الفخر النرجسي في الشعر الجاهلي (دراسة أسلوبية نقدية)
DOI:
https://doi.org/10.30523/mutefekkir.939298Anahtar Kelimeler:
الشعر الجاهلي- الفخر- السلوك- النرجسية- الحالة النفسيةÖz
إنَّ علاقة الشعر بالنفس الإنسانية علاقة وطيدة، فالشعر وسيلة للتعبير عمّا يجيش في النفس الإنسانية من انفعالات وأحاسيس وعواطف وسلوكيات، والكلمات فيه مفاتيح أساسية لفهم شخصية قائلها، فالشخصية الحزينة تنشئ ألفاظًا وتعابير حزينة، والشخصية السعيدة تولِّد ألفاظًا وتعابير سعيدة، فالشخصية هي المحرّك الأساسي للكلمات، وهي الينبوع الوافر للأحاسيس والعواطف، والشعراء أبناء بيئاتهم، فكلّما كانت البيئة راقية حَضرية أَخرجَ الشاعرُ كلامًا راقيًّا مُفعمًا بالمشاعر النبيلة المتزنة، وكلّما كانت البيئة مُتدنيّة بدوية أَخرجَ الشاعرُ كلامًا مُتدنيًّا ينمُّ عن مشاعر قبيحةٍ مضطربةٍ، وقد لعبت البيئة الجاهلية -بما تحتويه من مفارقات طبقية- دورًا كبيرًا في بروز النرجسية في أشعار بعض الشعراء، نرجسية يسودها التفاخر بتعاظم (الأنا) وحب الذات وإلغاء دور الآخر في ساحات الصراع الميداني أو الكلامي، مُتجلّية في الإحساس بدنو مرتبة الشرف و النسب أو بروز النشوة بارتفاع الذات الماجنة العاشقة لجسد المرأة ومفاتنها، أو الإحساس بتعالي الذات المغرورة الطامحة إلى التسلّط والطموح. جاء البحث ليعبّر عن الفخر في الشعر الجاهلي ولكن ليس الفخر الذي عرفتْهُ كُتب الأدب و دواوين الشعر، إنّما هو فخر من نوع خاصٍّ امتزج مع الحال النَّفسية للشاعر ليخرجَ لنا فخرًا نرجسيًا يتماشى وذاته الشاعر المتعالية على غيرها بإحساس العظمة والرفعة.
Referanslar
Abdülmelik b. Kureyb el-Asmaî. Fuhûletü’ş-şuʿarâʾ. Beyrut: Dârü’l-Kitâbi’l-Cedîd, 1980.
Absî, Urve b. el-Verd. ed-Dîvân. thk. Esma Ebû Bekr Muhammed. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1992.
A’şâ, Meymûn b. Kays. ed-Dîvân. Beyrut: Dârü’l-Kalem, 1993.
Bağdâdî, Abdülkadir b. Ömer. Hizânetü’l-edeb ve lübbü lübâbi lisani’l-Arab, thk. Abdüsselam Muhammed Hârun. Kahire: Mektebetü’l-Hâncî, 1997.
Bakkâr, Yusuf. İtticâhât fi’l-gazeli fi’l-karni’s-sânî’l-hicrî. Beyrut: Dârü’l-Endelüs, 1986.
Bedevi, Abde. eş-Şu’arâu’s-sûd ve hasâisuhum fi’ş-ş’iri’l-arabî. Kahire: el-Hey’etü’l-Mısriyyetü’l-’Âmme li’l-Kitâb, 1988.
Cüde, Âmel. “en-Nercisiyye ve ʿalâkatuhâ bi’l-asabiyye ledâ ʿayyine min talebeti câmiati el-aksâ”. Gazze: Mecelletu Câmi’ati’l-İslâmiyyeti li’d-Dirâsâti’t-Terbeviyyeti ve’n-Nefsiyye, 2/20, 2012.
David Matsumoto, The Cambridge Dictionary of psychology (New york, Cambridge university press, 2009.
Ensârî, Hassân b. Sâbit. ed-Dîvân. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1994.
Halîf, Yusuf. Dirâsât fi’ş-ş’iri’l-Cahîlî. Kahire: Dâru Garîb, 1981.
