye, ts.
Ebu’s-Suûd, Muhammed b. Muhammed el-Amâdî, Tefsîru Ebi’s-Suûd/İrşâdü’l-Akli’s-Selîm ilâ Mezâya’l-Kur’âni’l-Kerîm, Beyrut: ts.
Efendi, Mehmet Emîn, Umdetü’l-Hıllân fî İzâh-ı Zübdeti’l-İrfân, Asitane, İstanbul, ts.
Eren, Cüneyd-Uludaş, İbrahim, “Kıraat Farklılıklarının Fâtiha Sûresinin Yorumlanmasındaki Rolü”, Turkish Studies - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, Volume 9/2 Winter 2014, p. 623-637, Ankara-Turkey.
Ezheri, Muhammed b. Ahmed Ebû Mansûr, Meâni’l-Kıraât, thk. Mustafa Dervîş, Dâru’n-Neşr, Câmiatü Melik-i Suûdî, 1412/1991.
Ğalâyînî, Mustafa, Câmiu’d-Dürûsi’l-Arabiyye, el-Mektebetü’l-İslâmiyye, (I-III. ciltler birarada), İstanbul, 1966.
Ğâlî, Belkâsım,Şeyhu’l-Câmiı’l-AʿZami Muhammed et-Tâhir İbn Aşûr; Hayâtüh ve Asâruh, nşr. Dâru İbn Hazm, Beyrut, 1417/1996.
İbn Atiyye, Ebû Bekir Ebû Muhammed Abdülhak b. Gâlib b. Abdirrahman el-Muharibî el-Gırnatî el-Endelûsî, el-Muharraru’l-Vecîz fî Tefsîri Kitâbi’l-Azîz,thk. Abdüsselâm AbdüşŞâfiî Muhammed, Beyrut, 1422/2001.
İbnü’l-Cezerî, en-Neşr fi’l-Kırâati’l-Aşr, (2 cilt bir arada), Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, Beyrut, 1971.
İbn Cinnî, Ebu’l-Feth Osmân, el-Muhteseb fî Tebyîni Vücûhî Şevâzzi’l-Kıraâti ve’l-İzâh anhâ, thk. Ali en-Necdî Nâsıf-Abdülhalim en-Neccâr, Kahire, 1415/1994.
İbn Kesîr, Ebü’l-Fidâ İmâdüddîn İsmâîl b. Şihâbiddîn Ömer b. Dav’ b. Kesîr el-Kaysî, Tefsîru’l-Kur’âni’l-Azîm, thk. Sami b. Muhammed es-Selâme, Dâru-Tayyibe, Riyad, 1418-1997.
İbn Manzûr, Ebü’l-Fazl Cemâlüddîn Muhammed b. Mükerrem b. Alî b. Ahmed el-Ensârî er-Rüveyfiî, Lisânü’l-Arab, Beyrut, ts.
İbn Mücâhid, Ebû Bekr Ahmed b. Mûsâ b. el-Abbâs b. Mücâhid et-Temîmî, es-Seb’a fi’l-Kıraat, thk. Şevkî Dayf, Dâru’l-Meârif, Mısır, ts.
İbn Zencele, Abdurrahman b. Muhammed Ebû Züra, Huccetü’l-Kırâat, thk. Saîd el-Efgânî, Müessesetü’r-Risâle, Beyrut, 1982.
Karaçam, İsmail, Kur’ân İlminin Kur’ân Tefsirindeki Yeri ve Mütevâtir Kıraatlerin Yorum Farklılıklarına Etkisi, MÜİFV, İstanbul, 1996.
Karanî, Muhammed b. Sa’d b. Abdillah, el-İmam Muhammed Tâhir İbn Âşûr ve menhecühü fî tevcihi’l-kırâat min hılâli tefsiri’t-tahrîr ve’t-tenvîr, Suudi Arabistan, 1427/2006.
Kaya, Mehmet, İ’râb Değerlendirmelerinin Kur’an’ın Anlaşılmasındaki Rolü -Zemahşerî Örneği-, Erzurum, 2014.
