Kur’ân Öncesi Cahiliye Toplumunun Melek İnancı

Şuayip Karataş

doi:10.30523/mutefekkir.584373

EN TR

Kur’ân Öncesi Cahiliye Toplumunun Melek İnancı

Öz

Kur’ân-ı Kerîm, indiği dönemdeki muhatap kitlenin bazı düşüncelerine müdahale ederek yeni bir inanç ve düşünce sistemi inşâ etmiştir. Buna göre, Kur’ân öncesi Arap toplumunun kendine özgü karakteristik bir yapıya sahip olması ve Kur’ân’ın inzal sürecindeki ilk muhatap toplumunun inanç yapısı, mesajının daha iyi anlaşılması bağlamında önem arz etmektedir. Bu anlamda vahiy öncesi Arap toplumundaki melek tasavvurunun bilinmesi, Kur’ân-ı Kerîm’in şirk ve küfür konusunda muhataplarına yönelttiği tenkitlerin daha iyi anlaşılmasına katkı sağlayacaktır. Bu çalışmada öncelikle cahiliye kavramı ve Kur’ân’da geçme şekli kısaca ele alınacak, ardından cahiliye toplumunun inanç sistemi ve Kur’ân öncesi Arap toplumunun sahip olduğu melek algısı tespit edilmeye çalışılacaktır.

Anahtar Kelimeler

Tefsir,Kur’ân,Melek,Cahiliye,İnanç

Kaynakça

Ali, Cevâd. el-Mufassal fî tarîhi’l-‘Arab kable’l-İslâm. 9 Cilt. b.y.: y.y., 1993.
Abdulkadir Şener - M. Cemal Sofuoğlu - Mustafa Yıldırım. Yüce Kur’an ve Açıklamalı-Yorumlu Meâli. İzmir: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 2016.
Absî, Antere b. Şeddât b. Amr. Dîvân-u Antere, edit. Halil el-Hûrî, 4. Baskı Beyrut: Matbaatu’l-Adâb, 1983.
Ahmed b. Hanbel. Müsned. Thk. Şu‘ayb el-Arnavut. 50 Cilt. Beyrut: Müessetü’r-Risâle, 1999.
Altıntaş, Hayrani. “Dehriyye”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 9: 107-109. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 1994.
Âlûsî, Ebu’s-Sena Şehabeddîn. Rûhu’l-me‘ânî fi tefsîri’l-Kur’âni’l-Azîm ve’s-seb‘i’l-mesânî. 30 cilt. Beyrut: Dâr-u İhyâi’t-Türâsi’l-‘Arabî, ts.
Atay, Hüseyin. Kur’an’da İman Esasları. Ankara: Atay Yayınevi, 1998.
Ateş, Süleyman. Kur’ân Ansiklopedisi. 30 Cilt. İstanbul: Yeni Ufuklar Neşriyat, 2003.

