التوازن البيئي في الشريعة الإسلامية
DOI:
https://doi.org/10.30523/mutefekkir.828403Anahtar Kelimeler:
İslam Hukuku- Fıkıh- Çevre Hukuku- Ekolojik Denge- İslam ve ÇevreÖz
Bu araştırma ekolojik dengenin İslam hukuku ile ilişkisini ele almaktadır. Zira çevrenin ve ekolojik dengenin korunması yeryüzündeki tüm insanların hayatlarına dokunduğu için günümüz dünyasında önemli bir konu haline gelmiştir. İslam kültürüne dair kitaplarda çevre sorunlarıyla ilgili ayrıntılı hükümler bulmak zordur. Ancak Müslümanları ilgilendiren tüm konuları kapsamasından ve her zaman-mekâna uygun olma esnekliğinden dolayı İslam hukuku, ekolojik denge gibi güncel konulara ayak uyduracak metinlere, ilkelere ve kurallara sahiptir. İslam hukuku ile ekolojik denge konusu arasındaki ilişki, araştırma çerçevesinde beş bölüme ayırarak incelenmeye çalışılmıştır. İlk bölüm ekolojik denge kavramına ve İslam hukuku ile bağlantısına tahsis edilmiştir. İkinci bölümde ekolojik dengeyi korumadaki en önemli İslami ilkeler vurgulanmış, üçüncü bölümde de İslam hukukunun ekolojik dengeyi korumadaki amaçları ele alınmıştır. Dördüncü bölümde ise bu konudaki en önemli fıkhî kurallardan ve bunların ekolojik dengedeki uygulamalarından bahsedilmiştir. Son bölümde ise bozulan ekolojik dengenin güçlendirilmesinin İslam'daki en önemli yollarına işaret edilmiştir.
Referanslar
Âlu-Borno, Muhammed Sıdkî. el-Vecîz fî îzâhi kavâidi’l-fıkhi’l-külliye. 4. Basım. Beyrut: Müessesetü’r-Risâle, 1416/1996.
el-Âmirî, Ahmed b. Abdulkerîm. el-Ceddü’l-hasîs fî beyâni mâ leyse bi hadîs. thk. Bekir Abdullah. Riyâd: Dâru’r-Râye, 1412/1991.
el-Avedî, Suâd Abdullah. el-Bîe ve’t-tenmiyetü’l-müstedâme. Kuveyt: el-Cem’iyyetü’l-Kuveytiyye li Himâyeti’l-Bîe, 1424/2003.
Azib, Ahmed Muhammed. el-Bîe ve ri’âyetühâ fî dav’i makâsıdi’ş-şerâti’s-Suûdiyye. Mü’temeru’l-İslam ve’s-Selâm bi Külliyeti’l-Âdâbi Câmiati’d-Dammâm. Suudi Arabistan: Câmiati’d-Dammâm, 1433/2012.
el-Bikâ’î, İbrahim b. Ömer. Nazmü’d-dürer fî tenâsübi’l-âyâti ve’s-süver. 22 Cilt. Kahire: Dâru’l-Kitâbi’l-İslâmî, ts.
Buhârî, Muhammed b. İsmâil. el-Edebü’l-müfred. thk. Semîr b. Emîn. Riyâd: Mektebetü’l-Maarif lin-Neşri ve’t-Tevzî, 1419/1988.
Buhârî, Muhammed b. İsmâil. Sahîhu’l-Buhârî. thk. Muhammed Zuheyr. 9. Cilt. Beyrut: Daru Tavku’n-Necât, 1422/2001.
Câsim, Nasayyef. Ri‘âyetü’l-bîe fi’l-İslâm min mes’ûliyyâti’d-devle. Tikrit: Mecelletü Câmi’ati Tikrit li’l-‘Ulûm, Sayı: 4, 1433/2012.
Ebu’l-Ayneyn, Ali Halil. et-Terbiyetü’l-İslâmiyye ve tenmiyetü’l-müctema‘i’l-İslâmî. Medîne: Mektebetü İbrahim el-Halebî, 1407/1987.
