التوازن البيئي في الشريعة الإسلامية

Main Article Content

Atıf: Elmedeni, Enes. "التوازن البيئي في الشريعة الإسلامية". Mütefekkir 7/14 (2020), 421-440. https://doi.org/10.30523/mutefekkir.828403

Zotero Mendeley EN EndNote

Öz

Bu araştırma ekolojik dengenin İslam hukuku ile ilişkisini ele almaktadır. Zira çevrenin ve ekolojik dengenin korunması yeryüzündeki tüm insanların hayatlarına dokunduğu için günümüz dünyasında önemli bir konu haline gelmiştir. İslam kültürüne dair kitaplarda çevre sorunlarıyla ilgili ayrıntılı hükümler bulmak zordur. Ancak Müslümanları ilgilendiren tüm konuları kapsamasından ve her zaman-mekâna uygun olma esnekliğinden dolayı İslam hukuku, ekolojik denge gibi güncel konulara ayak uyduracak metinlere, ilkelere ve kurallara sahiptir. İslam hukuku ile ekolojik denge konusu arasındaki ilişki, araştırma çerçevesinde beş bölüme ayırarak incelenmeye çalışılmıştır. İlk bölüm ekolojik denge kavramına ve İslam hukuku ile bağlantısına tahsis edilmiştir. İkinci bölümde ekolojik dengeyi korumadaki en önemli İslami ilkeler vurgulanmış, üçüncü bölümde de İslam hukukunun ekolojik dengeyi korumadaki amaçları ele alınmıştır. Dördüncü bölümde ise bu konudaki en önemli fıkhî kurallardan ve bunların ekolojik dengedeki uygulamalarından bahsedilmiştir. Son bölümde ise bozulan ekolojik dengenin güçlendirilmesinin İslam'daki en önemli yollarına işaret edilmiştir.

Anahtar Kelimeler:

