Buhârî’nin, Ebû Hâtim Tarafından ‘Sâlihu’l-Hadîs Lâ Be’se Bih’ Diye Vasıflanan Şebîb b. Saîd’in Hadislerini Sahîh’ine Alması Meselesi

Bukhārī’s he first muhaddith who wrote a book with the intention of bringing together sound ḥadīths. Therefore, he is the leading of people that most studied about. Whether it fulfills his theoretical requirements and also examination of the sanads and texts of the narrations are some of these studies. With this, in general, the research about people of the sanad constitute the backbone of the science of ḥadīth. Abū Ḥātem who is the first and most important one of ricāl researchers, has evaluated any narrators. Naturally, Bukhārī’s narrators also got their share from these evaluations. Here in this study, the opinions of the critics, in particular, about Shebīb Ibn Saʿīd, one of the narrators of Bukhārī’s book al-Jāmiu al-ṣahīh evaluated by Abū Ḥātem will be discussed. The reason for choosing this narrator is evaluation of “ṣalīḥ al-ḥadīth lā beʿs bıh” that used by Abū Ḥātem and these evaluations and views lower him from the rank of thiqa Because these evaluations will mean that Bukhārī does not comply with his own conditions. Explaining the narrations of the related narrator in al-Jāmiu al-ṣahīh and the method that Bukhārī followed while interpreting the ḥadīths narrated by him will also help to understand the subject.

Buhârî (ö. 256/870), sahih hadisleri bir araya getirme niyetiyle kitap telif eden ilk muhaddistir. Dolayısıyla hakkında en çok çalışma yapılan şahısların başında gelmektedir. Teoride koştuğu şartları yerine getirip getirmemesi, rivâyetlerinin senet ve metinlerinin incelenmesi bu çalışmaların bir kaçıdır. Bununla beraber genel anlamda ricâl araştırmaları da hadis ilminin omurgasını oluşturmaktadır. Hadis ricâli araştırmacılarının ilklerinden ve en önemlilerinden biri olan Ebû Hâtim (ö. 277/890), birçok râviyi değerlendirmiştir. Doğal olarak bu değerlendirmelerden Buhârî’nin râvileri de nasibini almıştır. İşte bu çalışmada genel olarak münekkitlerin, özel manada Ebû Hâtim’in değerlendirdiği Buhârî’nin, el-Câmi’u’s-sahih eserinin râvilerinden olan Şebîb b. Saîd hakkındaki görüşler ele alınacaktır. Bu râvinin seçilmesinin sebebi ise bu görüşlerle beraber onu sika mertebesinden düşüren ve Ebû Hâtim tarafından kullanılan “sâlihu’l-hadîs lâ be’se bih” değerlendirmesinin olmasıdır. Zira bu değerlendirme, Buhârî’nin şartlarına uymadığı anlamına gelecektir. İlgili râvinin el-Câmi’u’s-sahih’te yer alan rivâyetlerini ve Buhârî’nin onun naklettiği hadisleri tahric ederken takip ettiği metodu açıklamak da konunun anlaşılmasına yardımcı olacaktır.