Ebû Dâvud, Süleyman b. el-Eş ’as. Sünenü Ebî Dâvud. thk. Şuayb el-Arnavut. 7 Cilt. Beyrut: Dâru’r-Risâleti’l-Âlemiyye, 1430/2009.
Ebû Hayyân, Muhammed b. Yûsuf. el-Bahru’l-muhît fi’t-tefsîr. thk. Sıdkî Muhammed. 10 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Fikr, 1420/2000.
el-Feyyûmî, Ahmed b. Muhammed. el-Misbâhu’l-münîr fî ğarîbi’ş-Şerhi’l-kebîr. Beyrut: el-Mektebetü’l-İlmiyye, ts.
Gazzâlî, Muhammed b. Muhammed. el-Mustasfâ. thk. Muhammed Abdu’s-Selâm. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1413/1993.
Ğânim, Hüseyin Mustafa. el-İslâm ve himâyetü’l-bîe mine’t-televvüs. Mekke: Merkezü Buhûsu’d-Dirâsâti’l-İslâmiyye bi Câmiati Ümmi’l-Kurâ, 1418/1997.
Hamza, Mustafa. el-İslâm ve’l-bîe. Ribat: Matbaatü’l-Emniye, 1438/2016.
İbn Aşûr, Muhammed bin Tâhir. Makâsıdü’ş-şer‘iyye’l-İslâmiyye, thk. Muhammed el-Habîb. 3 Cilt. Katar: Vizâratü’l-Evkâf ve’ş-Şuûni’l-İslâmiyye, 1419/2004.
İbn Atıyye, Abdu’l-Hakk b. Gâlib. el-Muharraru’l-vecîz fî tefsîri’l-Kitâbi’l-Azîz, 6 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kütübü’l-‘İlmiyye, 1422/2002.
İbn Hanbel, Ahmed eş-Şeybânî. Musnedu’l-İmam Ahmed. thk: Şuayb Arnavut vd. 45 Cilt. Beyrut: Muesesetü’r-Risâle, 1421/2001.
İbn Kesir, İsmail b. Ömer. Tefsîru’l-Kur’âni’l-‘Azîm. thk. Sami Selâme. Riyâd: Dâru Taybe li’t-Tevzî’ ve’n-Neşr, 1420/1999.
İbn Mace, Muhammed b. Yezid. Sünenü İbn Mace. thk. Şuayb Arnavut vd. 5 Cilt. Beyrut: Dâru’r-Risâleti’l-Âlemiyye, 1430/2009.
İbn Manzûr, Muhammed b. Mükrim. Lisânu’l-Arab. 15 Cilt. 3. Basım. Beyrut: Dâru Sâdır, 1414/1993.
İbn Nuceym, İbrahim b. Muhammed. el-eşbâh ve’n-nazâir. thk. Zekeriya Umeyrât. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1419/1999.
İslam, Ahmed Midhat. et-Televvüs müşkiletü’l-‘asr. Kuveyt: Daru’l-Ma’rife, 1411/1990.
el-Karafî, Ahmed b. İdris. Envâru’l-burûk fî envâi’l-furûk. 4 Cilt. Beyrut: Âlemu’l-Kütüb, ts.
el-Kardâvî, Yusuf. Ri‘âyetü’l-bîe fî’ş-şerî’ati’l-İslâmiyye. Kahire: Dâru’ş-Şurûk, 1421/2001.
el-Kinânî, Muhammed b. İbrahim. Tahrîru’l-ahkâm fî tedbîri ehli’l-İslâm. Thk: Fuad Abdu’l-Mun’im. 3. Basım. Katar: Dâru’s-Sekâfe, 1408/1988.
el-Kurtubî, Muhammed Ahmed. el-Câmi’ li ahkâmi’l-Kur’ân. thk. Ahmed el-Berdûnî. 2. Basım. 20 Cilt. Kahire: Dâru’l-Kütübi’l-Mısriyye, 1384/1964.
