Kur’an’ın Yakut ve Mercan Benzetmesinde Kadın

Main Article Content

İsmail BAYER
Artvin Çoruh Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Temel İslam Bilimleri Bölümü Arap Dili ve Belagatı Anabilim Dalı

Necattin HANAY
Aksaray Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi Temel İslam Bilimleri Bölümü Tefsir Anabilim Dalı

DOI:

10.30523/mutefekkir.939248
Atıf: Bayer, İsmail. Hanay, Necattin. "Kur’an’ın Yakut ve Mercan Benzetmesinde Kadın". Mütefekkir 8/15 (2021), 13-22. https://doi.org/10.30523/mutefekkir.939248

Zotero Mendeley EN EndNote

Öz

Kur’ân-ı Kerîm katmanlı bir kitaptır. “Mesânî (katlı/katmanlı/çok boyutlu/ikil)” oluş, yalnız bütünü değil her bir âyeti de niteler. Burada kastedilen yalnızca zâhir-bâtın ayırımı değil, zâhir alana ait anlamların çokluğu ve çeşitliliğidir. “Anlamın anlamları” şeklinde ifade edilebilecek bu yapının daha etkin değerlendirilmesi, Kur’ân’ın daha kapsamlı anlaşılması için önem arz eder. Bu bağlamda Rahmân sûresinde yer alan “Sanki onlar yakut ve mercan gibidirler” âyeti, cennet kadınlarının maddi güzelliklerini aşan özelliklerine ve dünyadaki izdüşümlerine de işaret etmektedir. Oturmuş bir karakter, toplumla bütünleşirken benliğini ve asaletini koruma, saadet kaynağı olma, barış, sabır, direnç, saflık, şeffaflık ve edep söz konusu teşbihin çağrıştırdığı dünya hayatına dair izdüşümlerdir. Bir başka ifadeyle bu özellikler, cennetlik kadınların meziyetleridir. Söz konusu benzetme, ayrıca eğitim metotları açısından veriler taşır. Olumlu yönde büyük değişimlere ivme kazandıracak ve insana mücevher değeri katacak devrimci eğitim, ancak onu harekete geçirecek dönüşüm noktalarını bilmekle mümkündür. İslâm kültüründe kendisi de yakuta benzetilen Hz. Peygamber’in eğitim mucizesinin altında yatan sırlardan biri de bu olmalıdır.

Anahtar Kelimeler:

Tefsir, Belâgat, Kadın, Yakut, Mercan.

Article Details

Kaynakça

  • Bayer, İsmail, Kur’ân Belağatı -Zemahşerî’nin Keşşâf Tefsirinde Belâğat Uygulamaları-, Konya: Tekin Kitabevi, 2018.
  • Beydâvî, Abdullâh b. Umar eş-Şîrâzî eş-Şâfîî, Envâru’t-tenzîl ve esrâru’t-te’vîl, 6. Cilt, İstanbul: el-Matbaatü’l-Âmire, 1320.
  • Bikâî, Burhâneddin Ebü’l-Hasen İbrahim Umar, Nazmu’d-dürer fî tenâsübi’l-âyâti ve’s-süver, Kahire: Dârü’l-Kitâbi’l-İslâmî, 1984.
  • Bursevî, İsmail Hakkı, Rûhu’l-beyân, Beyrut: Dâru İhyâi’t-Turâsi’l-Arabî, 2001.
  • Dârimî, Ebû Muhammed Abdullah b. Abdirrahmân ed-Dârimî, es-Sünen, thk. Hüseyin Selîm Esed ed-Dârânî, Riyad: Dârü’l-Muğnî, 2000.
  • Hâfız Muhammed Şîrâzî, Gazelhâ-yı Hâfız, nşr. Selim Nisari, Tahran: Müessese-i Ferheng-i Mıntıka, 1974.
  • İbn-i Abdilberr en-Nemerî, et-Temhîd limâ fi’l-Muvatta mine’I-meânî ve’l-esânid, thk. Muhammed el-Fellah, Mağrib: Vizâretu’l-Evkâf, 1402.
  • İbnü’l-Arabî, Muhyiddin, Tefsîru’l-Kur’âni’l-Kerîm, tsh. Abdulvâris Muhammed Alî, Lübnan: Dârü’l-Kutubi’l-ʿİlmiyye, 1971.
  • Kalkaşendî, Ebü’l-Abbâs Ahmed, Subhu’l-aʿşâ, Kahire: el-Matbaatu’l-Emîriyye,1915.
  • Nev’i, Divan (Tenkidli Basım), haz. Mertol Tulum, M. Ali Tanyeri, İstanbul: İ.Ü.E.F. Yayınları, 1977.
  • Râzî, el-Fahr Muhammed Diyâuddîn Umar, Mefâtîhu’l-gayb, 32 Cilt, Beyrut: Dârü’l-Fikr, 1981.
  • Safûrî, Abdurrahman, Nüzhetu’l-mecâlis ve müntehabü’n-nefâis, Mısır: el-Matbaatu’l-Kesteliyye, 1283.
  • Selvi, Dilaver, “Her Ayetin Bir Zahiri Bir Bâtini Vardir Hadisindeki Zahir ve Batin Kavramlari Üzerine Değerlendirmeler”, Dinbilimleri Akademik Araştirma Dergisi 11/2, (2011), 7-41.
  • Şâzelî, Ahmed b. Muhammed, el-Bahru’l-medîd, Beyrût: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2002.
  • Taberî, Câmiu’l-beyân ʿan te’vîli âyi’l-Kur’ân, Kâhire: Dârü’l-Hicr, 2001.
  • Tirmizî, Muhammed b. İsâ, Sünen, thk. Ahmed Muhammed Şâkir ve diğerleri, 5 Cilt, Beyrut: Dâru İhyâi’t-Türâsi’l-ʿArabî, ts.
  • Zemahşerî, Ebü’l-Kasım Cârullah Muhammed b. Ömer b. Ahmed, el-Keşşâf ʿan hakâik-i gavâmizi’t-te’vîl ve ʿuyûni’l-ekâvîl fî vücûhi’t-te’vîl, (Dört haşiyesiyle beraber: el-İntisaf, el-Kâfîyyuş-Şâfî, el-Merzûkî, Muşâhidu’l-İnsâf) tsh. Muhammed Abdusselâm Şâhîn, Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-ʿİlmiyye, 1424.