Hz. Peygamber’in Zenginliğe Yaklaşımı ve Zenginlerle Olan İlişkileri
DOI:
https://doi.org/10.30523/mutefekkir.441662Anahtar Kelimeler:
İslâm Tarihi- Hz. Peygamber- Zenginler- Sermaye- Dezavantajlı GruplarÖz
Tarihin pek çok döneminde zenginler, servetlerini yanlış yöntemlerle kazandıkları ve dezavantajlı grupları desteklemekten kaçındıkları için toplumda farklı kesimlerin, özellikle yoksulların tepkisini üzerlerine çekmişlerdir. Bunun sonucunda büyük toplumsal olaylar, isyanlar meydana gelmiştir. Hz. Peygamber, risaletinin Medine döneminde yeni bir medeniyetin temellerini atmıştır. Bunu yaparken yüksek düzeyde sermaye sahibi olan zenginlerin imkânlarından yararlanmıştır. Hz. Peygamber, zenginliğin bir imtihan vesilesi olduğunu belirtmiş, zenginlerin topluma karşı sorumlulukları olduğunu vurgulamıştır. Bu yaklaşım, toplumda zengin ile fakirin birbirine düşman olmasını önlemiştir. Hz. Peygamber, zenginliğin insanı azgınlığa sürükleyebilecek potansiyele sahip olduğunu vurgulamakla birlikte çalışıp kazanmayı, insanlara malıyla faydalı olmayı da teşvik etmiştir. Bu yolda sarf edilecek gayretin, kişinin kendisini kurtarmasından başka iki temel amacı vardır. Bunlardan birincisi, İslâm’ın tebliğ edilmesi ve yayılması; diğeri ise, toplumda dezavantajlı konumda olan fakirler, yetimler, dul kadınlar, miskinler, kısacası yardıma muhtaç bütün toplum gruplarının desteklenmesidir. Bu çalışmada Hz. Peygamber’in, Mekke ve Medine dönemlerinde, Müslüman zenginler ve müşrik sermaye sahipleri ile olan ilişkileri, tarihi bilgiler ışığında ele alınacaktır.Referanslar
Ahmed b. Hanbel. el-Müsned. Thk. Ahmed Muhammed Şakir-Hamza Ahmed ez-Zeyn. 20 Cilt. Kâhire: Dârü’l-Hadis, 1416/1995.
Altınay, Ramazan. “Erken İslâm Toplumunda Zenginler ve fakirler”. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi 6/2 (2006): 197-222.
Arıcı, Kadir. Sosyal Güvenlik Dersleri. Ankara: Sargın Ofset, 1999.
Buhârî, Ebû Abdullah Muhammed b. İsmail. Sahîhu’l-Buhârî. Riyâd: Beytu’l-Efkâr, 1418/1998.
Çelik, Yılmaz. İslâm’da Sosyal Hizmetler Hz. Peygamber Dönemi. Konya: Çizgi Kitabevi, 2017.
Dilik, Sait. “Sosyal Güvenlik ve Sosyal Hizmetler Arasındaki İlişkiler”. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi 35 (1980): 73-84.
Ebû Dâvûd, Süleyman b. Eş’as es-Sicistânî. Sünen-i Ebî Dâvûd. Thk. Muhammed b. Sâlih er-Râcıhî. Riyâd: Beytu’l-Efkâr, 1419/1999.
Ebû Ubeyd, Kâsım b. Sellâm. Kitâbu’l-Emvâl. Trc. Cemaleddin Saylık. İstanbul: Zafer Matbaası, 1981.
Halîfe b. Hayyât. Târîhu Halîfe b. Hayyât. Thk. Süheyl Zekkâr. Beyrut: Dâru’l-Kütübü’l-İlmiyye, 1414/1993.
Heysemî, Ebü’l-Hasan Nureddin Ali b. Ebî Bekr b. Süleyman. Mecmeu’z-Zevâid ve Menbau’l-Fevâid. Trc. Heyet. 20 Cilt. İstanbul: Ocak Yayınları, 2011.
İbn Hişâm, Ebû Muhammed Cemâlüddîn Abdülmelik. es-Sîretü’n-Nebeviyye. Nşr. Mustafa es-Sekkâ vd. 2 Cilt. Kâhire: 1374/1955.