İslam Hukuku, Fıkıh, Çevre Hukuku, Ekolojik Denge, İslam ve Çevre

Article Details

Kaynakça

  • Âlu-Borno, Muhammed Sıdkî. el-Vecîz fî îzâhi kavâidi’l-fıkhi’l-külliye. 4. Basım. Beyrut: Müessesetü’r-Risâle, 1416/1996.
  • el-Âmirî, Ahmed b. Abdulkerîm. el-Ceddü’l-hasîs fî beyâni mâ leyse bi hadîs. thk. Bekir Abdullah. Riyâd: Dâru’r-Râye, 1412/1991.
  • el-Avedî, Suâd Abdullah. el-Bîe ve’t-tenmiyetü’l-müstedâme. Kuveyt: el-Cem’iyyetü’l-Kuveytiyye li Himâyeti’l-Bîe, 1424/2003.
  • Azib, Ahmed Muhammed. el-Bîe ve ri’âyetühâ fî dav’i makâsıdi’ş-şerâti’s-Suûdiyye. Mü’temeru’l-İslam ve’s-Selâm bi Külliyeti’l-Âdâbi Câmiati’d-Dammâm. Suudi Arabistan: Câmiati’d-Dammâm, 1433/2012.
  • el-Bikâ’î, İbrahim b. Ömer. Nazmü’d-dürer fî tenâsübi’l-âyâti ve’s-süver. 22 Cilt. Kahire: Dâru’l-Kitâbi’l-İslâmî, ts.
  • Buhârî, Muhammed b. İsmâil. el-Edebü’l-müfred. thk. Semîr b. Emîn. Riyâd: Mektebetü’l-Maarif lin-Neşri ve’t-Tevzî, 1419/1988.
  • Buhârî, Muhammed b. İsmâil. Sahîhu’l-Buhârî. thk. Muhammed Zuheyr. 9. Cilt. Beyrut: Daru Tavku’n-Necât, 1422/2001.
  • Câsim, Nasayyef. Ri‘âyetü’l-bîe fi’l-İslâm min mes’ûliyyâti’d-devle. Tikrit: Mecelletü Câmi’ati Tikrit li’l-‘Ulûm, Sayı: 4, 1433/2012.
  • Ebu’l-Ayneyn, Ali Halil. et-Terbiyetü’l-İslâmiyye ve tenmiyetü’l-müctema‘i’l-İslâmî. Medîne: Mektebetü İbrahim el-Halebî, 1407/1987.
  • Ebû Dâvud, Süleyman b. el-Eş ’as. Sünenü Ebî Dâvud. thk. Şuayb el-Arnavut. 7 Cilt. Beyrut: Dâru’r-Risâleti’l-Âlemiyye, 1430/2009.
  • Ebû Hayyân, Muhammed b. Yûsuf. el-Bahru’l-muhît fi’t-tefsîr. thk. Sıdkî Muhammed. 10 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Fikr, 1420/2000.
  • el-Feyyûmî, Ahmed b. Muhammed. el-Misbâhu’l-münîr fî ğarîbi’ş-Şerhi’l-kebîr. Beyrut: el-Mektebetü’l-İlmiyye, ts.
  • Gazzâlî, Muhammed b. Muhammed. el-Mustasfâ. thk. Muhammed Abdu’s-Selâm. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1413/1993.
  • Ğânim, Hüseyin Mustafa. el-İslâm ve himâyetü’l-bîe mine’t-televvüs. Mekke: Merkezü Buhûsu’d-Dirâsâti’l-İslâmiyye bi Câmiati Ümmi’l-Kurâ, 1418/1997.
  • Hamza, Mustafa. el-İslâm ve’l-bîe. Ribat: Matbaatü’l-Emniye, 1438/2016.
  • İbn Aşûr, Muhammed bin Tâhir. Makâsıdü’ş-şer‘iyye’l-İslâmiyye, thk. Muhammed el-Habîb. 3 Cilt. Katar: Vizâratü’l-Evkâf ve’ş-Şuûni’l-İslâmiyye, 1419/2004.
  • İbn Atıyye, Abdu’l-Hakk b. Gâlib. el-Muharraru’l-vecîz fî tefsîri’l-Kitâbi’l-Azîz, 6 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kütübü’l-‘İlmiyye, 1422/2002.
  • İbn Hanbel, Ahmed eş-Şeybânî. Musnedu’l-İmam Ahmed. thk: Şuayb Arnavut vd. 45 Cilt. Beyrut: Muesesetü’r-Risâle, 1421/2001.
  • İbn Kesir, İsmail b. Ömer. Tefsîru’l-Kur’âni’l-‘Azîm. thk. Sami Selâme. Riyâd: Dâru Taybe li’t-Tevzî’ ve’n-Neşr, 1420/1999.
  • İbn Mace, Muhammed b. Yezid. Sünenü İbn Mace. thk. Şuayb Arnavut vd. 5 Cilt. Beyrut: Dâru’r-Risâleti’l-Âlemiyye, 1430/2009.