İbn Kuteybe, Abdullāh b. Müslim. eş-Şi’r ve’ş-şu’arâ. thk. Ahmet Muhammed Şakir. Kahire: Dârü’l-Ma’ârif, 1982.
İbn Reşîk, Ebû Alî el-Hasen b. Reşîk el-Ezdî el-Mesîlî el-Kayrevânî. el-ʿUmde fî meḥâsini’ş-şiʿr ve âdâbih. thk. Muhammed Muhyiddîn Abdulhamid. Beyrut: Dârü’l-Cîl, 1981.
İbnü’l-Esîr, Necmeddîn Ahmed b. İsmâîl el-Halebî. Cevherü’l-kenz. thk. Muhammed Seyîd Osman. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2012.
İmruülkays b. Hucr. ed-Dîvân. thk. Muhammad Ebü’l-Fazl İbrahim. Kahire: Dârü’l-Ma’ârif, 1984.
İsa, Hasan Ahmed. el-İbdâ’u fi’l-fenni ve’l-İlm. Kuveyt: el-Meclisü’l-Vatanî li’l-Lugât ve’l-Funûn ve’l-Âdâb, 1979.
İsfahanî, Ali b. Hüseyin b. Muhammed Ebü’l-Ferec. Kitabu’l-eğânî. Kahire: Dârü’l-Kütübi’l-Mısriyye, 1369/1950.
Mekkî, et-Tahir Ahmed. İmruü’l-kays hayâtuhû ve şi’ruhû. Kahire: Dârü’l-Ma’ârif, 1995.
Mühelhil, Adî b. Rebîa. ed-Dîvân. Kahire: ed-Dârü’l-ʿÂlemiyye, ts.
Nebevî, Abdulaziz. Dîvân Benî Bakır. Kahire: Dârü’z-Zehra, 1989.
Nebevî, Abdulaziz. el-Mer’etu fî şi’ri’l-A’şâ. Kahire: Dârü’s-Sadr, 1987.
Robert Michael Bagby, And others, Dsm-Iv personality disorders and the five-factor model of personality: Amulti-method examination of domain and facet-level predictions. USA: Eurpean Journal of Personality, 19/4, 2005.
Rûmiyye, Vehb. Kasîdetü’l-medh hattâ nihâyeti’l-asri’l-Emevî beyne’l-usûl ve’l-ihyâi ve’t-tecdîd. Dımaşk: Vizaretü’s-Sekâfe, 1981.
Sakûr, Mâlik. Beyne’n-nercisiyye ve’l-gurûr ve veremi’l-ene. Dımaşk: Mecelletü’l-Mevkifi’l-Edebî, 2015.
Sigmund Freud, Mâ fevka mebdei’l-lezze, çev. İshak Ramzi, Kahire: Dârü’l-Maarif, 1966.
Summe, Düreyd. ed-Dîvân. thk. Ömer Abdurresûl. Kahire: Dârü’l-Ma’ârif, 1980.
Suyûfî, ʿİsâm. el-Mer’et fi’t-turâsi’l-arabî fi’l-edebi’l-câhilî. Beyrut: Dârü’l-Fikr, 1991.
Şenferâ, Sâbit b. Mâlik. ed-Dîvân. Beyrut: Dârül-Kitabi’l-Arabî, 1996.
Tağlibî, Amr b. Külsûm. ed-Dîvân. Beyrut: Dârül-Kitabi’l-Arabî, 1991.
Tufeyl, Âmir. ed-Dîvân. Beyrut: Dâru Sadır, 1979.
Tuleymât, Gâzî vd. el-Edebü’l-câhilî (Kadâyâ-ağrâda-A’lâme-funûne). Beyrut: Dârü’l-Fikr, ts.
Tuncî, Muhammed. el-Mu’cemü’l-mufassal fi’l-edeb. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1992.
Zeydü’l-Hayl, Zeyd b. el-Mühelhil. ed-Dîvân. Bağdat: Dâru’n-Nu’man, 1968.
Zübeydî, Amr b. Ma’dikerib. ed-Dîvân. Riyad: Matbaatü’l-Abîkân, 1994.