Mâverdî, Ali b. Muhammed. el-Ahkâmu’s-sultâniyye, Thk: Ahmed Câd. Kahire: Dâru’l-Hadîs, 1427/2006.
el-Milîcî, Ahmed Abdu’l-Aziz. et-Tevâzunu’l-bî’î beyne’l-‘ilmi ve’l-îmân. Dubai: Câizetü Dubai ed-Devliyye li’l-Kur’âni’l-Kerîm, 1429/2008.
el-Mubârek, Muhammed b. Abdu’l-Azîz. Ri’âyetü’l-bîe min hılâli’t-tak’îdi’l-usûliyyi ve’l-fıkhî. Riyâd: Mecelletü’l-Cem’iyyeti’l-Fıkhiyyeti’s-Suûdiyye, 17, 1435/2013.
Müslim, b. el-Haccâc en-Nisâbûrî. Sahîh-u Müslim. thk. Muhammed Fuad Abdulbâkî. 5 Cilt. Beyrut: Dâru İhyâi’t-Türâsi’l-Arabiy, ts.
en-Neccâr, Abdu’l-Mecîd Ömer. Kadâya’l-bie min manzûrin İslâmiyyin, 2. Basım. Katar: Vizâratü’l-Evkâf ve’ş-Şuûni’l-İslâmiyye, 1425/2004.
en-Nesâî, Ahmed bin Şuayb. es-Sünenü’l-kübrâ. Thk: Hasan Şelebî. 10 Cilt. Beyrut: Müessesetü’r-Risale, 1421/2001.
Râgıb el-İsfahânî, Hüseyin b. Muhammed. el-Müfredât fî garîbi’l-Kur’ân. thk. Sâfvân Adnân. Dımaşk: Dâru’l-Kalem, 1412/1991.
er-Raysûnî, Ahmed. Nazariyyetü’l-makâsıd ‘inde’l-İmam eş-Şâtıbî. 2. Basım. Riyad: ed-Dâru’l-Âlemiyye li’l-Kütübi’l-İslâmî, 1412/1992.
es-San‘ânî, Muhammed b. İsmail. Sübülü’s-selâm. 2 Cilt. Kahire: Dâru’l-Hadîs, ts.
es-Suyûtî, Abdurrahman b. Ebû Bekr. el-Eşbâh ve’n-nazâir. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1411/1990.
Şâtıbî, İbrahim b. Musa. el-Muvâfakât. thk. Meşhur Âlu Süleyman. 7 Cilt. Kahire: Dâru bin Affân, 1417/1997.
Şihâte, Abdullah. Ru’yetü’d-dîni’l-İslâmî fi’l-hıfâz ala’l-bîe. Mısır: Dâru’ş-Şurûk, 1421/2001.
Zerkâ, Ahmed b. Muhammed. Şerhu’l-kavâidi’l-fıkhiyye. Ta’lîk: Mustafa Ahmed ez-Zerkâ. 2. Basım. Dımaşk: Dâru’l-Kalem, 1409/1989.
Zerkeşî, Muhammed b. Abdullah. el-Bahru’l-muhît fî usûli’l-fıkh. 8 Cilt. Kahire: Dâru’l-Kütübî, 1414/1994.
Zuhaylî, Muhammed Mustafa. el-Kavâidu’l-fıkhiyye ve tatbîkâtuha fî’lmezâhibi’l-erba’a. 2 Cilt. Dımaşk: Dâru’l-Fikr, 1427/2006.
ez-Zu’bî, Isâm Ahmed. el-Bîe min manzûrin terbeviyyin İslâmiyyin. Risaletü’l-Macister, fî Külliyeti’t-Terbiye ve’d-Dirâsâti’l-İslâmiyye, Ürdün: Câmiatü’l-Yermûk, 1422/2001.
İndir
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı Bildirimi
Dergimize malale gönderen yazarlar, dergimizin online sistemine çalışmalarını yüklerken aşağıda belirtilen telif hakkı devir formunu okurlar ve onaylarlar.
