Eflâtûn ve Aristoteles'in Politikaya Dair Görüşleri Açısından İbn Haldûn'un Mukaddime Metni
DOI:
https://doi.org/10.30523/mutefekkir.130224Anahtar Kelimeler:
İbn Haldûn- Mukaddime- Siyaset Felsefesi- Eflâtûn- Aristoteles- Politika- DevletÖz
Bu çalışmada, İbn Haldûn'un Mukaddime metni, siyaset felsefesine ilişkin temel Antik metinler bağlamında bir arkeolojiye tabi tutulmaktadır. Öncelikle Aristoteles'e ait Politika kitabının Ortaçağ İslâm felsefesinde bilinip bilinmediği, Arapçaya tercüme edilip edilmediği ve İbn Haldûn'un söz konusu metinden ne kadar haberdar olduğu tartışılmaktadır. İkinci olarak Antik Yunan filozofları olan Eflâtûn ve Aristoteles'in politikaya dair görüşlerinin temelleri üzerinde durulmaktadır. Üçüncü olarak Mukaddime'de yapılan politik değerlendirmelerin temel bağlamları ve iki Antik Yunanlı düşünürün fikirleriyle ilişkisine yer verilmektedir. Dördüncü olarak Mukaddime'deki politik görüşlerin özgünlüğü ve yeniliğine dair modern bulgulara değinilmektedir. Çalışmanın iddiasına göre, İbn Haldûn'un Mukaddime'de kullandığı tahlil yöntemi Aristoteles'in Politika'sındakine yakındır ve Aristoteles'in görüşlerinden habersiz olmayan Müslüman düşünür tarihi temel bir kavram yapması bakımından yenidir.Referanslar
Adamson, Peter&Taylor, Richard C. (2007), İslam Felsefesine Giriş, (Çev.: M. Cüneyt Kaya), Küre Yayınları, İstanbul.
Aristoteles (2007), Politika, (Çev.: Ersin Uysal), Dergâh Yayınları, İstanbul.
Aristoteles (2009), Nikomakhos’a Etik, (Çev.: Saffet Babür), Bilgesu Yayınları, 2. Baskı, Ankara.
Aristoteles (2013), Retorik, (Çev.: Mehmet H. Doğan), Yapı Kredi Yayınları, 11. Baskı, İstanbul.
Arslan, Ahmet (2008), İlkçağ Felsefe Tarihi Sofistlerden Platon’a 2, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, 2. Baskı, İstanbul.
Arslan, Ahmet (2009a), İbn Haldun, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, İstanbul.
Arslan, Ahmet (2009b), İlkçağ Felsefe Tarihi Aristoteles 3, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, 2. Baskı, İstanbul.
Balibar, Etienne (2000), Marx’ın Felsefesi, (Çev.: Ömer Laçiner), Birikim Yayınları, 2. Baskı, İstanbul.
Bedevî, Abdurrahman (1982), “Kitâbü’n-Nevâmîs Li-Eflâtûn”, Eflâtûn fî’l-İslâm, Dârü’l-Endelüs, 3. Baskı, Beyrut.
Bedevî, Abdurrahman (2010), Batı Düşüncesinin Oluşumunda İslâm’ın Rolü, (Çev.: Muharrem Tan), İz Yayıncılık, 2. Baskı, İstanbul.
Dale, Stephen Frederic (2006), “The Last Greek and the First Annaliste Historian”, International Journal of Middle East Studies, Vol. 38, No 3, August, s. 431-451, Cambridge.
El-Câbirî, Muhammed Âbid (2003), Felsefî Mirasımız ve Biz, (Çeviren: A. Said Aykut), Kitabevi Yayınları, İstanbul.
El-Husrî, Sâtî (2001), İbn-i Haldun Üzerine Araştırmalar, (Çev.: Süleyman Uludağ), Dergâh Yayınları, İstanbul.
Fahri, Macit (2000), İslam Felsefesi Tarihi, (Çev.: Kasım Turhan), Birleşik Yayıncılık, İstanbul.
Fârâbî (1990), İhsa’ül-Ulûm İlimlerin Sayımı, (Çev.: Ahmet Ateş), Milli Eğitim Basımevi, İstanbul.
Fârâbî (2008), Kitâbu’l-Hurûf Harfler Kitabı, (Çev.: Ömer Türker), Litera Yayıncılık, İstanbul.
