Antonio Gramsci’nin ‘Hegemonya’ Kavramı Çerçevesinde Fetö’nün Kültürel Faaliyetleri
DOI:
https://doi.org/10.30523/mutefekkir.1034495Anahtar Kelimeler:
Din Sosyolojisi- Hegemonya- Fetö- Kültür- ToplumÖz
Bu makalede; Gramsci’nin ‘hegemonya’ kavramı çerçevesinde Fetö’nün Türkiye’de devlet ve toplum üzerinde tam tahakküm kurabilmek için kültürel sahada yapmış olduğu faaliyetlere odaklanılmaktadır. Gramsci’de sivil toplum alanı üzerinden gerçekleşen hegemonya kültürel ve ideolojik araçlarla kendini var etmektedir. Dahası hegemonya baskı ve dayatmadan ziyade ikna etmeye odaklı bir benimsetme modeline dayanmaktadır. Terör örgütü olarak tanımlanan Fetö’nün faaliyet tarzı ve yapmış olduğu çeşitli organizasyonlar hegemonya kavramı çerçevesinde analiz edilmeye muhtaçtır. Bu doğrultuda öncelikle Gramsci’nin hegemonya kavramı ele alınmakta ve sivil topluma bakışı değerlendirilmektedir. Akabinde tarihsel olarak Fetö yapılanması genel hatlarıyla anlatılmaktadır. Fetö’nün kültürel faaliyetleri çeşitli başlıklar altında sosyolojik perspektifle ortaya konularak, sonuç kısmıyla makale tamamlanmaktadır. Çalışmada kısa bir literatür taraması yapılmakta ve konu ile ilgili varsa daha önceki benzer çalışmalar incelenmektedir. Gülenist hareketin daha çok siyasal, ekonomik ve bürokratik kurumlarla ilişkisinin ön plana çıkartılması, sivil toplum ile kültürel alandaki çalışmaların gözden kaçırılmasına neden olmaktadır. Hegemonya kavramı üzerinden örgütün kültürel bağlamda analiz edilmesi, çalışmaya özgün bir bakış açısı kazandırmaktadır.
Referanslar
Aka, Asiye. “Antonio Gramsci ve Hegemonik Okul”. Sosyal Bilimler Dergisi 12/21 (Haziran 2009), 329-338.
Akkır, Ramazan. 17-25 Aralık’tan 15 Temmuz’a FETÖ. İstanbul: AZ Yayınları, 2016.
Aksoy, İlhan - Can, Candaş. “Hegemonya ve Karşı Hegemonik Sızıntılar: Yeni Bir Kavramsallaştırma Denemesi”. PESA Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi 2/3 (Ekim 2016), 62-76.
Akşam. “Kapatılan Üniversiteler Listesi” (08.09.2016) https://www.aksam.com.tr/guncel/kapatilan-universiteler-listesi/haber-535736
Anadolu Ajansı. “Gazeteciler ve Yazarlar Vakfı Fetö’nün Faaliyetleri İçin Kullanılmış” (16.01.2018) https://www.aa..tr/tr/15-temcommuz-darbe-girisimi/gazeteciler-ve-yazarlar-vakfi-fetonun-faaliyetleri-icin-kullanilmis/1032409
Aydın, Mehmet. “Türkiye’de Din-Devlet İlişkisi ve Laiklik”. Köprü Dergisi 51 (1995), 1-3.
Bağla, Lusin. “Antonio Gramsci ve Aydınların Rolü Sorunu”. Birikim Dergisi 23 (1977), 84-92.
Bank, Berker. “Gramsci’nin Devlet ve Hegemonya Kavramlarının Kuramsal Çözümlenmesi”. Sosyal Bilimler Dergisi 8/2 (2015), 1-39.
Bayraklı, Enes - Ulutaş, Ufuk. Fetö’nün Anatomisi. İstanbul: SETA Yayınları, 2017.
Büyükkara, Mehmet Ali vd. Gülen Yapılanması. İstanbul: İsam Yayınları, 2017.
Çaylak, Âdem – Kaymal, Cansu. “Dinci Tekelcilik Olarak Radikalizm: Gülenist Hareketin Öteki Algısı Üzerinden Eleştirel Analizi”, ADAM Akademi Dergisi 9/2 (2019), 347-354.