MÜTEFEKKİR TELİF HAKKI DEVİR FORMU
Mütefekkir Editörlüğüne,
Derginiz OJS sisteminde başlığı ve yazarları belirtilen çalışma, yayımlanması için değerlendirilmek üzere yüklenmiştir. Bu çalışma daha önce hiçbir yerde yayımlanmamıştır, yayıma kabul edilmemiş ve değerlendirilmek üzere başka bir dergiye gönderilmemiştir.
Çalışmanın, yayıma kabul edilmesi durumunda Esere ilişkin 5846 Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun (FSEK’in) 21. maddesinde düzenlenen “İşleme Hakkı”nı, 22. maddesinde düzenlenen “Çoğaltma Hakkı”nı, 23. maddesinde düzenlenen “Yayma Hakkı”nı, 24. maddesinde düzenlenen “Temsil Hakkı”nı ve 25. maddesinde düzenlenen dijital iletim de dâhil olmak üzere “İ̇şaret Ses ve/veya Görüntü Nakline Yarayan Araçlarla Umuma Yayın”, yeniden iletim, umuma iletim, temsil yetkisi ve üçüncü kişilerin seçtikleri yer ve zamanda Esere erişimi sağlamak suretiyle umuma iletim hakkını ve işbu sözleşmede belirlenen diğer hakları; yer, sayı ve muhteva itibariyle gayrimahdut, süre itibariyle ise işbu sözleşmenin imzalandığı tarihte yürürlükte bulunan kanunun öngördüğü koruma süresince münhasıran Yayıncıya devredilmiştir.
Ayrıca; Manevi haklar Eser Sahibinde (Bundan sonra Yetkilendirilmiş Yazar) kalır. Ancak Yayıncı, kendisine devredilen mali haklar çerçevesinde manevi hakları kullanma yetkisine sahiptir. Bu kapsamda FSEK’in 14. maddesinde düzenlenen “Umuma Arz Salahiyeti”, 15. maddede düzenlenen “Adın Belirtilmesi”, 16. maddede düzenlenen “Eserde Değişiklik Yapılmasını Önleme”, 17. maddede düzenlenen “Zilyede ve Malike Karşı Eser Sahibinin Kullanabileceği Hakları” üçüncü kişilere karşı ileri sürebilir. Buna karşılık, eser sahibinin şerefini ve itibarını zedeleyecek tarzdaki yayını Yetkilendirilmiş Yazarın önleme hakkı mahfuzdur.
Yayıncı, Eserin aslını ya da kopyalarını herhangi bir şekilde veya yöntemle tamamen veya kısmen çoğaltıp yayımlayabilir. Bu bağlamda Yayıncı, Eseri ciltli, ciltsiz yayımlayabileceği gibi, fasiküller hâlinde süreli ya da süresiz yayın formatında, değişik boylarda ve renklerde, görme engelliler için hazırlanacak yazı şekillerinde çoğaltıp yayımlayabilir. Yine Yayıncı, Eseri fiziki ortamda çoğaltıp yayımlayabileceği gibi, internet ve benzeri dijital ortamlar da dâhil olmak üzere bilgisayar, cep telefonu, CD, DVD gibi işaret, ses ve/veya görüntü nakline ve tekrarına yarayan, bilinen ya da ileride geliştirilecek olan ortamlarda da geçici ya da sürekli olarak çoğaltıp yayımlayabilir. Bu kapsamda Yayıncının, Eseri e-kitap ve z-kitap (zenginleştirilmiş kitap) gibi yeni teknolojinin gerektirdiği formatlarda ve mecralarda yayımlayabileceğini, iPhone, iPad, iPod ve Android gibi değişik formatlarda aplikasyonlarını yapabileceğini Yetkilendirilmiş Yazar, kabul, beyan ve taahhüt eder.