İbn Mâce, Ebû Abdullah Muhammed b. Yezid el-Kazvinî. Sünen. Thk. Beşşâr Avvâd Ma’rûf. 6 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Ciyl, 1418/1998.
İbn Sa’d, Muhammed. Kitâbu’t-Tabakâti’l-Kebîr. Thk. Ali Muhammed Ömer. 11 Cilt. Kâhire: Mektebetü’l-Hânci, 1421/2001.
İbrahim, Mahmood. “İslâm’ın Doğuşu ve Sermaye”. Trc. A. Turan Yüksel. Selçuk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 8 (1998): 285-312.
Kapar, M. Ali. “Safvan b. Ümeyye”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 35: 486-487. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 2007.
Kettânî, Muhammed Abdulhay. et-Terâtîbu’l-İdâriyye (Hz. Peygamber’in Yönetimi). Trc. Ahmet Özel. 2 Cilt. İstanbul: İz Yayıncılık, 2003.
Köten, Akif. “Asr-ı Saâdet’te Suffa Ashâbı”. Bütün Yönleriyle Asr-ı Saâdet’te İslâm. Ed. Vecdi Akyüz. 4: 381-416. İstanbul: Beyan Yayınları, 1995.
Kurt, Abdurrahman. “Demografik Değişkenler Açısından İlk Müslümanlar”. Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 18/2 (2009): 27-41.
Mâlik b. Enes. el-Muvattâ’. Thk. Muhammed Fuâd Abdülbâkî. 2 Cilt. Beyrut: y.y., 1985.
Müslim, Ebû’l-Huseyn Müslim b. Haccâc. Sahîh-i Müslim. Riyad: Beytü’l-Efkâr, 1998/1419.
Nesâî, Ebû Abdurrahman b. Şuayb. es-Sünenü’l-Kübrâ. Thk. Hasan Abdulmunim Şelebi. 12 Cilt. Beyrut: Müessesetü’r-Risale, 1421/2001.
Samhûdî, Nureddîn Ali b. Abdillâh b. Ahmed el-Hasenî. Vefâu’l-Vefâ bi Ahbâri Dâri’l-Mustafâ. Thk. Kâsım es-Samerrâî. 5 Cilt. Beyrut: Müessesetü’l-Furkani Li’t-Türasi’l-İslâmi, 1421/2001.
San’ânî, Ebû Bekir Abdürrezzâk b. Hemmâm b. Nâfi’ es-San’ânî el-Himyerî. el-Musannef. Trc. Hüseyin Yıldız. 12 Cilt. İstanbul: Ocak Yayınları, 2012.
Sancaklı, Saffet. “Fakirlik ve Zenginlikle İlgili Hadisler Üzerine Bir Deneme”. Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 5/1 (2001): 331-377.
Sıbaî, Mustafa. İslâm Medeniyetinden Altın Tablolar. Trc. M. S. Şimşek - N. Demircan. Konya: Uysal Yayıncılık, ts.
Şen, Mustafa. Kur’ân’da Zenginlik ve Fakirlik. Doktora Tezi, Selçuk Üniversitesi, 2008.
Tekin, Feridun. Hz. Peygamber Döneminde Sosyal Hizmetler. Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi, 2017.
Tirmizî, Muhammed b. İsa. es-Sünen. Thk. Muhammed b. Sâlih er-Râcıhî. Riyad: Beytü’-Efkâr, 1419/1999.
Vâkıdî, Muhammed b. Ömer. Kitâbu’l-Megâzî. Thk. Marsden Jones. 4 Cilt. Beyrut: Âlemu’l-Kütüb, 1984.
Yeniçeri, Celal. İslâm’ın Dayanışma - Paylaşma Medeniyeti. İstanbul: İfav Yayınları, 2013.
Yolcuoğlu, İsmet Galip. Sosyal Hizmete Giriş. Ankara: Sabev Yayınevi, 2012.
III’ üncü Milli Sosyal Hizmetler Konferansı. Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı, Sosyal Hizmetler Genel Müdürlüğü Yayını (Aralık 1968) Yayın No: 54: 305-364.
