Hz. Âdem’in Yeryüzüne İnişiyle Alakalı Müteşâbih Âyetlerin Te’vîli: Analitik Bir Çalışma

Bu çalışmada Hz. Âdem’in yeryüzüne inişinden bahseden üç müteşâbih âyet ele alınıp bu üç âyet arasındaki ihtilâfın sebebi incelenmiştir. Bu bağlamda, bu üç âyet arasındaki farklılıkları ortaya çıkarmak, bunların türünü tespit etmek ve sebeplerini ortaya koymak amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda makalede karşılaştırmalı bir analitik yöntem takip edilmiştir. Buna binaen aralarındaki farklıları tespit etmek için âyetler lafız ve tertip yönünden karşılaştırılmış, ihtilâfların türü belirlenmiştir. Bu ihtilâfların sebeplerini belirlemek için söz konusu âyetlerin ve bu âyetlerin geçtiği bölümlerin ve sûrelerin siyakları incelenmiştir. Ayrıca bu farklılıkları gerektiren sebeplerin anlaşılmasında rolü bulunan âyetlerin indiği ortamdan da faydalanılmıştır. Sonuç bölümünde ise her bir farklılığın bir sebebe bağlı olduğu ve Kur’ân-ı Kerim’de her bir ifadenin yerinde zikredildiği kanaatine varılmış, Kur’ân-ı Kerim’in hiçbir çelişkiyi barındırmayan mucizevi bir kitap olduğu, benzer âyetler arasındaki farklılıkların çelişki değil; çeşitlilik ve birbirini tamamlayan unsurlar olduğu vurgulanmıştır.

تحدثت الدراسة عن الآيات الثلاث المتشابهة التي تتناول هبوط آدم عليه السلام إلى الأرض، وقد وردت هذه الآيات في ثلاث سور من القرآن الكريم، سورتين مكيتين وسورة مدنية. وهدفت إلى توجيه الآيات الثلاث المتشابهة لفظيا بما فيها من اختلاف الصيغة، والذكر والإضمار، والزيادة والنقصان، واختلاف الألفاظ. وقد سعت الدراسة للإجابة عن سؤال رئيس، وهو: ما علة الاختلاف بين الآيات التي تتحدث عن هبوط آدم عليه السلام إلى الأرض؟ واقتضت طبيعة هذه الدراسة اتباع المنهج المقارن والمنهج التحليلي؛ إذ أبرزت أوجه الشبه والاختلاف بين الآيات الثلاث، ثم قامت بتحليل هذه الأوجه، إذ حدّدت لون الاختلاف، ثم حاولت الكشف عن علة الاختلاف، وذلك من خلال الإحاطة بسياق الآيات وتتبع المقاطع التي وردت فيها الآيات والبحث في المعاني العامة للسورة، كما استعانت بالمقام الذي نزلت فيه الآيات؛ لتحديد علة الاختلاف. وتوصلت إلى أن كل اختلاف لعلة، وكل عبارة في القرآن الكريم وردت في مكانها الأليق الذي يؤدي دورا في تجلية المعنى الذي أريد التركيز عليه في حدود السياق العام الذي يحيط يتلك الآيات، وأكّدت أن القرآن كتاب معجز لا يحوي أي تناقض كان، وأن الاختلافات الواردة بين الآيات المتشابهة ليست من قبيل التناقض، بل التنوع والتكامل والإعجاز.

This study presents three similar verses about the fall of Ādam (as), him, to earth and aims to explain the reasons for the differences in these three similar verses. Likewise, the paper attempts to answer the main question of the reason for the differences between these three verses that are about the fall of Ādam (as) on earth. This study necessitates following an analytical method which compares the verses to extract the differences between them and analyzes these aspects. For this purpose, it examines the context of the verses through the passages and the sūrahs that they are placed to determine the reasons for these differences. The research indeed uses the presumption of status which has an important role in understanding the reasons that require these differences. The conclusion is that every difference is for a reason and every word in the Qur'ān falls in its place and the variances among similar verses are not contradictory, but rather an indication of complementary. Therefore, this paper underscores that the Qur'ān is a miraculous book not containing any contradictions.