Çelik, Celaleddin. “Örgütlü Dini Gruplarda Hegemonik Dönüşüm: Nurculuktan Post-Nurculuğa, Cemaatten Örgüte Gülenist Yapının Sosyolojik Kodları”. İnsan & Toplum Dergisi 7/1 (2017), 36.
Demir, Hilmi. Gülen Örgütü: Ezoterik Bir Kült Cemaatin Radikalleşmesi, Ankara: Ay Yayınları, 2017.
Demir, Sertaç Timur - Çağlar, İsmail. Fetö’nün ve 15 Temmuz Darbe Girişiminin İletişim Stratejileri. İstanbul: SETA Yayınları, 2017.
DİYKB, Din İşleri Yüksek Kurulu Başkanlığı. Kendi Dilinden Fetö: Örgütlü Bir Din İstismarı. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 2017.
Döşkaya, Füsun. “Amerikan Board ve Fethullahçı Terör Örgütü”. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi 7/3 (Eylül 2020), 1431-1474.
Haklı, Salih Zeki. “15 Temmuz Darbe Girişimini Bürokratik Cemaatçilik Üzerinden Anlamak”, Liberal Düşünce Dergisi 84 (Güz 2016), 19-33.
Güman, Osman – Terzioğlu, Hülya. Dini İstismar Boyutuyla 15 Temmuz Darbe Girişiminin Arka Planı. İstanbul: Ensar Neşriyat, 2018.
Gürcan, Halil İbrahim. Medya ve İletişim. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları, 2012.
Gramsci, Antonio. Hapishane Defterleri. çev. Adnan Cemgil, İstanbul: Belge Yayınları, 2014.
Maria Macciocchi. “Hegemonya, Tarihi Blok, Devlet”. çev. Şirin Tekeli Birikim Dergisi 26 (Nisan 1997), 41-66.
Mardin, Şerif. Türkiye, İslam ve Sekülarizm. İstanbul: İletişim Yayınları, 2011.
Mardin, Şerif. Türkiye’de Toplum ve Siyaset. İstanbul: İletişim Yayınları, 2007.
Marx, Karl - Engels, Friedric. Komünist Manifesto. çev. Olcay Göçmen vd. İstanbul: Yordam Yayıncılık, 2008.
İGSB, İç Güvenlik Stratejileri Başkanlığı. FETÖ Fethullahçı Terör Örgütü. Ankara: İGSB Yayınları, 2019.
Okur, Mehmet Akif. “Gramsci, Hox ve Hegemonya: Yerelden Küresele, İktidarın Sosyolojisi Üzerine”. Uluslararası İlişkiler Dergisi 12/46 (2015), 131-151.
Özkan Erbay, Nur. Fethullahçı Terör Örgütü: Terörün Mesihi. Ankara: Elips Yayınları, 2020.
Özkök, Ertuğrul. “Abant Platformundaki Ünlüler”. Hürriyet (07 Temmuz 1999) https://www.hurriyet.com.tr/ertugrul-ozkok-abant-platformundaki-unluler-39089857
Özmen, Mevlüt. “McCemaat ve Yeni Dini Hareketten Terör Örgütüne: FETÖ”, Muhafazakâr Düşünce Dergisi 13/49 (Aralık 2016).
Öztürk, Mustafa. Din Sermayesinden İktidar Devşirmek: FETÖ, Ankara: Ankara Okulu Yayınları, 2017.
Robinson, William. “Küresel Kapitalizm ve Ulusötesi Kapitalist Hegemonya”. çev. Erdem Türközü, Praksis Dergisi 8 (2002), 125-168.
Sol Haber. “Abant Platformu Ne Tartıştı?” (13 Nisan 2012) https://haber.sol.org.tr/devlet-ve-siyaset/abant-platformu-ne-tartisti-haberi-52624
Şahin, Mehmet vd., Uluslararası Bir Tehdit Olarak FETÖ, (Ankara: Polis Akademisi Yayınları, 2018).
Taşkın, Yüksel. “Fethullah Gülen Portresi”. Hacettepe Üniversitesi İletişim Fakültesi Kültürel Çalışmalar Dergisi 3/1 (Mayıs 2016), 90-115.
Topaloğlu, Bekir. “Din Seçme Hürriyeti” Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 9/ 322-325. Ankara: TDV Yayınları, 1994.
Tunç, Ahmet - Atılgan, Ali. “Paralel Devlet Yapılanmasının Kamu Kurumlarına Sirayeti ve Bürokratik Vesayet Darbesi”. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 15 (Temmuz 2018), 79-104.
