Bergson Felsefesinde Bilinç, Süre, Madde ve Evrim İlişkisi Bağlamında Hayat

Main Article Content

Ceyhun Akın Cengiz
Gazi Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Felsefe Bölümü, Felsefe Anabilim Dalı

DOI:

10.30523/mutefekkir.331939
Atıf: Cengiz, Ceyhun Akın. "Bergson Felsefesinde Bilinç, Süre, Madde ve Evrim İlişkisi Bağlamında Hayat". Mütefekkir 4/7 (2017), 79-98. https://doi.org/10.30523/mutefekkir.331939

Zotero Mendeley EN EndNote

Öz

Bu çalışmada Fransız filozof Bergson’un hayat ve hayat hamlesi anlayışı çerçevesinde bilinç, bellek, süre, madde ve evrim arasında kurduğu ilişki açıklanmaya çalışılacaktır. Onun metafizik hakkındaki görüşlerinin esasını hayat ve hayat hamlesi anlayışı oluşturmaktadır. Bergson hayat hamlesi anlayışı çerçevesinde, birbirinden kopukmuş gibi görünen süre, evrim, bilinç ve bellek kavramlarının arasında bağlantı kurduğu gibi bunların ne olduklarını, nasıl oluştuklarını, birbirleri, mekân ve madde ile olan ilişkilerini de açıklamıştır. Bergson hayat hamlesi kavramı ile esasında hayatı da ifade etmektedir. Bu kavramların hepsi birbirlerinden neredeyse ayrılamayacak olmalarından dolayı, birinden bahsedilirken bir anlamda diğerleri de dile getirilmiş olunur. Bergson, bu kavramların yapılarını, kendi felsefi iddiasının temeli olan niteliksel olarak iç içe geçmeyi en iyi şekilde kullanarak, birbirlerine bağlamıştır, böylece bu kavramlar aracılığıyla varlığı bir bütün olarak sunabilmiştir. O, bu yaklaşımını psikolojik ve biyolojik esaslara dayalı bir şekilde oluşturmuştur. Döneminin bilimsel gelişmeleri karşısında mekanik veya finalist bir bakışla varlığın/hayatın değerlendirilemeyeceğini iddia eder. Çünkü ona göre varlıkta/hayatta özgürlük kendisini hâkim kılmaya çalışır. Bergson’un görüşleri bu makalede eleştirel olarak incelenmeye çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler:

Hayat, Bilinç, Süre, Madde, Evrim

Article Details

Kaynakça

  • Bergson, Henri, Creative Evolution, Translated by Arthur Mitchell, The Modern Library, New York 1944.
  • Bergson, Henri, Yaratıcı Tekâmül, çev. Mustafa Şekip Tunç, MEB Yayınları, İkinci Basım, İstanbul 1986.
  • Bergson, Henri, Düşünce ve Devingen, çev. Miraç Katırcıoğlu, MEB Yayınları, İstanbul 1986.
  • Bergson, Henri, Madde ve Bellek, çev. Işık Ergüden, Dost Kitabevi Yayınları, Birinci Basım, Ankara 2007.
  • Burwick, F., Douglas, P. The Crisis in Modernism, Cambridge University Press, First Published, Cambridge 1992.
  • Carr, Herbert, Henri Bergson: The Philosophy of Change, Dodge Publishing, London 1911.
  • Deleuze, Gilles, Bergsonculuk, çev. Hakan Yücefer, Otonom Yayıncılık, Birinci Basım, İstanbul 2006.
  • Durie, Robin, “Creativity and Life”, The Review of Metaphysics, (TRW), 56, (2002):357-383.
  • François, Arnaud, “Life and Will in Nietzsche and Bergson”, Substance (S), 114, Vol. 3. No.3, (2007): 100-114.
  • Kolakowski, Leszek, Bergson, Oxford University Pres, New York 1985.
  • Marrati, Poala, “Time, Life, Concept: The Newness of Bergson”, MLN, 120, (2005): 1099-1111.
  • Miller, Lucius Hopkins, “Bergson and Religion” Henry Holtand Company, New York 1916.
  • Morkovsky, Mary Christine, “Intellectual Analyssis in Bergson’s Theory of Knowing”, Journal of the History of Philosophy (JHP), 10, (1972): 43-54.
  • Rotenstreich, Nathan, “Bergson and the Transformations of the Notion of Intuition”, Journal of the History of Philosophy (JHP), 10, (1972): 335- 346.
  • Topçu, Nurettin, Bergson, Dergâh Yayınları, Üçüncü Basım, İstanbul 2002.