Yetkilendirilmiş Yazar, Eserin radyo-TV, uydu ve kablo gibi telli ya da telsiz araçlarla yayın ve yeniden yayın hakkı, umuma iletim, yeniden iletim, temsil yetkisi ile dijital iletim de dâhil olmak üzere üçüncü kişilerin seçtikleri yerde ve zamanda Esere erişimi sağlamak suretiyle umuma iletim, yeniden iletim ve temsil yetkisi hakkını Yayıncıya devir ve temlik etmiştir. Bu kapsamda interaktif uygulamalar, DVD, VCD, CD, MP3, video, GSM, EDGE, UMTS, 2.5G, 3G, LTE, 4G, DVBH, CDMA, HTML, XML, WAP, mobil TV, mobil streaming, mobil live streaming, catch-up, VOD, mobil, internet, sosyal medya, IPTV, WEBTV, HTML, XML, WAP, GSM, iPad, iPod, iPhone ve benzeri akıllı cihazlar ile mobil teknolojinin kullanıldığı cep telefonları ve sair mobil mecralar gibi sözleşmeye imza atıldığı tarihte bilinen ya da ileride geliştirilecek araçlarla yayın, erişimi sağlamak, umuma iletim, umuma erişim sağlama, yayın ve yeniden yayın hakkı ve yetkisi Yayıncıya ait olacaktır.
Yetkilendirilmiş Yazar, Yayıncıya Eserden doğan işleme hakkını ve yetkisini devir ve temlik etmiştir. Bu kapsamda Yayıncı, Eseri her dil ve lehçeye tercüme; müzik, sinema, opera ve tiyatro gibi eser türlerine dönüştürme veya bunlarla birlikte kullanma; sesli ve/veya görüntülü kitaba dönüştürme; külliyata dönüştürme; derleme, farklı yaş gruplarına göre seviyelendirme, uyarlama, özetleme ve veri tabanına ekleme, resimlendirmek suretiyle yayma gibi işleme ve bu işlemeler üzerindeki haklar ve yetkiler münhasıran Yayıncıya aittir.
Yayıncı, Eserin ticarileştirme (marchandasing) haklarının sahibidir. Bu bağlamda Yayıncı, Eserin adı, Eserde geçen herhangi bir karakter, karakterlerin isimleri, olayları, fotoğraf, çizgi ve resimleri, istediği şekilde ve istediği sektörde herhangi bir başka hizmet veya ürün ile birlikte promosyon ya da ticari olsun veya olmasın başkaca amaçlarla kullanabilir. Yayıncı, bu unsurları kendi adına marka veya alan adı olarak da tescil ettirebilir.
Çalışmanın bütün yazarları adına Yetkilendirilmiş Yazarı olarak, devir ve temlik ettiğim haklar bakımından devre ehil olduğumu, Eser üzerinde üçüncü kişilerin herhangi bir hakkının bulunmadığını, işbu sözleşme ile Yayıncıya devrettiğim hakların kendime ait olduğunu ve daha önce hiç kimseye bu hakları devretmediğimi; üçüncü kişilerin Eserin tümü ya da bir bölümü üzerinde herhangi bir hak iddia etmesi durumunda bundan doğabilecek tazminat ve diğer yasal sorumlulukların kendime ait olacağını; Yayıncının bu durumda uğrayabileceği her türlü zararı da derhal ve nakden tazmin edeceğimi ve Yayıncının bu nedenle işbu sözleşmeyi feshetme yetkisinin de bulunduğunu kabul ve beyan ederim.
Eserin Yetkilendirilmiş Yazarı olarak, Mütefekkir'in “Yazarlara Notlar” bölümündeki tüm koşulları kabul ettiğimi/ettiğimizi ve sunduğum/sunduğumuz çalışmanın etik kurallara uygun olarak hazırlandığını, yayımlanacak yazıda editöryal düzeltme yapma hakkının Mütefekkir'e devredildiğini tasdik ederim.
Yetkilendirilmiş Yazar olarak Derginiz OJS sistemine kendi kullanıcı adım ve şifremle girdiğimi ve ekranda gördüğüm “Telif hakkı devir formunu gördüm ve kabul ettim” ibaresini işaretleyerek işbu Telif Hakkı Devir Formunda yazan hususları kabul etmiş olduğumu beyan ederim.