Kılıç, Mustafa, Zemahşerî’nin el-Keşşâf’ında Kıraat Olgusu, (Basılmamış Doktora Tezi) MÜSBE, İstanbul, 2014.
Kurtubî, el-Câmi’ li-Ahkâmi’l-Ķur’ân, thk. Abdullah b. Hasen, Müesssetü’r-Risâle, Beyrut, 1427/2006.
Mahfuz, Muhammed, Teracimü’l-Müellifine’t-Tunusiyyin, Darü’l-Garbi’l-İslâmi, Beyrut, 1982.
Mekkî, Ebû Muhammed b. Ebî Talib Hemmûş el-Kaysî, el-Keşf an Vücûhi’l-Kırâati’s-Seb῾ ve İlelilâhâ ve Hicecihâ, thk. Muhyiddîn Ramazan, Müessesetü’r-Risâle, III, Baskı, Beyrut, 1984.
Muhaysin, Muhammed Salim,el-Muğnî fî Tevcîhi’l-Kırâati’-Aşri’l-Mütevâtirati, Kahire, 1993.
NurMuhammedov, Annaoraz, İbn Âşûr ve Mukaddimesi Bağlamında Tefsir Usûlündeki Yeri, (Basılmamış Doktora Tezi), UÜSBE, Bursa, 2005.
Pâlûvî, Abdülfettah, Zübdetü’l-İrfân, İstanbul, ts.
Râzi, Ebu Abdillâh (Ebü’l-Fazl) Fahrüddîn Muhammed b. Ömer b. Hüseyn et-Taberistânî, Mefâtihu’l-Gayb, (I-XXXII), Dâru’l-Fikr, Beyrut, 1401/1981.
Tantâvî, Muhammed, Neş’etü’n-Nahv, Kâhire, ts.
Taberi, Ebû Ca‘fer Muhammed b. Cerîr b. Yezîd el-Âmülî, Câmiu’l-Beyân fî Te’vili’l-Kur’ân, Thk. Ahmed Muhammed Şakir, Müessesetü’r-Risâle, 1420/2000.
Teftâzânî, Sa‘düddîn Mes‘ûd b. Fahriddîn Ömer b. Burhâniddîn Abdillâh el-Herevî el-Horâsânî, Şerhü’-l-Muhtasar alâ Telhîsi’l-Miftâh, Mektebetü’s-Sahâbe,Antep, ts.
Tirmizî, Ebû Îsâ Muhammed b. Îsâ b. Sevre, el-Câmiu’l-Kebîr, thk. Beşşâr Avved Ma’rûf, Dâru’l-Garbi’l-İslâmî, Beyrut, 1996.
Ünal, Mehmet, Kur’ân’ın Anlaşılmasında Kırâat Farklılıklarının Rolü, Ankara, 2005.
Vural, Faruk, Tahir b. Âşûr ve et-Tahrîr ve’t-Tenvîr İsimli Tefsiri, (Basılmamış Doktora Tezi), MÜSBE, İstanbul, 2002.
Yakut, Ahmed Süleyman, Zâhiratü’l-İ’râb fî’n-Nahvi’l-Arabiyyi, Dâru’l-Ma’rife, İskenderiye, 1994.
Zemahşerî, Muhammed b. Ömer Cârullâh Ebü’l-Kâsım, el-Keşşâf an Hakâiki Ğavâmidi’t-Tenzîl ve Uyûni’l-Egâvîl fî Vücühi’t-Te’vil, thk. Adil Ahmed-Ali Muavviz, nşr. Mektebetü’l-Abîkân, Riyad, 1418/1998.
Zerkeşî, Bedreddin Muhammed b. Abdillâh, el-Burhân fî ulûmi’l-Kur’ân, thk. Muhammed Ebu’l-Fadl İbrahim, Kahire, 1404/1984.
Zürkânî, Muhammed Abdülazîm, Menâhilü’l-irfân fî ulûmi’l-Kur’ân, thk. Fevvâz Ahmed Zümerlî, Beyrut, 1415/1995.
İndir
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı Bildirimi
Dergimize malale gönderen yazarlar, dergimizin online sistemine çalışmalarını yüklerken aşağıda belirtilen telif hakkı devir formunu okurlar ve onaylarlar.