Foucault, Michel (2011), Özne ve İktidar, (Çev.: Işık Ergüden-Osman Akınhay), Ayrıntı Yayınları, 3. Baskı, İstanbul.
Gazzâlî, Hüccetül-İslâm Ebû Hâmid (2006), Tehâfütü’l-Felâsife, (thk: Mahmûd Debîcû), Dârü’t-Takvâ, Dımaşk.
Gutas, Dimitri (2013), “Arapça’ya Tercüme Edilen Yunanca Felsefi Eserler”, İslâm Felsefesi Tarih ve Problemler içinde, (Çev.: İbrahim Halil Üçer; Ed.: M. Cüneyt Kaya), İsam Yayınları, s. 777-797, İstanbul.
Görgün, Tahsin (2009), “İbn Haldun’un Toplum Metafiziğinin Güncelliği ve Günümüzde Toplum Araştırmaları Açısından Önemi”, İbn Haldun Güncel Okumalar, (editör: Recep Şentürk), İz Yayıncılık, İstanbul.
İbn Haldûn (2005), Mukaddimetü İbn Haldûn, (thk: Saîd Mahmûd Ukayyel), Dârü’l-Cîl, Beyrut.
Jones, W. T. (2006), Klasik Düşünce Batı Felsefesi Tarihi Birinci Cilt, (Çev.: Hakkı Hünler), Paradigma Yayınları, İstanbul.
Karlığa, Bekir (2004), İslam Düşüncesinin Batı Düşüncesine Etkileri, Litera Yayıncılık, İstanbul.
Kayapınar, Akif (2009), “İbn Haldun’un Asabiyet Kavramı: Siyaset Teorisinde Yeni Bir Açılım”, İbn Haldun Güncel Okumalar, (editör: Recep Şentürk), İz Yayıncılık, İstanbul.
Korkut, Şenol (2006), “İbn Haldûn’un “es-Siyâsetü’l-Medeniyye” Teorisine Eleştirisi”, İslâm Araştırmaları Dergisi, Sayı: 15, s. 115-140.
Özdemir, Muhammet&Yelocağı, Süleyman (2012), “Medeniyet Kavramının Psikolojik Gelişimi İçin Ayrılıkçı Bir İzlek: ‘Toplumsal Seçkinler’ ve ‘Seçkin Olmayanlar’”, International Symposium on Language and Communication: Research Trends and Challenges, Proceeding Book, İzmir University, s. 2641-2650.
Özdemir, Muhammet (2013), “İbn Haldun ve Hegel Felsefelerinin Türkiye Bağlamında Anlamı”, Turkish Studies - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic Volume 8/7 Summer 2013, p. 415-428, Ankara.
Özdemir, Muhammet (2014), “Fârâbî ve İbn Sînâ’da Felsefe Tarihi Kurgusu ve İslâm’da Felsefenin Konumu”, Turkish Studies - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic Volume 9/4 Spring 2014, p. 901-926, Ankara.
Platon (2010), Yasalar, (Çev.: Candan Şentuna-Saffet Babür), Kabalacı Yayınları, 3. Basım, İstanbul.
Platon (2012), Devlet, (Çev.: Sabahattin Eyüboğlu-M. Ali Cimcoz), Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 23. Basım, İstanbul.
Rosenthal, Erwin I. J. (1996), Ortaçağ’da İslâm Siyaset Düşüncesi, (Çev.: Ali Aksu), İz Yayıncılık, İstanbul.
Ross, David (2011), Aristoteles, (Çev.: Ahmet Arslan), Kabalcı Yayınları, İstanbul.
Rousseau, Jean-Jacques (2010), Toplum Sözleşmesi, (Çev.: Vedat Günyol), Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 6. Baskı, İstanbul.
Ruby, Christian (2012), Siyaset Felsefesine Giriş, (Çev.: Aziz Ufuk Kılıç), İletişim Yayınları, İstanbul.
Sarıoğlu, Hüseyin (2006), İbn Rüşd Felsefesi, Klasik Yayınları, 2. Baskı, İstanbul.
Terkan, Fehrullah (2007), Çatışmanın Dinamikleri Din ve Felsefe Uzlaşmazlığı Üzerine, Elis Yayınları, Ankara.
