İbnü’l-Hümâm’a Göre İnsan Hürriyeti Meselesi

Main Article Content

Halil ÖZTÜRK
Yozgat Bozok Üniversitesi
Atıf: Öztürk, Halil. "İbnü’l-Hümâm’a Göre İnsan Hürriyeti Meselesi". Mütefekkir 7/14 (2020), 391-420.

Zotero Mendeley EN EndNote

Öz

İnsanın özgürlüğü sorunu insan var olduğundan itibaren tartışılan, günümüzde de tartışılmaya devam eden meselelerden birisidir. Bireyin yaratıcı karşısındaki durumu, yaratıcının iradesi ve kudretiyle insanın eylemleri arasındaki ilişkisinin boyutu, bireyin kendi fiilleri ile arasında ne tür bir bağın olduğu tarzındaki soruların özünü insanın eylemlerinde özgür olup olmadığı ve bu ilişkinin nasıl izah edilmesinin gerekliliği oluşturmaktadır. İslâm’ın düşünce sisteminde varlığın kaynağı Allah’tır. Bu sebeple Allah ile insan arasında yaratıcı ve yaratılan münasebeti vardır. Mutlak irade, ilim, kudret, kuvvet ve yaratma vasfına sahip olan yaratıcı karşısında, dünyada yegane sorumlu ve yaptıklarından hesap verecek varlık olan insanın eylemlerindeki sorumluluğunun boyutunu ortaya koyabilmek için İslam itikâdî düşünce ekolleri birbirinden farklı birtakım görüşler ortaya koymuşlardır. Bir kısmı insanı robot konumuna indirgeyerek mekanik insan modeli ortaya koyarken, kimisi de tamamen bağımsız, kendi kendine yetebilen bir insan kurgulamaktadır. Bu iki insan tipinin ötesinde üçüncü bir insan özelliği ortaya konulmuştur ki, o da özgür olmakla birlikte bu özgürlüğünün bir sınırının olduğunu ortaya koyan anlayıştır. Bu çalışmada İbnü’l-Hümâm’ın insanın eylemlerini yerine getirirken özgür olup olmadığı hakkındaki görüşleri irade, kudret, fiil, kesb, kaza ve kader gibi kavramlardan yola çıkarak ortaya konulacaktır.

Article Details