MÜTEFEKKİR TELİF HAKKI DEVİR FORMU
Mütefekkir Editörlüğüne,
Derginiz OJS sisteminde başlığı ve yazarları belirtilen çalışma, yayımlanması için değerlendirilmek üzere yüklenmiştir. Bu çalışma daha önce hiçbir yerde yayımlanmamıştır, yayıma kabul edilmemiş ve değerlendirilmek üzere başka bir dergiye gönderilmemiştir.
Çalışmanın, yayıma kabul edilmesi durumunda Esere ilişkin 5846 Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun (FSEK’in) 21. maddesinde düzenlenen “İşleme Hakkı”nı, 22. maddesinde düzenlenen “Çoğaltma Hakkı”nı, 23. maddesinde düzenlenen “Yayma Hakkı”nı, 24. maddesinde düzenlenen “Temsil Hakkı”nı ve 25. maddesinde düzenlenen dijital iletim de dâhil olmak üzere “İ̇şaret Ses ve/veya Görüntü Nakline Yarayan Araçlarla Umuma Yayın”, yeniden iletim, umuma iletim, temsil yetkisi ve üçüncü kişilerin seçtikleri yer ve zamanda Esere erişimi sağlamak suretiyle umuma iletim hakkını ve işbu sözleşmede belirlenen diğer hakları; yer, sayı ve muhteva itibariyle gayrimahdut, süre itibariyle ise işbu sözleşmenin imzalandığı tarihte yürürlükte bulunan kanunun öngördüğü koruma süresince münhasıran Yayıncıya devredilmiştir.
Ayrıca; Manevi haklar Eser Sahibinde (Bundan sonra Yetkilendirilmiş Yazar) kalır. Ancak Yayıncı, kendisine devredilen mali haklar çerçevesinde manevi hakları kullanma yetkisine sahiptir. Bu kapsamda FSEK’in 14. maddesinde düzenlenen “Umuma Arz Salahiyeti”, 15. maddede düzenlenen “Adın Belirtilmesi”, 16. maddede düzenlenen “Eserde Değişiklik Yapılmasını Önleme”, 17. maddede düzenlenen “Zilyede ve Malike Karşı Eser Sahibinin Kullanabileceği Hakları” üçüncü kişilere karşı ileri sürebilir. Buna karşılık, eser sahibinin şerefini ve itibarını zedeleyecek tarzdaki yayını Yetkilendirilmiş Yazarın önleme hakkı mahfuzdur.
Yayıncı, Eserin aslını ya da kopyalarını herhangi bir şekilde veya yöntemle tamamen veya kısmen çoğaltıp yayımlayabilir. Bu bağlamda Yayıncı, Eseri ciltli, ciltsiz yayımlayabileceği gibi, fasiküller hâlinde süreli ya da süresiz yayın formatında, değişik boylarda ve renklerde, görme engelliler için hazırlanacak yazı şekillerinde çoğaltıp yayımlayabilir. Yine Yayıncı, Eseri fiziki ortamda çoğaltıp yayımlayabileceği gibi, internet ve benzeri dijital ortamlar da dâhil olmak üzere bilgisayar, cep telefonu, CD, DVD gibi işaret, ses ve/veya görüntü nakline ve tekrarına yarayan, bilinen ya da ileride geliştirilecek olan ortamlarda da geçici ya da sürekli olarak çoğaltıp yayımlayabilir. Bu kapsamda Yayıncının, Eseri e-kitap ve z-kitap (zenginleştirilmiş kitap) gibi yeni teknolojinin gerektirdiği formatlarda ve mecralarda yayımlayabileceğini, iPhone, iPad, iPod ve Android gibi değişik formatlarda aplikasyonlarını yapabileceğini Yetkilendirilmiş Yazar, kabul, beyan ve taahhüt eder.