  • İbn Manzûr, Muhammed b. Mükrim. Lisânu’l-Arab. 15 Cilt. 3. Basım. Beyrut: Dâru Sâdır, 1414/1993.
  • İbn Nuceym, İbrahim b. Muhammed. el-eşbâh ve’n-nazâir. thk. Zekeriya Umeyrât. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1419/1999.
  • İslam, Ahmed Midhat. et-Televvüs müşkiletü’l-‘asr. Kuveyt: Daru’l-Ma’rife, 1411/1990.
  • el-Karafî, Ahmed b. İdris. Envâru’l-burûk fî envâi’l-furûk. 4 Cilt. Beyrut: Âlemu’l-Kütüb, ts.
  • el-Kardâvî, Yusuf. Ri‘âyetü’l-bîe fî’ş-şerî’ati’l-İslâmiyye. Kahire: Dâru’ş-Şurûk, 1421/2001.
  • el-Kinânî, Muhammed b. İbrahim. Tahrîru’l-ahkâm fî tedbîri ehli’l-İslâm. Thk: Fuad Abdu’l-Mun’im. 3. Basım. Katar: Dâru’s-Sekâfe, 1408/1988.
  • el-Kurtubî, Muhammed Ahmed. el-Câmi’ li ahkâmi’l-Kur’ân. thk. Ahmed el-Berdûnî. 2. Basım. 20 Cilt. Kahire: Dâru’l-Kütübi’l-Mısriyye, 1384/1964.
  • Mâverdî, Ali b. Muhammed. el-Ahkâmu’s-sultâniyye, Thk: Ahmed Câd. Kahire: Dâru’l-Hadîs, 1427/2006.
  • el-Milîcî, Ahmed Abdu’l-Aziz. et-Tevâzunu’l-bî’î beyne’l-‘ilmi ve’l-îmân. Dubai: Câizetü Dubai ed-Devliyye li’l-Kur’âni’l-Kerîm, 1429/2008.
  • el-Mubârek, Muhammed b. Abdu’l-Azîz. Ri’âyetü’l-bîe min hılâli’t-tak’îdi’l-usûliyyi ve’l-fıkhî. Riyâd: Mecelletü’l-Cem’iyyeti’l-Fıkhiyyeti’s-Suûdiyye, 17, 1435/2013.
  • Müslim, b. el-Haccâc en-Nisâbûrî. Sahîh-u Müslim. thk. Muhammed Fuad Abdulbâkî. 5 Cilt. Beyrut: Dâru İhyâi’t-Türâsi’l-Arabiy, ts.
  • en-Neccâr, Abdu’l-Mecîd Ömer. Kadâya’l-bie min manzûrin İslâmiyyin, 2. Basım. Katar: Vizâratü’l-Evkâf ve’ş-Şuûni’l-İslâmiyye, 1425/2004.
  • en-Nesâî, Ahmed bin Şuayb. es-Sünenü’l-kübrâ. Thk: Hasan Şelebî. 10 Cilt. Beyrut: Müessesetü’r-Risale, 1421/2001.
  • Râgıb el-İsfahânî, Hüseyin b. Muhammed. el-Müfredât fî garîbi’l-Kur’ân. thk. Sâfvân Adnân. Dımaşk: Dâru’l-Kalem, 1412/1991.
  • er-Raysûnî, Ahmed. Nazariyyetü’l-makâsıd ‘inde’l-İmam eş-Şâtıbî. 2. Basım. Riyad: ed-Dâru’l-Âlemiyye li’l-Kütübi’l-İslâmî, 1412/1992.
  • es-San‘ânî, Muhammed b. İsmail. Sübülü’s-selâm. 2 Cilt. Kahire: Dâru’l-Hadîs, ts.
  • es-Suyûtî, Abdurrahman b. Ebû Bekr. el-Eşbâh ve’n-nazâir. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1411/1990.
  • Şâtıbî, İbrahim b. Musa. el-Muvâfakât. thk. Meşhur Âlu Süleyman. 7 Cilt. Kahire: Dâru bin Affân, 1417/1997.
  • Şihâte, Abdullah. Ru’yetü’d-dîni’l-İslâmî fi’l-hıfâz ala’l-bîe. Mısır: Dâru’ş-Şurûk, 1421/2001.
  • Zerkâ, Ahmed b. Muhammed. Şerhu’l-kavâidi’l-fıkhiyye. Ta’lîk: Mustafa Ahmed ez-Zerkâ. 2. Basım. Dımaşk: Dâru’l-Kalem, 1409/1989.
  • Zerkeşî, Muhammed b. Abdullah. el-Bahru’l-muhît fî usûli’l-fıkh. 8 Cilt. Kahire: Dâru’l-Kütübî, 1414/1994.
  • Zuhaylî, Muhammed Mustafa. el-Kavâidu’l-fıkhiyye ve tatbîkâtuha fî’lmezâhibi’l-erba’a. 2 Cilt. Dımaşk: Dâru’l-Fikr, 1427/2006.
  • ez-Zu’bî, Isâm Ahmed. el-Bîe min manzûrin terbeviyyin İslâmiyyin. Risaletü’l-Macister, fî Külliyeti’t-Terbiye ve’d-Dirâsâti’l-İslâmiyye, Ürdün: Câmiatü’l-Yermûk, 1422/2001.