Sa‘dî-i Şîrâzî’nin Gazellerinden Örneklerle Farsça Bağımlı Birleşik Cümle Çeşitleri

Main Article Content

Pelin Seval ÇAĞLAYAN ESEN
Gaziosmanpaşa Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Eski Türk Edebiyatı Anabilim Dalı

DOI:

10.30523/mutefekkir.758012
Atıf: Çağlayan Esen, Pelin Seval. "Sa‘dî-i Şîrâzî’nin Gazellerinden Örneklerle Farsça Bağımlı Birleşik Cümle Çeşitleri". Mütefekkir 7/13 (2020): 241-256. https://doi.org/10.30523/mutefekkir.758012.

Zotero Mendeley EN EndNote

Öz

İnsanlar arasında iletişim ve anlaşmayı sağlayan en küçük dil birimi, tam ve anlamlı mesaj ileten sözcükler dizisi olarak tanımlanan cümle, anlamlarına, yüklemlerine, kuruluşlarına ve yapılarına göre çeşitli türlere ayrılmaktadır. Cümleler yargı bildirir. Bazı cümlelerde bir yargı bazı cümlelerde ise birden çok yargı bulunur; buna bağlı olarak Farsça cümleler basit ve birleşik olmak üzere sınıflandırılır.


Çalışmanın konusunu oluşturan bağımlı birleşik cümleler, birleşik cümle türlerinden biridir. Bağımlı birleşik cümleler bağlaçlı veya bağlaçsız olarak çeşitli anlam ilgileriyle birbirine bağlanır; anlatılmak istenen asıl yargıyı bildiren bir temel cümle ile ona bağlı olarak kullanılan bir ya da birkaç yan cümleden oluşur. Çalışmada bu cümle türü Fars edebiyatının en büyük şairlerinden, VII/XIII. yüzyılda yaşamış, dünyaca meşhur Bostân ve Gülistân adlı eserlerin sahibi, büyük söz ustası Saʻdî-i Şîrâzî’nin gazellerinden örneklerle, on yedi başlık altında incelenmiştir. Her başlığın altında yer alan örneklerin ve şairin divanında yer alan konuyla ilgili, üçer benzer diğer örneğin sayfa numarası ve beyit numarası dipnotta verilmiştir; ayrıca ilgili örnekteki yan cümleler altı çizili olarak gösterilmiştir.

Anahtar Kelimeler:

Cümle, Birleşik Cümle, Bağımlı Birleşik Cümle, Saʻdî, Gazel

Article Details

Kaynakça

  • Çağlayan, Pelin Seval. Fahreddîn-i Irâkī Divanı’nda Kelime ve Cümle Bilgisi, Erzurum: Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2017.
  • Çiçekler, Mustafa. “Saʻdî-i Şîrâzî”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 37: 405-407. Ankara: TDV Yayınları, 2008.
  • Efşâr, Huseyin İmâd. Destûr-i Sâhtimân-i Zebân-i Fârsî. Tahran: İntişârât-i Danişgâh-i Ellâme-yi Tabâtabâyî, 1380/2001.
  • Ergin, Muharrem. Türk Dil Bilgisi. İstanbul: Bayrak Basım, 2013.
  • Erjeng, Gulam Rıza. Destûr-i Zebân-i Fârsî-yi İmrûz. Tahran: İntişârât-i Dânişgâh-i Ellâme-yi Tabâtabâyî, 1374/1995.
  • Ferşîdverd, Husrev. Cumle ve Tahavvul-i Ân Der Zebân-i Fârsî. Tahran: İntişârât-i Sohen, 1375/1996.
  • Ferşîdverd, Husrev. Destûr-i Mufessel-i İmrûz. Tahran: İntişârât-i Sohen, 1392/2013.
  • Hânlerî, Pervîz Nâtil. Destûr-i Zebân-i Fârsî. Tahran: İntişârât-i Tûs, 1392/2013.
  • Kâmyâr, Takî Vahîdiyân. “Cumlehâ-yi Şartî Der Zebân-i Fârsî”. Mecelle-yi Zebânşenâsî, 2 (1364/1985), 44-47.
  • Karîb, Abdulazîm-Humâyî, Celâl-Yâsemî, Reşîd-Behâr Melikuşşuarâ-Furûzânfer, Bedîuzzamân. Destûr-i Zebân-i Fârsî (Penc Ustâd). Tahran: İntişârât-i Nâhîd, 1392/2013.
  • Mişkâtuddînî, Mehdî. Destûr-i Zebân-i Fârsî. Meşhed: İntişârât-i Dânişgâh-i Firdevsî, 1392/2013.
  • Şahinoğlu, M. Nazif. Farsça Grameri (Sarf ve Nahiv). İstanbul: Kitabevi Yayınevi, 1997.
  • Şifâî, Ahmed. Mebânî-yi İlmî-yi Destûr-i Zebân-i Fârsî. Tahran: İntişârât-i Novîn, 1363/1984.
  • Şîrâzî, Saʻdî. Kullîyât-i Saʻdî. Nşr. Nasır-i Ahmedzâde. Tahran: Neşr-i Çekâvek, 1390/2011.
  • Yıldırım, Nimet. Farsça Sözdizimi. Erzurum: Fenomen Yayınları, 2015.