Cüneyd-i Bağdâdîye Göre Velâyet

Main Article Content

Ahmet T. KARAMUSTAFA
Maryland Üniversitesi, Amerika Birleşik Devletleri

Melek KARACAN
Aksaray Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi Temel İslam Bilimleri Bölümü Tasavvuf Anabilim Dalı

DOI:

10.30523/mutefekkir.758031
Atıf: Karamustafa, Ahmet T. - Karacan, Melek. "Cüneyd-i Bağdâdîye Göre Velâyet". Mütefekkir 7/13 (2020): 283-290. https://doi.org/10.30523/mutefekkir.758031.

Zotero Mendeley EN EndNote

Öz

Sûfiler tanrı ve insan arasındaki ilişkiye dair tüm meseleleri, “süreklilik” ve “doğrudanlık” esasından hareketle izah etmeye çalışmışlardır. Bundandır ki Sûfiler Allah’ın kullarına hitabı olan vahyin, Hz. Peygamber’in vefatıyla sona ermiş olduğu kanaatine mukabil sûfiler “velâyet” teorisini geliştirerek vahyin nübüvvetten sonraki formu saydıkları “hikmet”in kesilmezliğini ve insanların peygamberlerin tavassutu olmadan da Allah ile doğrudan ve özel bir bağ kurabileceklerini savunmuşlardır. İnsanın mahiyeti ve tekamülüne ilişkin tahlillerin merkezine yerleştirilen bu teori aracılığıyla sûfiler, ezelî hikmet olan Kur'ân-ı Kerîm’in sonsuz anlam katmanlarına veya hakikatin bilgisine her zaman için; ama yalnızca “seçilmiş olanlar” tarafından vakıf olunabileceği iddiasını gündeme getirmektedirler. Dolayısıyla Allah’ın ezelde seçtiği kişilere yani velîlerine hasrettiği makam olarak velâyet, insanın epistemik anlamda ulaşabileceği en nihai mertebenin ne olabileceği sorusuna tasavvuf kanadından gelen bir cevap olarak görülebilir. Bu makale de çoğu zaman Hakim Tirmizî’nin Hatmü’l-Evliyâ isimli eseri üzerinden yürütülen velâyet teorisine ilişkin modern araştırmaların sarf-ı nazar ettiği Tirmizî öncesi sufilerden Cüneyd-i Bağdâdî’nin görüşlerini ortaya koyarak, velayet araştırmalarındaki odak alanını genişletmeyi amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler:

Tasavvuf, Velâyet, Cüneyd-i Bağdâdî, Tirmizî, İlahi Seçim

Article Details

Kaynakça

  • Abdel-Kader. The Life, Personality and Writings of al-Junayd. E. J. W. Gibb Memorial Series. New Series: Londra, 1962.
  • Ateş, Süleyman. Cüneyd-i Bağdadi: Hayatı, Eserleri ve Mektupları. İstanbul, 1962.
  • Bernd Radtke, ‘The Concept of Wilāya in Early Sufism’, [içinde: The Heritage of Sufism, Classical Persian Sufism from its Origins to Rūmī. Londra, 1993.
  • Böwering, Gerhard. The Mystical Vision of Existence in Classical Islam: The Qurʾānic Hermeneutics of the Ṣūfī Sahl at-Tustarī (ö. 283/869). Berlin-New York, 1980.
  • Chodkiewicz, Michel. Seal of the Saints: Prophethood and Sainthood in the Doctrine of Ibn ʿArabī. çev. L. Sherrard. Cambridge, 1993.
  • Gramlich, Richard. Alte Vorbilder des Sufitums. Wiesbaden, 1995.
  • Landolt, Hermann. ‘Walāyah’, ER, 15.
  • Nwyia, Paul. Exégèse Coranique et Langage Mystique: Nouvel Essai sur le Lexique Technique des Mystiques Musulmans. Beyrut, 1970.
  • Radtke, Bernd, O’Kane, J. The Concept of Sainthood in Early Islamic Mysticism. Richmond: Surrey, 1996.
  • Radtke, Bernd. ‘Tirmidiana Minora. Oriens. 34 (1994). 242-298.
  • van Ess, Josef. Die Gedankenwelt des Ḥārith al-Muḥāsibī. Bonn, 1961.