Begavî, Muhammed el-Ferrâ. Me‘âlimu’t-tenzîl. 8 Cilt. b.y.: Dâru Tayyibe li’n-Neşr, 1997.
Beydâvî, Muhammed el-Ferrâ. Envâru’t-tenzîl ve esrâru’t-te’vîl. 2 cilt. Beyrut: Dâru Sader, 2004.
Bıyıkoğlu, Yakup. “Kur’ân’da Câhiliye Kavramı”, Dokuz Eylül Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 36 (2012): 233-247.
Çağatay, Neşet. İslâm Öncesi Arap Tarihi ve Cahiliye Çağı. Ankara: Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yayınları, 1982.
Çelik, Hüseyin. “İslam Öncesi Mekke’de Ruh ve Cin İnancı”, Kur’ân’ın Anlaşılmasına Katkısı Açısından Kur’ân Öncesi Mekke Toplumu. Ed. Mevlüt Güngör. İstanbul: İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kültür ve Sosyal İşler Daire Başkanlığı Kültür Müdürlüğü, 2011.
Çelikkol, Yaşar. İslâm Öncesi Mekke. Ankara: Ankara Okulu Yayınları, 2014.
Derveze, İzzet. et-Tefsîru’l-hadîs. 20 Cilt. Kahire: Dâru’l-Ğarbi’l-İslâmî, 2000.
Derveze, İzzet. Kur’an’a Göre Hz. Muhammed’in Hayatı. Trc. Mehmet Yolcu. 3 Cilt. İstanbul: Ekin Yayınları, 1999.
Düzenli, Yaşar. Üslub ve Semantik Açıdan Kur’ân ve Şefaat. İstanbul: Pınar Yayınları, 2008.
Câbirî, Muahmmed Âbid. Arap-İslâm Kültürünün Akıl Yapısı. Trc. Hasan Hacak - Ekrem Demirli - Burhan Köroğlu. 3. Baskı. İstanbul: Kitabevi Yayınları, 2001.
Cevherî, Ebû Nasr İsmail b. Hammad. es-Sıhâh tâcu’l-luğa ve sıhâhi’l-‘Arabiyye. 6 Cilt. Beyrut: Dâru’l-İlm li’l-Melâyiyn, 1990.
Mâturîdî, Ebû Mansur Muhammed b. Muhammed. Te’vîlâtu’l-Kur’ân. Thk. Ahmet Vanlıoğlu. 17 Cilt. İstanbul: Mizan Yayınevi, 2005.
Gündüz, Şinasi. “Câhiliye Dönemi”, Dinler Tarihi Araştırmaları-I. Ankara: Dinler Tarihi Derneği Yayınları, 1998.
Gündüz, Şinasi. Yaşayan Dünya Dinleri. 3. Baskı. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 2010.
Hâzin, Alaaddin Ali b. Muhammed b. İbrâhim el-Bağd. Lübâbü’t-te’vîl fî meâni’t-tenzîl. 7 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Fikr, 1979.
İbn ‘Âşûr, Tâhir b. Muhammed. et-Tahrîr ve’t-tenvîr. 30 Cilt. Tunus: Dâru’t-Tunusiyye, 1984.
İbn Kesîr, Ebu’l-Fidâ İmâdü’d-Dîn İsmail b. Şihâbiddîn Ömer. Tefsîru’l-Kur’âni’l-‘azîm. 8 Cilt. 2. Baskı. b.y.: Dâru Tayyibe li’n-Neşr, 1999.
İbn Manzur, Ebü’l-Fazl Muhammed b. Mükerrem b. Ali el-Ensârî. Lisânü’l-‘Arab. 54 Cilt. Kahire: Dâru’l-Maârif, ts.
İbnü’l-Kelbî. Kitabu’l-asnâm (Putlar Kitabı). Trc. Beyzâ Düşüngen. Ankara: Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yayınları, 1969.
İnan, Ahmet. “İlkel Doğa Ortamı Bağlamında Kur’an’daki Cahiliye Kavramını Yeniden Okuma”, Dinî Araştırmalar Dergisi 5/13 (2002): 7-26.
İzutsu, Toshihiko. Kur’an’da Tanrı ve İnsan. Trc. M. Kürşad Atalar. İstanbul: Pınar Yayınları, 2012.
Karataş, Şuayip. Kur’ân’ın Konusu Olarak Melekler. Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi, 2018.
Kaya, Remzi. “Vahiy Öncesi Hicaz’da Müşrik Arapların İnanç Esasları”, Kur’ân Öncesi Mekke Toplumu. Ed. Mevlüt Güngör. İstanbul: İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kültür ve Sosyal İşler Daire Başkanlığı Kültür Müdürlüğü, 2011.
Kurtubî, Ebû Abdullah Muhammed b. Ahmed b. Ebî Bekr. el-Câmi‘ li ahkâmi’l-Kur’ân. 20 Cilt. 2. Baskı. Kahire: Dâru’l-Kütübi’l-Mısrî, 1964.
Kutsal Kitap, Eski ve Yeni Antlaşma (Tevrat, Zebur, İncil) Yeni Çeviri. İstanbul: Kitab-ı Mukaddes Şirketi, 2014.
Macit, Nadim. Kur’ân ve Hadise Göre Şirk ve Müşrik Toplum. Konya: Damla Yayınları, 1992.
Mukâtil b. Süleyman, Ebu’l-Hasan b. Beşir. Tefsîru Mukâtil b. Süleyman. Thk. Ahmed Ferid. Beyrut: Daru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2003.
Müftüoğlu, Ömer. “‘Nüzul Döneminde Putlar’ hakkında bilgi sahibi olmanın Kur’an’ın anlaşılmasına katkısı (Arzın ağırlıkları örneği)”. Kur’ân Öncesi Mekke Toplumu. İstanbul: İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kültür ve Sosyal İşler Daire Başkanlığı Kültür Müdürlüğü, 2011.
Öğmüş, Harun. Câhiliyye Döneminde Araplar. İstanbul: İz Yayıncılık, 2013.
Pak, Zekeriya. Kur’an’da Kulluk. İstanbul: Kayıhan Yayınları, 1999.
Râgıb el-İsfahânî, Ebu’l-Kâsım Hüseyin b. Muhammed. el-Müfredât fî garîbi’l-Kur’ân. Beyrut: Dâru’l-Marife, 2005.
Râzî, Ebû ‘Abdullah Fahreddîn. Mefâtîhu’l-ğayb. 32 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-‘İlmiyye, 2000.
Sarıcık, Murat. İnanç ve Zihniyet Olarak Câhiliye. İstanbul: Nesil Yayınları, 2004.
Sarıkçıoğlu, Ekrem. “Kur’an’a Göre Müşrikler ve Putperestler”. İslâmi Araştırmalar 1 (1986): 26-32.
Sırma, İhsan Süreyya. Müslümanların Tarihi. 5 Cilt. İstanbul: Beyan Yayınları, 2016.
Soysaldı, H. Mehmet. Kur’ân Semantiği Açısından İnançla İlgili Temel Kavramlar. İzmir: Çağlayan Yayınları, 1997.
Şükrî, Mahmud. Bülûgu’l-ereb fî ma‘rifeti ahvâli’l-‘Arab. Thk. Muhammed Behcet el-Eserî. 4 Cilt. 2. Baskı. Kahire: el-Mektebetü’l-Ehliyye, t.y.
Taberî, Ebû Cafer Muhammed b. Cerîr b. Yezîd. Câmi‘u’l-beyân ‘an te’vîli âyi’l-Kur’ân. 24 Cilt. b.y.: Müessesetü’r-Risale, 2000.
Temizer, Aydın. “Kur’ân’a Göre Cahiliye Zihniyetinin Rubûbiyet Anlayışındaki Çelişki”, Araşan Sosyal Bilimler Enstitüsü İlmî Dergisi 15-16 (2013): 5-22.
Tülücü, Süleyman. “Cahiliye Kelimesinin Mana ve Menşei” Ankara Üniversitesi İslamî İlimler Fakültesi Dergisi 1/4 (1980): 192-197.
Yazır, Elmalılı Hamdi. Hak Dini Kur’ân Dili. 10 Cilt. İstanbul: Eser Neşriyat ve Dağıtım, 1979.
Zebîdî, Murtaza Muhammed. Tâcu’l-‘arûs min cevâhiri’l-kâmûs. 15 Cilt. b.y.: Dâru’l-Hidâye, ts.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Din Araştırmaları