Tümer, Günay - Küçük, Abdurrahman. Dinler Tarihi. Ankara: Berikan Yayınları, 1997.
Yıldırım, Ergün. Öznenin Ölümü: Bir Hareketin Anatomisi, İstanbul: Timaş Yayınları, 2017.
İndir
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2021 Mütefekkir
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Telif Hakkı Bildirimi
Dergimize malale gönderen yazarlar, dergimizin online sistemine çalışmalarını yüklerken aşağıda belirtilen telif hakkı devir formunu okurlar ve onaylarlar.
MÜTEFEKKİR TELİF HAKKI DEVİR FORMU
Mütefekkir Editörlüğüne,
Derginiz OJS sisteminde başlığı ve yazarları belirtilen çalışma, yayımlanması için değerlendirilmek üzere yüklenmiştir. Bu çalışma daha önce hiçbir yerde yayımlanmamıştır, yayıma kabul edilmemiş ve değerlendirilmek üzere başka bir dergiye gönderilmemiştir.
Çalışmanın, yayıma kabul edilmesi durumunda Esere ilişkin 5846 Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun (FSEK’in) 21. maddesinde düzenlenen “İşleme Hakkı”nı, 22. maddesinde düzenlenen “Çoğaltma Hakkı”nı, 23. maddesinde düzenlenen “Yayma Hakkı”nı, 24. maddesinde düzenlenen “Temsil Hakkı”nı ve 25. maddesinde düzenlenen dijital iletim de dâhil olmak üzere “İ̇şaret Ses ve/veya Görüntü Nakline Yarayan Araçlarla Umuma Yayın”, yeniden iletim, umuma iletim, temsil yetkisi ve üçüncü kişilerin seçtikleri yer ve zamanda Esere erişimi sağlamak suretiyle umuma iletim hakkını ve işbu sözleşmede belirlenen diğer hakları; yer, sayı ve muhteva itibariyle gayrimahdut, süre itibariyle ise işbu sözleşmenin imzalandığı tarihte yürürlükte bulunan kanunun öngördüğü koruma süresince münhasıran Yayıncıya devredilmiştir.
Ayrıca; Manevi haklar Eser Sahibinde (Bundan sonra Yetkilendirilmiş Yazar) kalır. Ancak Yayıncı, kendisine devredilen mali haklar çerçevesinde manevi hakları kullanma yetkisine sahiptir. Bu kapsamda FSEK’in 14. maddesinde düzenlenen “Umuma Arz Salahiyeti”, 15. maddede düzenlenen “Adın Belirtilmesi”, 16. maddede düzenlenen “Eserde Değişiklik Yapılmasını Önleme”, 17. maddede düzenlenen “Zilyede ve Malike Karşı Eser Sahibinin Kullanabileceği Hakları” üçüncü kişilere karşı ileri sürebilir. Buna karşılık, eser sahibinin şerefini ve itibarını zedeleyecek tarzdaki yayını Yetkilendirilmiş Yazarın önleme hakkı mahfuzdur.
Yayıncı, Eserin aslını ya da kopyalarını herhangi bir şekilde veya yöntemle tamamen veya kısmen çoğaltıp yayımlayabilir. Bu bağlamda Yayıncı, Eseri ciltli, ciltsiz yayımlayabileceği gibi, fasiküller hâlinde süreli ya da süresiz yayın formatında, değişik boylarda ve renklerde, görme engelliler için hazırlanacak yazı şekillerinde çoğaltıp yayımlayabilir. Yine Yayıncı, Eseri fiziki ortamda çoğaltıp yayımlayabileceği gibi, internet ve benzeri dijital ortamlar da dâhil olmak üzere bilgisayar, cep telefonu, CD, DVD gibi işaret, ses ve/veya görüntü nakline ve tekrarına yarayan, bilinen ya da ileride geliştirilecek olan ortamlarda da geçici ya da sürekli olarak çoğaltıp yayımlayabilir. Bu kapsamda Yayıncının, Eseri e-kitap ve z-kitap (zenginleştirilmiş kitap) gibi yeni teknolojinin gerektirdiği formatlarda ve mecralarda yayımlayabileceğini, iPhone, iPad, iPod ve Android gibi değişik formatlarda aplikasyonlarını yapabileceğini Yetkilendirilmiş Yazar, kabul, beyan ve taahhüt eder.