İndir
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı Bildirimi
Dergimize malale gönderen yazarlar, dergimizin online sistemine çalışmalarını yüklerken aşağıda belirtilen telif hakkı devir formunu okurlar ve onaylarlar.
MÜTEFEKKİR TELİF HAKKI DEVİR FORMU
Mütefekkir Editörlüğüne,
Derginiz OJS sisteminde başlığı ve yazarları belirtilen çalışma, yayımlanması için değerlendirilmek üzere yüklenmiştir. Bu çalışma daha önce hiçbir yerde yayımlanmamıştır, yayıma kabul edilmemiş ve değerlendirilmek üzere başka bir dergiye gönderilmemiştir.
Çalışmanın, yayıma kabul edilmesi durumunda Esere ilişkin 5846 Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun (FSEK’in) 21. maddesinde düzenlenen “İşleme Hakkı”nı, 22. maddesinde düzenlenen “Çoğaltma Hakkı”nı, 23. maddesinde düzenlenen “Yayma Hakkı”nı, 24. maddesinde düzenlenen “Temsil Hakkı”nı ve 25. maddesinde düzenlenen dijital iletim de dâhil olmak üzere “İ̇şaret Ses ve/veya Görüntü Nakline Yarayan Araçlarla Umuma Yayın”, yeniden iletim, umuma iletim, temsil yetkisi ve üçüncü kişilerin seçtikleri yer ve zamanda Esere erişimi sağlamak suretiyle umuma iletim hakkını ve işbu sözleşmede belirlenen diğer hakları; yer, sayı ve muhteva itibariyle gayrimahdut, süre itibariyle ise işbu sözleşmenin imzalandığı tarihte yürürlükte bulunan kanunun öngördüğü koruma süresince münhasıran Yayıncıya devredilmiştir.
Ayrıca; Manevi haklar Eser Sahibinde (Bundan sonra Yetkilendirilmiş Yazar) kalır. Ancak Yayıncı, kendisine devredilen mali haklar çerçevesinde manevi hakları kullanma yetkisine sahiptir. Bu kapsamda FSEK’in 14. maddesinde düzenlenen “Umuma Arz Salahiyeti”, 15. maddede düzenlenen “Adın Belirtilmesi”, 16. maddede düzenlenen “Eserde Değişiklik Yapılmasını Önleme”, 17. maddede düzenlenen “Zilyede ve Malike Karşı Eser Sahibinin Kullanabileceği Hakları” üçüncü kişilere karşı ileri sürebilir. Buna karşılık, eser sahibinin şerefini ve itibarını zedeleyecek tarzdaki yayını Yetkilendirilmiş Yazarın önleme hakkı mahfuzdur.
Yayıncı, Eserin aslını ya da kopyalarını herhangi bir şekilde veya yöntemle tamamen veya kısmen çoğaltıp yayımlayabilir. Bu bağlamda Yayıncı, Eseri ciltli, ciltsiz yayımlayabileceği gibi, fasiküller hâlinde süreli ya da süresiz yayın formatında, değişik boylarda ve renklerde, görme engelliler için hazırlanacak yazı şekillerinde çoğaltıp yayımlayabilir. Yine Yayıncı, Eseri fiziki ortamda çoğaltıp yayımlayabileceği gibi, internet ve benzeri dijital ortamlar da dâhil olmak üzere bilgisayar, cep telefonu, CD, DVD gibi işaret, ses ve/veya görüntü nakline ve tekrarına yarayan, bilinen ya da ileride geliştirilecek olan ortamlarda da geçici ya da sürekli olarak çoğaltıp yayımlayabilir. Bu kapsamda Yayıncının, Eseri e-kitap ve z-kitap (zenginleştirilmiş kitap) gibi yeni teknolojinin gerektirdiği formatlarda ve mecralarda yayımlayabileceğini, iPhone, iPad, iPod ve Android gibi değişik formatlarda aplikasyonlarını yapabileceğini Yetkilendirilmiş Yazar, kabul, beyan ve taahhüt eder.