Thilly, Frank (2007), Yunan ve Ortaçağ Felsefesi, (Çev.: İbrahim Şener), İzdüşüm Yayınları, İstanbul.
Uludağ, Süleyman (2009), “İbn Haldun ve Mukaddime”, Mukaddime 1, Dergâh Yayınları, 6. Baskı, İstanbul.
İndir
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı Bildirimi
Dergimize malale gönderen yazarlar, dergimizin online sistemine çalışmalarını yüklerken aşağıda belirtilen telif hakkı devir formunu okurlar ve onaylarlar.
MÜTEFEKKİR TELİF HAKKI DEVİR FORMU
Mütefekkir Editörlüğüne,
Derginiz OJS sisteminde başlığı ve yazarları belirtilen çalışma, yayımlanması için değerlendirilmek üzere yüklenmiştir. Bu çalışma daha önce hiçbir yerde yayımlanmamıştır, yayıma kabul edilmemiş ve değerlendirilmek üzere başka bir dergiye gönderilmemiştir.
Çalışmanın, yayıma kabul edilmesi durumunda Esere ilişkin 5846 Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun (FSEK’in) 21. maddesinde düzenlenen “İşleme Hakkı”nı, 22. maddesinde düzenlenen “Çoğaltma Hakkı”nı, 23. maddesinde düzenlenen “Yayma Hakkı”nı, 24. maddesinde düzenlenen “Temsil Hakkı”nı ve 25. maddesinde düzenlenen dijital iletim de dâhil olmak üzere “İ̇şaret Ses ve/veya Görüntü Nakline Yarayan Araçlarla Umuma Yayın”, yeniden iletim, umuma iletim, temsil yetkisi ve üçüncü kişilerin seçtikleri yer ve zamanda Esere erişimi sağlamak suretiyle umuma iletim hakkını ve işbu sözleşmede belirlenen diğer hakları; yer, sayı ve muhteva itibariyle gayrimahdut, süre itibariyle ise işbu sözleşmenin imzalandığı tarihte yürürlükte bulunan kanunun öngördüğü koruma süresince münhasıran Yayıncıya devredilmiştir.
Ayrıca; Manevi haklar Eser Sahibinde (Bundan sonra Yetkilendirilmiş Yazar) kalır. Ancak Yayıncı, kendisine devredilen mali haklar çerçevesinde manevi hakları kullanma yetkisine sahiptir. Bu kapsamda FSEK’in 14. maddesinde düzenlenen “Umuma Arz Salahiyeti”, 15. maddede düzenlenen “Adın Belirtilmesi”, 16. maddede düzenlenen “Eserde Değişiklik Yapılmasını Önleme”, 17. maddede düzenlenen “Zilyede ve Malike Karşı Eser Sahibinin Kullanabileceği Hakları” üçüncü kişilere karşı ileri sürebilir. Buna karşılık, eser sahibinin şerefini ve itibarını zedeleyecek tarzdaki yayını Yetkilendirilmiş Yazarın önleme hakkı mahfuzdur.
Yayıncı, Eserin aslını ya da kopyalarını herhangi bir şekilde veya yöntemle tamamen veya kısmen çoğaltıp yayımlayabilir. Bu bağlamda Yayıncı, Eseri ciltli, ciltsiz yayımlayabileceği gibi, fasiküller hâlinde süreli ya da süresiz yayın formatında, değişik boylarda ve renklerde, görme engelliler için hazırlanacak yazı şekillerinde çoğaltıp yayımlayabilir. Yine Yayıncı, Eseri fiziki ortamda çoğaltıp yayımlayabileceği gibi, internet ve benzeri dijital ortamlar da dâhil olmak üzere bilgisayar, cep telefonu, CD, DVD gibi işaret, ses ve/veya görüntü nakline ve tekrarına yarayan, bilinen ya da ileride geliştirilecek olan ortamlarda da geçici ya da sürekli olarak çoğaltıp yayımlayabilir. Bu kapsamda Yayıncının, Eseri e-kitap ve z-kitap (zenginleştirilmiş kitap) gibi yeni teknolojinin gerektirdiği formatlarda ve mecralarda yayımlayabileceğini, iPhone, iPad, iPod ve Android gibi değişik formatlarda aplikasyonlarını yapabileceğini Yetkilendirilmiş Yazar, kabul, beyan ve taahhüt eder.