İndir
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı Bildirimi
Dergimize malale gönderen yazarlar, dergimizin online sistemine çalışmalarını yüklerken aşağıda belirtilen telif hakkı devir formunu okurlar ve onaylarlar.
MÜTEFEKKİR TELİF HAKKI DEVİR FORMU
Mütefekkir Editörlüğüne,
Derginiz OJS sisteminde başlığı ve yazarları belirtilen çalışma, yayımlanması için değerlendirilmek üzere yüklenmiştir. Bu çalışma daha önce hiçbir yerde yayımlanmamıştır, yayıma kabul edilmemiş ve değerlendirilmek üzere başka bir dergiye gönderilmemiştir.
Çalışmanın, yayıma kabul edilmesi durumunda Esere ilişkin 5846 Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun (FSEK’in) 21. maddesinde düzenlenen “İşleme Hakkı”nı, 22. maddesinde düzenlenen “Çoğaltma Hakkı”nı, 23. maddesinde düzenlenen “Yayma Hakkı”nı, 24. maddesinde düzenlenen “Temsil Hakkı”nı ve 25. maddesinde düzenlenen dijital iletim de dâhil olmak üzere “İ̇şaret Ses ve/veya Görüntü Nakline Yarayan Araçlarla Umuma Yayın”, yeniden iletim, umuma iletim, temsil yetkisi ve üçüncü kişilerin seçtikleri yer ve zamanda Esere erişimi sağlamak suretiyle umuma iletim hakkını ve işbu sözleşmede belirlenen diğer hakları; yer, sayı ve muhteva itibariyle gayrimahdut, süre itibariyle ise işbu sözleşmenin imzalandığı tarihte yürürlükte bulunan kanunun öngördüğü koruma süresince münhasıran Yayıncıya devredilmiştir.
Ayrıca; Manevi haklar Eser Sahibinde (Bundan sonra Yetkilendirilmiş Yazar) kalır. Ancak Yayıncı, kendisine devredilen mali haklar çerçevesinde manevi hakları kullanma yetkisine sahiptir. Bu kapsamda FSEK’in 14. maddesinde düzenlenen “Umuma Arz Salahiyeti”, 15. maddede düzenlenen “Adın Belirtilmesi”, 16. maddede düzenlenen “Eserde Değişiklik Yapılmasını Önleme”, 17. maddede düzenlenen “Zilyede ve Malike Karşı Eser Sahibinin Kullanabileceği Hakları” üçüncü kişilere karşı ileri sürebilir. Buna karşılık, eser sahibinin şerefini ve itibarını zedeleyecek tarzdaki yayını Yetkilendirilmiş Yazarın önleme hakkı mahfuzdur.
Yayıncı, Eserin aslını ya da kopyalarını herhangi bir şekilde veya yöntemle tamamen veya kısmen çoğaltıp yayımlayabilir. Bu bağlamda Yayıncı, Eseri ciltli, ciltsiz yayımlayabileceği gibi, fasiküller hâlinde süreli ya da süresiz yayın formatında, değişik boylarda ve renklerde, görme engelliler için hazırlanacak yazı şekillerinde çoğaltıp yayımlayabilir. Yine Yayıncı, Eseri fiziki ortamda çoğaltıp yayımlayabileceği gibi, internet ve benzeri dijital ortamlar da dâhil olmak üzere bilgisayar, cep telefonu, CD, DVD gibi işaret, ses ve/veya görüntü nakline ve tekrarına yarayan, bilinen ya da ileride geliştirilecek olan ortamlarda da geçici ya da sürekli olarak çoğaltıp yayımlayabilir. Bu kapsamda Yayıncının, Eseri e-kitap ve z-kitap (zenginleştirilmiş kitap) gibi yeni teknolojinin gerektirdiği formatlarda ve mecralarda yayımlayabileceğini, iPhone, iPad, iPod ve Android gibi değişik formatlarda aplikasyonlarını yapabileceğini Yetkilendirilmiş Yazar, kabul, beyan ve taahhüt eder.