Yetkilendirilmiş Yazar, Eserin radyo-TV, uydu ve kablo gibi telli ya da telsiz araçlarla yayın ve yeniden yayın hakkı, umuma iletim, yeniden iletim, temsil yetkisi ile dijital iletim de dâhil olmak üzere üçüncü kişilerin seçtikleri yerde ve zamanda Esere erişimi sağlamak suretiyle umuma iletim, yeniden iletim ve temsil yetkisi hakkını Yayıncıya devir ve temlik etmiştir. Bu kapsamda interaktif uygulamalar, DVD, VCD, CD, MP3, video, GSM, EDGE, UMTS, 2.5G, 3G, LTE, 4G, DVBH, CDMA, HTML, XML, WAP, mobil TV, mobil streaming, mobil live streaming, catch-up, VOD, mobil, internet, sosyal medya, IPTV, WEBTV, HTML, XML, WAP, GSM, iPad, iPod, iPhone ve benzeri akıllı cihazlar ile mobil teknolojinin kullanıldığı cep telefonları ve sair mobil mecralar gibi sözleşmeye imza atıldığı tarihte bilinen ya da ileride geliştirilecek araçlarla yayın, erişimi sağlamak, umuma iletim, umuma erişim sağlama, yayın ve yeniden yayın hakkı ve yetkisi Yayıncıya ait olacaktır.
Yetkilendirilmiş Yazar, Yayıncıya Eserden doğan işleme hakkını ve yetkisini devir ve temlik etmiştir. Bu kapsamda Yayıncı, Eseri her dil ve lehçeye tercüme; müzik, sinema, opera ve tiyatro gibi eser türlerine dönüştürme veya bunlarla birlikte kullanma; sesli ve/veya görüntülü kitaba dönüştürme; külliyata dönüştürme; derleme, farklı yaş gruplarına göre seviyelendirme, uyarlama, özetleme ve veri tabanına ekleme, resimlendirmek suretiyle yayma gibi işleme ve bu işlemeler üzerindeki haklar ve yetkiler münhasıran Yayıncıya aittir.
Yayıncı, Eserin ticarileştirme (marchandasing) haklarının sahibidir. Bu bağlamda Yayıncı, Eserin adı, Eserde geçen herhangi bir karakter, karakterlerin isimleri, olayları, fotoğraf, çizgi ve resimleri, istediği şekilde ve istediği sektörde herhangi bir başka hizmet veya ürün ile birlikte promosyon ya da ticari olsun veya olmasın başkaca amaçlarla kullanabilir. Yayıncı, bu unsurları kendi adına marka veya alan adı olarak da tescil ettirebilir.
Çalışmanın bütün yazarları adına Yetkilendirilmiş Yazarı olarak, devir ve temlik ettiğim haklar bakımından devre ehil olduğumu, Eser üzerinde üçüncü kişilerin herhangi bir hakkının bulunmadığını, işbu sözleşme ile Yayıncıya devrettiğim hakların kendime ait olduğunu ve daha önce hiç kimseye bu hakları devretmediğimi; üçüncü kişilerin Eserin tümü ya da bir bölümü üzerinde herhangi bir hak iddia etmesi durumunda bundan doğabilecek tazminat ve diğer yasal sorumlulukların kendime ait olacağını; Yayıncının bu durumda uğrayabileceği her türlü zararı da derhal ve nakden tazmin edeceğimi ve Yayıncının bu nedenle işbu sözleşmeyi feshetme yetkisinin de bulunduğunu kabul ve beyan ederim.
Eserin Yetkilendirilmiş Yazarı olarak, Mütefekkir'in “Yazarlara Notlar” bölümündeki tüm koşulları kabul ettiğimi/ettiğimizi ve sunduğum/sunduğumuz çalışmanın etik kurallara uygun olarak hazırlandığını, yayımlanacak yazıda editöryal düzeltme yapma hakkının Mütefekkir'e devredildiğini tasdik ederim.
Yetkilendirilmiş Yazar olarak Derginiz OJS sistemine kendi kullanıcı adım ve şifremle girdiğimi ve ekranda gördüğüm “Telif hakkı devir formunu gördüm ve kabul ettim” ibaresini işaretleyerek işbu Telif Hakkı Devir Formunda yazan hususları kabul etmiş olduğumu beyan ederim.
