Araştırma Makalesi

1913 Tarihli İttihat ve Terakkî Fırkası Nizamnâmesi Bağlamında İttihat ve Terakkî’nin Cemiyet-Parti İkilemi Üzerine Bazı Değerlendirmeler

Cilt: 6 Sayı: 12 31 Aralık 2019
PDF İndir
EN TR

1913 Tarihli İttihat ve Terakkî Fırkası Nizamnâmesi Bağlamında İttihat ve Terakkî’nin Cemiyet-Parti İkilemi Üzerine Bazı Değerlendirmeler

Öz

İttihat ve Terakkî Cemiyeti’nin nizamnâmeleri Türk siyasal hayatı ve parlamento geleneğimiz açısından önemli mehazlardandır. Cemiyet, Meşrutiyetin ilanında müessir bir rol oynadığından kendini Meşrutiyetin banisi ve bekçisi olarak görmüştür. Meşrutiyetin ilanından sonra hükümet kurmayıp, denetleme iktidarını tercih etmiştir. Cemiyet 1908 seçimlerinde rakibi Ahrar Fırkası’na karşı büyük üstünlük sağlamıştır. İttihat ve Terakkî’nin hem cemiyet hem de fırka olarak faaliyetlerini sürdürmesi muarızları tarafından tenkide uğrayarak cemiyet-fırka polemiği meydana getirilmiştir. Cemiyet, Bâbıâli baskını sonrasında 1913 yılında yayımladığı programında İttihat ve Terakkî Cemiyeti’nden başka İttihat ve Terakkî Fırkası ismine yer vererek, muhaliflerin cemiyet-fırka tenkidine bir set çekmek istemiştir. Bu nizamnâmede yer almasından sonra aynı tarihte İttihat ve Terakkî Fırkası Nizamnâmesi yayımlanmıştır. Bu nizamnâmenin ilk defa bu çalışmada ele alınması çalışmayı önemli kılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Ahmad, Feroz. İttihat ve Terakkî. Trc. Nuran Yavuz. Ankara: Kaynak Yayınları, 1984.
  2. Ahmet Muhtar. İntak-ı Hak. İstanbul: y.y., 1930.
  3. Akşin, Sina. Jön Türkler İttihat ve Terakkî. İstanbul: İmge Yayınları, 2001.
  4. Bayar, Celal. Bende Yazdım. 3 Cilt. İstanbul: Sabah Kitapları, 1997.
  5. Birinci, Ali. Hürriyet ve İtilaf Fırkası. İstanbul: Dergah Yayınları, 1990.
  6. Birinci, Ali. Tarih Yolunda. İstanbul: Dergah Yayınları, 2001.
  7. Danişmend, İsmail Hami. İzahlı Osmanlı Tarihi Kronolojisi. 6 Cilt. İstanbul: Türkiye Basımevi, 1955.
  8. Danişmend, İsmail Hami. 31 Mart Vakası. İstanbul: Fatih Yayınevi Matbaası, 1974.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2019

Gönderilme Tarihi

22 Mayıs 2019

Kabul Tarihi

26 Kasım 2019

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2019 Cilt: 6 Sayı: 12

Kaynak Göster

ISNAD
Aslan, Taner. “1913 Tarihli İttihat ve Terakkî Fırkası Nizamnâmesi Bağlamında İttihat ve Terakkî’nin Cemiyet-Parti İkilemi Üzerine Bazı Değerlendirmeler”. Mütefekkir 6/12 (01 Aralık 2019): 559-574. https://doi.org/10.30523/mutefekkir.659198.

Cited By