Yetkilendirilmiş Yazar, Eserin radyo-TV, uydu ve kablo gibi telli ya da telsiz araçlarla yayın ve yeniden yayın hakkı, umuma iletim, yeniden iletim, temsil yetkisi ile dijital iletim de dâhil olmak üzere üçüncü kişilerin seçtikleri yerde ve zamanda Esere erişimi sağlamak suretiyle umuma iletim, yeniden iletim ve temsil yetkisi hakkını Yayıncıya devir ve temlik etmiştir. Bu kapsamda interaktif uygulamalar, DVD, VCD, CD, MP3, video, GSM, EDGE, UMTS, 2.5G, 3G, LTE, 4G, DVBH, CDMA, HTML, XML, WAP, mobil TV, mobil streaming, mobil live streaming, catch-up, VOD, mobil, internet, sosyal medya, IPTV, WEBTV, HTML, XML, WAP, GSM, iPad, iPod, iPhone ve benzeri akıllı cihazlar ile mobil teknolojinin kullanıldığı cep telefonları ve sair mobil mecralar gibi sözleşmeye imza atıldığı tarihte bilinen ya da ileride geliştirilecek araçlarla yayın, erişimi sağlamak, umuma iletim, umuma erişim sağlama, yayın ve yeniden yayın hakkı ve yetkisi Yayıncıya ait olacaktır.
Yetkilendirilmiş Yazar, Yayıncıya Eserden doğan işleme hakkını ve yetkisini devir ve temlik etmiştir. Bu kapsamda Yayıncı, Eseri her dil ve lehçeye tercüme; müzik, sinema, opera ve tiyatro gibi eser türlerine dönüştürme veya bunlarla birlikte kullanma; sesli ve/veya görüntülü kitaba dönüştürme; külliyata dönüştürme; derleme, farklı yaş gruplarına göre seviyelendirme, uyarlama, özetleme ve veri tabanına ekleme, resimlendirmek suretiyle yayma gibi işleme ve bu işlemeler üzerindeki haklar ve yetkiler münhasıran Yayıncıya aittir.
Yayıncı, Eserin ticarileştirme (marchandasing) haklarının sahibidir. Bu bağlamda Yayıncı, Eserin adı, Eserde geçen herhangi bir karakter, karakterlerin isimleri, olayları, fotoğraf, çizgi ve resimleri, istediği şekilde ve istediği sektörde herhangi bir başka hizmet veya ürün ile birlikte promosyon ya da ticari olsun veya olmasın başkaca amaçlarla kullanabilir. Yayıncı, bu unsurları kendi adına marka veya alan adı olarak da tescil ettirebilir.
Çalışmanın bütün yazarları adına Yetkilendirilmiş Yazarı olarak, devir ve temlik ettiğim haklar bakımından devre ehil olduğumu, Eser üzerinde üçüncü kişilerin herhangi bir hakkının bulunmadığını, işbu sözleşme ile Yayıncıya devrettiğim hakların kendime ait olduğunu ve daha önce hiç kimseye bu hakları devretmediğimi; üçüncü kişilerin Eserin tümü ya da bir bölümü üzerinde herhangi bir hak iddia etmesi durumunda bundan doğabilecek tazminat ve diğer yasal sorumlulukların kendime ait olacağını; Yayıncının bu durumda uğrayabileceği her türlü zararı da derhal ve nakden tazmin edeceğimi ve Yayıncının bu nedenle işbu sözleşmeyi feshetme yetkisinin de bulunduğunu kabul ve beyan ederim.
Eserin Yetkilendirilmiş Yazarı olarak, Mütefekkir'in “Yazarlara Notlar” bölümündeki tüm koşulları kabul ettiğimi/ettiğimizi ve sunduğum/sunduğumuz çalışmanın etik kurallara uygun olarak hazırlandığını, yayımlanacak yazıda editöryal düzeltme yapma hakkının Mütefekkir'e devredildiğini tasdik ederim.
Yetkilendirilmiş Yazar olarak Derginiz OJS sistemine kendi kullanıcı adım ve şifremle girdiğimi ve ekranda gördüğüm “Telif hakkı devir formunu gördüm ve kabul ettim” ibaresini işaretleyerek işbu Telif Hakkı Devir Formunda yazan hususları kabul etmiş olduğumu beyan ederim.