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Şuayip Karataş ^*
0000-0002-8261-1491

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2019

Gönderilme Tarihi

5 Nisan 2019

Kabul Tarihi

17 Haziran 2019

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2019 Cilt: 6 Sayı: 11

DOI

https://doi.org/10.30523/mutefekkir.584373

IZ

https://izlik.org/JA23GE95FY

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

ISNAD

Karataş, Şuayip. “Kur’ân Öncesi Cahiliye Toplumunun Melek İnancı”. Mütefekkir 6/11 (01 Haziran 2019): 101-122. https://doi.org/10.30523/mutefekkir.584373.

Kur’ân Öncesi Cahiliye Toplumunun Melek İnancı

Angelic Belief in Jahiliyyah Society in Pre-Quran

Abstract

Keywords

Kur’ân Öncesi Cahiliye Toplumunun Melek İnancı

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

el-Keşşâf Tefsiri Özelinde Zemahşerî’nin Eleştirileri

Disagreements on the Meanings of the Notion al-Jin in the Qur’ān

Kur’ân’a Göre Âhiretteki Sorgunun Mahiyeti

Mevlânâ Muhammed Ali'nin Düşünce ve Yorum Pratiği Açısından Cinlere Yaklaşımı

BİLİMSELCİ TEFSİRDE ANAKRONİZM İZLERİ: RA’D VE BERK ÖRNEKLEMİ (İNSANI ANLAMANIN KUR’ÂN YORUMUNU ANLAMAYA ETKİSİ)