Yetkilendirilmiş Yazar, Eserin radyo-TV, uydu ve kablo gibi telli ya da telsiz araçlarla yayın ve yeniden yayın hakkı, umuma iletim, yeniden iletim, temsil yetkisi ile dijital iletim de dâhil olmak üzere üçüncü kişilerin seçtikleri yerde ve zamanda Esere erişimi sağlamak suretiyle umuma iletim, yeniden iletim ve temsil yetkisi hakkını Yayıncıya devir ve temlik etmiştir. Bu kapsamda interaktif uygulamalar, DVD, VCD, CD, MP3, video, GSM, EDGE, UMTS, 2.5G, 3G, LTE, 4G, DVBH, CDMA, HTML, XML, WAP, mobil TV, mobil streaming, mobil live streaming, catch-up, VOD, mobil, internet, sosyal medya, IPTV, WEBTV, HTML, XML, WAP, GSM, iPad, iPod, iPhone ve benzeri akıllı cihazlar ile mobil teknolojinin kullanıldığı cep telefonları ve sair mobil mecralar gibi sözleşmeye imza atıldığı tarihte bilinen ya da ileride geliştirilecek araçlarla yayın, erişimi sağlamak, umuma iletim, umuma erişim sağlama, yayın ve yeniden yayın hakkı ve yetkisi Yayıncıya ait olacaktır.
Yetkilendirilmiş Yazar, Yayıncıya Eserden doğan işleme hakkını ve yetkisini devir ve temlik etmiştir. Bu kapsamda Yayıncı, Eseri her dil ve lehçeye tercüme; müzik, sinema, opera ve tiyatro gibi eser türlerine dönüştürme veya bunlarla birlikte kullanma; sesli ve/veya görüntülü kitaba dönüştürme; külliyata dönüştürme; derleme, farklı yaş gruplarına göre seviyelendirme, uyarlama, özetleme ve veri tabanına ekleme, resimlendirmek suretiyle yayma gibi işleme ve bu işlemeler üzerindeki haklar ve yetkiler münhasıran Yayıncıya aittir.
Yayıncı, Eserin ticarileştirme (marchandasing) haklarının sahibidir. Bu bağlamda Yayıncı, Eserin adı, Eserde geçen herhangi bir karakter, karakterlerin isimleri, olayları, fotoğraf, çizgi ve resimleri, istediği şekilde ve istediği sektörde herhangi bir başka hizmet veya ürün ile birlikte promosyon ya da ticari olsun veya olmasın başkaca amaçlarla kullanabilir. Yayıncı, bu unsurları kendi adına marka veya alan adı olarak da tescil ettirebilir.
Çalışmanın bütün yazarları adına Yetkilendirilmiş Yazarı olarak, devir ve temlik ettiğim haklar bakımından devre ehil olduğumu, Eser üzerinde üçüncü kişilerin herhangi bir hakkının bulunmadığını, işbu sözleşme ile Yayıncıya devrettiğim hakların kendime ait olduğunu ve daha önce hiç kimseye bu hakları devretmediğimi; üçüncü kişilerin Eserin tümü ya da bir bölümü üzerinde herhangi bir hak iddia etmesi durumunda bundan doğabilecek tazminat ve diğer yasal sorumlulukların kendime ait olacağını; Yayıncının bu durumda uğrayabileceği her türlü zararı da derhal ve nakden tazmin edeceğimi ve Yayıncının bu nedenle işbu sözleşmeyi feshetme yetkisinin de bulunduğunu kabul ve beyan ederim.
Eserin Yetkilendirilmiş Yazarı olarak, Mütefekkir'in “Yazarlara Notlar” bölümündeki tüm koşulları kabul ettiğimi/ettiğimizi ve sunduğum/sunduğumuz çalışmanın etik kurallara uygun olarak hazırlandığını, yayımlanacak yazıda editöryal düzeltme yapma hakkının Mütefekkir'e devredildiğini tasdik ederim.
Yetkilendirilmiş Yazar olarak Derginiz OJS sistemine kendi kullanıcı adım ve şifremle girdiğimi ve ekranda gördüğüm “Telif hakkı devir formunu gördüm ve kabul ettim” ibaresini işaretleyerek işbu Telif Hakkı Devir Formunda yazan hususları kabul etmiş olduğumu beyan ederim.