Yetkilendirilmiş Yazar, Eserin radyo-TV, uydu ve kablo gibi telli ya da telsiz araçlarla yayın ve yeniden yayın hakkı, umuma iletim, yeniden iletim, temsil yetkisi ile dijital iletim de dâhil olmak üzere üçüncü kişilerin seçtikleri yerde ve zamanda Esere erişimi sağlamak suretiyle umuma iletim, yeniden iletim ve temsil yetkisi hakkını Yayıncıya devir ve temlik etmiştir. Bu kapsamda interaktif uygulamalar, DVD, VCD, CD, MP3, video, GSM, EDGE, UMTS, 2.5G, 3G, LTE, 4G, DVBH, CDMA, HTML, XML, WAP, mobil TV, mobil streaming, mobil live streaming, catch-up, VOD, mobil, internet, sosyal medya, IPTV, WEBTV, HTML, XML, WAP, GSM, iPad, iPod, iPhone ve benzeri akıllı cihazlar ile mobil teknolojinin kullanıldığı cep telefonları ve sair mobil mecralar gibi sözleşmeye imza atıldığı tarihte bilinen ya da ileride geliştirilecek araçlarla yayın, erişimi sağlamak, umuma iletim, umuma erişim sağlama, yayın ve yeniden yayın hakkı ve yetkisi Yayıncıya ait olacaktır.
Yetkilendirilmiş Yazar, Yayıncıya Eserden doğan işleme hakkını ve yetkisini devir ve temlik etmiştir. Bu kapsamda Yayıncı, Eseri her dil ve lehçeye tercüme; müzik, sinema, opera ve tiyatro gibi eser türlerine dönüştürme veya bunlarla birlikte kullanma; sesli ve/veya görüntülü kitaba dönüştürme; külliyata dönüştürme; derleme, farklı yaş gruplarına göre seviyelendirme, uyarlama, özetleme ve veri tabanına ekleme, resimlendirmek suretiyle yayma gibi işleme ve bu işlemeler üzerindeki haklar ve yetkiler münhasıran Yayıncıya aittir.
Yayıncı, Eserin ticarileştirme (marchandasing) haklarının sahibidir. Bu bağlamda Yayıncı, Eserin adı, Eserde geçen herhangi bir karakter, karakterlerin isimleri, olayları, fotoğraf, çizgi ve resimleri, istediği şekilde ve istediği sektörde herhangi bir başka hizmet veya ürün ile birlikte promosyon ya da ticari olsun veya olmasın başkaca amaçlarla kullanabilir. Yayıncı, bu unsurları kendi adına marka veya alan adı olarak da tescil ettirebilir.
Çalışmanın bütün yazarları adına Yetkilendirilmiş Yazarı olarak, devir ve temlik ettiğim haklar bakımından devre ehil olduğumu, Eser üzerinde üçüncü kişilerin herhangi bir hakkının bulunmadığını, işbu sözleşme ile Yayıncıya devrettiğim hakların kendime ait olduğunu ve daha önce hiç kimseye bu hakları devretmediğimi; üçüncü kişilerin Eserin tümü ya da bir bölümü üzerinde herhangi bir hak iddia etmesi durumunda bundan doğabilecek tazminat ve diğer yasal sorumlulukların kendime ait olacağını; Yayıncının bu durumda uğrayabileceği her türlü zararı da derhal ve nakden tazmin edeceğimi ve Yayıncının bu nedenle işbu sözleşmeyi feshetme yetkisinin de bulunduğunu kabul ve beyan ederim.
Eserin Yetkilendirilmiş Yazarı olarak, Mütefekkir'in “Yazarlara Notlar” bölümündeki tüm koşulları kabul ettiğimi/ettiğimizi ve sunduğum/sunduğumuz çalışmanın etik kurallara uygun olarak hazırlandığını, yayımlanacak yazıda editöryal düzeltme yapma hakkının Mütefekkir'e devredildiğini tasdik ederim.
Yetkilendirilmiş Yazar olarak Derginiz OJS sistemine kendi kullanıcı adım ve şifremle girdiğimi ve ekranda gördüğüm “Telif hakkı devir formunu gördüm ve kabul ettim” ibaresini işaretleyerek işbu Telif Hakkı Devir Formunda yazan hususları kabul etmiş olduğumu beyan ederim.
