Son Dönem Osmanlı’da Şer’î/Fıkhî Hükümlerin Değişmesi Fikrinin Temsilcileri: Mansurizade Said ve Mahmud Esad Efendi

Main Article Content

Hadiye Ünsal
Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi Temel İslam Bilimleri Bölümü Tefsir Anabilim Dalı

DOI:

10.30523/mutefekkir.659184
Atıf: Ünsal, Hadiye. "Son Dönem Osmanlı’da Şer’î/Fıkhî Hükümlerin Değişmesi Fikrinin Temsilcileri: Mansurizade Said ve Mahmud Esad Efendi". Mütefekkir 6/12 (2019): 407-422. https://doi.org/10.30523/mutefekkir.659184.

Zotero Mendeley EN EndNote

Öz

Bu çalışma, Osmanlı Devleti’nin son döneminde çok yönlü modernleşme politikalarının hararetle tartışıldığı ve bu tartışmaların dinî alana da yansıdığı II. Meşrutiyet yıllarında (1908-1918) bazı ilim ve fikir adamlarının çok eşlilik, faiz, kölelik gibi konularla ilgili Kur’an ayetlerini ne şekilde anlayıp yorumladıklarına dairdir. Görüşlerini aktaracağımız ilim adamlarından biri Dâru’l-Fünûn’da hocalık yapan ve “müderris” unvanıyla tanınan Mansurizade Said (1864-1923), diğeri daha ziyade hukukçu kimliğiyle öne çıkan Mahmud Esad Efendi’dir (1856-1918). Çalışmada, ilk olarak anılan iki ismin biyografileri ve ilmî faaliyetleri hakkında bilgi verilecek, ardından Kur’an hükümleriyle ilgili çeşitli görüşleri nakledilecektir.

Anahtar Kelimeler:

Mansurizade Said, Mahmud Esad Efendi, Çok Eşlilik, Faiz, Kölelik

Article Details

Kaynakça

  • Altıntaş, Emre. Mahmud Esad Seydişehrî’nin Fıkıh Düşüncesi. Master’s Thesis, Marmara Üniversitesi, 2010.
  • Aydın, M. Âkif. İslâm-Osmanlı Aile Hukuku. Istanbul: Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları, 1985.
  • Aydın, M.Akif - Hamidullah, Muhammed. “Köle.” Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 26: 237-246. Ankara: TDV Yayınları, 2002.
  • Dinç, Uğur. “Doğu’dan ‘Doğu Bilimi’ne Bir Bakış: Mahmud Esad Efendi’nin Şeriat-ı İslâmiyye ve Mister Carlyle Adlı Eserindeki Oryantalizm Algısı”. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi 9/44 (Haziran 2016): 431-442.
  • Dumru, Dumru, “Ebu Yusuf’un ‘Örfe Dayalı Nassın Örf Değiştiğinde Değişebilirliğine’ İlişkin Görüşünün Tespit ve Tetkiki”. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi 28 (2016): 81-116.
  • Erdoğdu, Ali. “Seydişehrî.” Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 37: 25-27. İstanbul: TDV Yayınları, 2009.
  • Erk, Hasan Basri. Meşhur Türk Hukukçuları. (no broadcast place, 1958).
  • Fazlur Rahman. “Ribā and Interest”. Islamic Studies 3/1 (1964): 1-43.
  • Fazlur Rahman, İslâm. Trs. Mehmed Dağ - Mehmet Aydın. Ankara: Ankara Okulu Yayınları, 2004.
  • Garaudy, Roger. “Şeriat Nedir?”. Trans. Salih Akdemir. İslâmiyât (Şeriat Dosyası) 1/4 (1998).
  • Kahraman, Abdullah. “Darul-Fünûn Hocalarından Mansûrîzâde Mehmed Said ve Klasik Fıkhın Sınırlarını Zorlayan Bazı Görüşleri.” Dârülfünûn İlahiyat Sempozyumu 18-19 Kasım 2009 Tebliğleri. Istanbul, 2010.
  • Köse, Murtaza. “Osmanlı Son Dönem Hukukçularından Seydişehirli Mahmud Esad’ın Hayatı, Eserleri ve İlmî Kişiliği”. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi 2 (2003): 207-217.
  • Kurzman, Charles. Modernist Islam: 1840-1940. New York: Oxford University Press, 2002.
  • Mahmud Esad Efendi. Tarih-i İlm-i Hukuk. Ankara: Yetkin Yayınları, 2012.
  • Mahmud Esad Efendi. İki Cihan Devleti Arasında Hz. Muhammed. ed. Seyfettin Erşahin. Ankara: Otto Yayınları, 2017.
  • Okur, Kaşif Hamdi. “II. Meşrutiyet Dönemi İslam Hukuku Tartışmalarından Bir Kesit (Mansurizade Said ve Seyid Bey Örneği)”. Dini Araştırmalar 2/ 5 (Eylül-Aralık 1999): 255-285.
  • Özsoy, İsmail. “Faiz”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 12: 110-126. İstanbul: TDV Yayınları, 1995.
  • Said, Mansurizade. Hakîkat-i İslâm. Publisher: Veliyyuddîn. Izmir: Aydın Vilayeti Matbaası, 1329.
  • Said, Mansurizade. Usûl-i İctihâd, publisher: Veliyyuddîn Izmir: Vilayet Matbaası, n.d.
  • Said, Mansurizade. “Cevâzın Ahkâm-ı Şeriyyeden Olmadığına Dair”. İslâm Mecmuası 1/10 (1330): 295-303.
  • Said, Mansurizade. “İçtihad Hataları”. İslâm Mecmuası 3/28 (1331): 647-650.
  • Said, Mansurizade. “Şeriat ve Kânun”. Dâru’l-Funûn Hukuk Fakültesi Mecmuası 1/6 (1332): 530-535.
  • Said, Mansurizade. “Şeriat ve Kânun”. Dâru’l-Funûn Hukuk Fakültesi Mecmuası 2/8 (1333): 601-606.
  • Said, Mansurizade. “İslâm Kadını: Taaddüd-i Zevcât İslamiyet’te Men Olunabilir”. İslâm Mecmuası 1/8 (1330): 233-238.
  • Said, Mansurizade. “The Muslim Woman: Polygamy Can Be Prohibited in Islam”. Trans. M. Şükri Hanioğlu. Ed. Charles Kurzman. Modernist Islam: 1840-1940. New York: Oxford University Press, 2002.
  • Schacht, Joseph. “Ribā”. Encyclopedia of Islam. Ed. M. Houtsma, T. W. Arnold, R. Basset, R. Hartmann, https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-1/*-SIM_3700.
  • Yalçın, İsmail “Günümüz İslam Aile Hukuku Kanunlarında Çok Eşlilik Üzerindeki Sınırlandırmalar”. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi 6/3 (2017): 1707-1725.
  • Yılmaz, Ayşegül. Mansûrizâde Said ve Fıkhî Görüşleri. Master’s Thesis, Marmara Üniversitesi, 2003.