Yetkilendirilmiş Yazar, Eserin radyo-TV, uydu ve kablo gibi telli ya da telsiz araçlarla yayın ve yeniden yayın hakkı, umuma iletim, yeniden iletim, temsil yetkisi ile dijital iletim de dâhil olmak üzere üçüncü kişilerin seçtikleri yerde ve zamanda Esere erişimi sağlamak suretiyle umuma iletim, yeniden iletim ve temsil yetkisi hakkını Yayıncıya devir ve temlik etmiştir. Bu kapsamda interaktif uygulamalar, DVD, VCD, CD, MP3, video, GSM, EDGE, UMTS, 2.5G, 3G, LTE, 4G, DVBH, CDMA, HTML, XML, WAP, mobil TV, mobil streaming, mobil live streaming, catch-up, VOD, mobil, internet, sosyal medya, IPTV, WEBTV, HTML, XML, WAP, GSM, iPad, iPod, iPhone ve benzeri akıllı cihazlar ile mobil teknolojinin kullanıldığı cep telefonları ve sair mobil mecralar gibi sözleşmeye imza atıldığı tarihte bilinen ya da ileride geliştirilecek araçlarla yayın, erişimi sağlamak, umuma iletim, umuma erişim sağlama, yayın ve yeniden yayın hakkı ve yetkisi Yayıncıya ait olacaktır.
Yetkilendirilmiş Yazar, Yayıncıya Eserden doğan işleme hakkını ve yetkisini devir ve temlik etmiştir. Bu kapsamda Yayıncı, Eseri her dil ve lehçeye tercüme; müzik, sinema, opera ve tiyatro gibi eser türlerine dönüştürme veya bunlarla birlikte kullanma; sesli ve/veya görüntülü kitaba dönüştürme; külliyata dönüştürme; derleme, farklı yaş gruplarına göre seviyelendirme, uyarlama, özetleme ve veri tabanına ekleme, resimlendirmek suretiyle yayma gibi işleme ve bu işlemeler üzerindeki haklar ve yetkiler münhasıran Yayıncıya aittir.
Yayıncı, Eserin ticarileştirme (marchandasing) haklarının sahibidir. Bu bağlamda Yayıncı, Eserin adı, Eserde geçen herhangi bir karakter, karakterlerin isimleri, olayları, fotoğraf, çizgi ve resimleri, istediği şekilde ve istediği sektörde herhangi bir başka hizmet veya ürün ile birlikte promosyon ya da ticari olsun veya olmasın başkaca amaçlarla kullanabilir. Yayıncı, bu unsurları kendi adına marka veya alan adı olarak da tescil ettirebilir.
Çalışmanın bütün yazarları adına Yetkilendirilmiş Yazarı olarak, devir ve temlik ettiğim haklar bakımından devre ehil olduğumu, Eser üzerinde üçüncü kişilerin herhangi bir hakkının bulunmadığını, işbu sözleşme ile Yayıncıya devrettiğim hakların kendime ait olduğunu ve daha önce hiç kimseye bu hakları devretmediğimi; üçüncü kişilerin Eserin tümü ya da bir bölümü üzerinde herhangi bir hak iddia etmesi durumunda bundan doğabilecek tazminat ve diğer yasal sorumlulukların kendime ait olacağını; Yayıncının bu durumda uğrayabileceği her türlü zararı da derhal ve nakden tazmin edeceğimi ve Yayıncının bu nedenle işbu sözleşmeyi feshetme yetkisinin de bulunduğunu kabul ve beyan ederim.
Eserin Yetkilendirilmiş Yazarı olarak, Mütefekkir'in “Yazarlara Notlar” bölümündeki tüm koşulları kabul ettiğimi/ettiğimizi ve sunduğum/sunduğumuz çalışmanın etik kurallara uygun olarak hazırlandığını, yayımlanacak yazıda editöryal düzeltme yapma hakkının Mütefekkir'e devredildiğini tasdik ederim.
Yetkilendirilmiş Yazar olarak Derginiz OJS sistemine kendi kullanıcı adım ve şifremle girdiğimi ve ekranda gördüğüm “Telif hakkı devir formunu gördüm ve kabul ettim” ibaresini işaretleyerek işbu Telif Hakkı Devir Formunda yazan hususları kabul etmiş olduğumu beyan ederim.
